Xərçəng xəstəliyi yaradan İKİ QİDA

İspaniyalı kardioloq Aurelio Roxas xərçəng və digər ağır xəstəliklərlə əlaqələndirdiyi iki qidanın adını açıqlayıb: şəkər və rafinə olunmuş buğda unu.
Bizim.Media xəbər verir ki, bu barədə o, sosial şəbəkədə yazıb.
Həkim bu iki məhsulun həddindən artıq və davamlı istifadəsinin xərçəng, ürək-damar xəstəlikləri və metabolik pozğunluqlarla əlaqəli olduğunu bildirib.
Roxasın fikrincə, əsas problem bu məhsulların gündəlik qidalanmada çox yayılmasıdır.
Xüsusilə şirin içkilər, desertlər, ağ unla hazırlanmış çörək, bulkalar, peçenye, fast-food tipli məhsullar və digər yüksək emal olunmuş qidalar həm qan şəkərinin, həm də insulin səviyyəsinin tez-tez yüksəlməsinə səbəb olur.
Həkim məhz bu mexanizmin uzun müddətdə orqanizmdə iltihabi fonu gücləndirdiyini, piylənmə, şəkərli diabet və ürək-damar riskini artırdığını vurğulayır.
Elmi araşdırmalar göstərir ki, yüksək emal olunmuş qidaların çox istehlakı ürək-damar xəstəlikləri və ümumi ölüm riski ilə əlaqələndirilir.
Ayrı-ayrı tədqiqatlarda bəzi xərçəng növləri ilə də əlaqə araşdırılıb. Amma burada mühüm məqam budur:
Elmi ədəbiyyat adətən “iki konkret qida təkbaşına xərçəng yaradır” demir; daha çox ümumi qidalanma modeli, artıq kalori qəbulu, piylənmə, insulin müqaviməti və metabolik pozğunluqların riski artırdığı göstərilir.
Roxasın çıxışında diqqət çəkən hissələrdən biri insulinlə bağlıdır.
Mediada yayılan xülasələrdə deyilir ki, o, qanda insulin səviyyəsinin uzun müddət yüksək qalmasının bəzi şiş prosesləri üçün əlverişli mühit yarada biləcəyini qeyd edir.
Bu, tibbdə tamamilə yad fikir deyil:
Piylənmə, hiperinsulinemiya və metabolik sindromun bəzi onkoloji risklərlə əlaqəsi araşdırılır. Amma bunu “şəkər və ağ un birbaşa xərçəng yaradır” kimi sərt və sadələşdirilmiş formada təqdim etmək elmi baxımdan artıq şişirtmə ola bilər.
Həkimin vurğuladığı ikinci böyük risk qrupu ürək-damar xəstəlikləridir. Şəkər və rafinə karbohidratlarla zəngin qidalanma bədən çəkisinin artması, trigliseridlərin yüksəlməsi, insulin müqaviməti və son nəticədə ürək-damar sisteminə əlavə yük yarada bilər.
Elmi mənbələrdə də qeyd olunur ki, doymuş yağın yerini sadəcə şəkər və rafinə karbohidratlarla doldurmaq ürək riski baxımından fayda vermir.
Bu mövzuda ən sağlam yanaşma “iki qidanı şeytanlaşdırmaq” yox, ümumi qida davranışını düzəltməkdir.
Yəni şəkərli içkiləri və desertləri azaltmaq, ağ undan hazırlanmış məhsulları minimuma endirmək, onların yerinə tam taxıl, tərəvəz, paxlalılar, meyvə, qoz-fındıq və az emal olunmuş məhsullar seçmək, gündəlik hərəkəti artırmaq, çəkiyə və qan şəkərinə nəzarət etmək daha rasional yanaşmadır.
Bu xətt həm Roxasın məntiqinə, həm də daha geniş elmi ədəbiyyata uyğundur.
Bizim.Media