Icma.az
close
up
RU
Menu

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Xosrov Barışanın Şəhər siqar kimi sönür bu axşam şeirinin təhlili...

Xosrov Barışanın Şəhər siqar kimi sönür bu axşam şeirinin təhlili...

Mia.az portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

Xosrov Barışan

Şəhər siqar kimi sönür bu axşam

Yenə ürəyim yanır.

Şeir yazıram

Hardasan?

Çox ağladım, bilmədin.

Gözyaşımı dumanlarda qurudub

yenə qucaqlayıram səni

Ey adı "yalqızlıq" olan izdihamım.

 yel kufuldayır küçədə

Sənin adını unutduğum gün

Baxışlarımda qiyamət qopduğu kimi.

Bilirsən mi

Adıvı öyrənmək üçün

Şəhərin küçələrini tükətmişdim

Kəlmələrin dözümü kimi

Sən Tehrana gedən gün

duvarlara şeir yazmağı buraxdım.

Polis yox,

ürəyim yügürdü üstümə.

mən özüm səni tutmaq istədim,

ey günahlarımın şəriki

amma mən

İnqilabdan azadlığa çatmaq istədikdə

Sən Azadlıqdan inqilaba çatmışdın

Mən hələ də Təbrizdəyəm

Saat qabağında

Külünü yel dağıdan bir kitabın mətnində

özünü qadağan hiss edən bir virgilam

Bir gecə qatarında

unudub getdim səni necə yazmağı

Deyəsən bir eşq şeiri idi

Bir az gül, bir az şərab,

Bir az güllə, bir az qan

və çoxlu sənin bədən qoxun.

İndi şəhərdəki hikayəmizi çay kimi içirəm

Birdən şəhər düşür şeirlərimə

Calanmışıq kəlmələrə

Sən mən

Hayana dönsən

Kəsiləcəksən ey oxucu

Bu sınıq hikayədə

Müasir Güney Azərbaycan şeirində tarix oxunuşu:

Xosrov Barışanın «Şəhər siqar kimi sönür bu axşam» şeirinin təhlili

Müasir Güney Azərbaycan şeiri həmişə xalqın tarixi və siyasi təcrübələrinin əks olunduğu bir meydan olmuşdur. Bu məqalədə, çağdaş azərbaycanlı şair Xosrov Barışanın «Şəhər siqar kimi sönür bu axşam» adlı şeiri təhlil olunur. Şeir, romantik və daxili bir nəqlə malik olsa da, alt qatlarında 1946-cı ildə Azərbaycan Demokrat Firqəsinin siyasi məğlubiyyəti, Pişəvərinin Tehrana səfəri və milli idealların dağılmasına işarə edir. Bu məqalədə göstərilir ki, şair bu şeirdə metaforik bir dildən istifadə edərək xalqın kollektiv yaddaşına və tarixi yaralarına toxunur və tarixi şairanə bir formada yenidən qurur.

1945–1946-cı illərdəki hadisələrdən və Azərbaycan Demokrat Firqəsinin özünüidarəetmə dövlətinin süqutundan sonra Güney Azərbaycan ədəbiyyatı daim sükut, senzura və kənarlaşdırılma ilə üzləşmişdir. Buna baxmayaraq, bu bölgənin müasir şairləri metaforik dil, yeni formalar və tarixin emosional və fərdi kontekstdə yenidən oxunması vasitəsilə kollektiv yaddaşın yeni nəqlini yaratmağı bacarmışlar. Bu yanaşmanın uğurlu nümunələrindən biri Xosrov Barışanın «Şəhər siqar kimi sönür bu axşam» şeiridir ki, tarixi hesabat kimi deyil, şəxsi və yaşanmış bir təcrübə kimi təqdim edir.

Xosrov Barışan Güney Azərbaycanın modernist şairlərindəndir ki, şeirlərində təkliq, müqavimət, dil, sürgün və tarixi yaddaş daim iştirak edir. «Şəhər siqar kimi sönür bu axşam» şeiri, romantik məzmunla siyasi və tarixi qatların vəhdət təşkil etdiyi parlaq bir nümunədir. Azad və qırıq forma ilə, danışıq dilinə yaxın və mürəkkəblikdən uzaq bir üslubda yazılan bu şeir, qaranlıq və şəhər mühitini canlandırır.

Tarixi məğlubiyyətin romantik dildə nəqli: Şeir güclü bir təsvirlə başlayır: «Şəhər siqar kimi sönür bu axşam» – şəhər tədricən sönən bir siqara bənzədilir, sanki canlı və yorğun bir varlıqdır. Sonrakı misralarda şair, itirdiyi bir sevgilidən bəhs edir ki, onun yoxluğu onu emosional və kimlik böhranına sürükləyir. Bu sevgili yalnız bir insan deyil; o, idealın, vətənin, azadlığın və hətta siyasi liderliyin simvoludur.

Misal üçün:

«Çox ağladım, bilmədin

Gözyaşımı dumanlarda qurudub»

Bu misralarda şairin təkliyi şəhər, külək, tüstü və axşam kimi obrazlarla birləşir.

Tarixi oxunuş: Pişəvəridən İnqilab küçəsinə: Şeirdə Tehrana birbaşa istinad olduqca mənalıdır:

«Sən Tehrana gedən gün

duvarlara şeir yazmağı buraxdım»

Bu misralar açıq şəkildə Seyid Cəfər Pişəvərinin Tehran səfərinə işarə edir – o zaman ki, o, Qəvam hökuməti ilə danışıqlar üçün paytaxta getdi və onun yoxluğunda Firqənin dövləti süqut etdi. Şair bu tarixi anı eşq dili ilə metaforik olaraq nəql edir: sevgilinin gedişi = divar yazılarının dayandırılması = müqavimətin sonu.

Həmçinin bu misralar:

«İnqilabdan azadlığa çatmaq istədikdə

Sən Azadlıqdan inqilaba çatmışdın».

Tehrandakı iki məşhur küçəyə – İnqilab və Azadlıq – incə bir istinaddır. İnqilabdan azadlığa doğru yönəlmək azadlığa can atmaq kimi yozula bilər, lakin sevgili (tarix? liderlik? xalq?) əks istiqamətdə – azadlıqdan inqilaba – hərəkət edir. Bu ziddiyyətli yönəlmələr siyasi anlayışların böhranını və tarixi çaşqınlığı simvolizə edir.

Dil, forma və quruluş: Şeir azad və narrativ bir formadadır, ənənəvi formalarla araya məsafə qoyur. Tonu bəzən pıçıltılı, bəzən etiraz doludur. Şəhər obrazları (küçə, gecə qatarı, divar, külək, tüstü) vasitəsilə oxucunu həm çağdaş, həm də keçmişə bağlı bir dünyaya aparır.

Şeirin sonunda şair oxucuya birbaşa müraciət edir:

«Sən mən

Hayana dönsən

Kəsiləcəksən ey oxucu»

Burada oxucu artıq passiv bir izləyici deyil, hekayənin bir hissəsi olur – sanki o da bu “sınmış hekayə”nin iştirakçısıdır. Bu, şeirə metatekstual və özünüdərk edən bir boyut qazandırır.

«Şəhər siqar kimi sönür bu axşam» çoxqatlı bir əsərdir ki, tarixlə eşqi, təkliyin və məğlubiyyətin poetikasını, siyasət və dilin qarşılıqlı təsirini ustalıqla birləşdirir. Xosrov Barışan bu şeirdə şəhər metaforaları, tarixi istinadlar və modern bir nəqletmə forması vasitəsilə tarixi məğlubiyyətin yaddaşını poetik və yenilikçi şəkildə yenidən qurur. Bu şeir göstərir ki, Güney Azərbaycan ədəbiyyatı birbaşa reportaj formasından uzaq, lakin hiss, böhran və estetik vasitələrlə tarixi acıları dilə gətirə bilər.

Rəsul Məlikoğlu

MİA.AZ

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:261
embedMənbə:https://mia.az
archiveBu xəbər 01 İyun 2025 13:47 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see266

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see261

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see244

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see237

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see235

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see220

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see218

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see212

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see211

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see211

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see209

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see206

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see205

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see204

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see203

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see186

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see183

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see176

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see174

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see174
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri