Icma.az
close
up
RU
XVI əsr, avropalı alim Azərbaycan haqda: Albaniya varisləri

XVI əsr, avropalı alim Azərbaycan haqda: Albaniya varisləri

Axar.az saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

1555-ci ildə Sürixdə nəşr olunmuş “Mithridates” (Mitridat: Həm qədim, həm də bu gün bütün dünyada müxtəlif xalqlar arasında istifadə olunan dillərin fərqləri haqqında) əsərinin müəllifi Konrad Gesnerdir.

Gesner bu kitabda dünyada mövcud olan 130-a yaxın dili müqayisəli şəkildə təhlil etmişdir. O, dillərin qohumluğunu və fərqlərini elmi şəkildə araşdıran ilk alimlərdən biridir.

(Kitabı PDF forması: https://archive.org/details/mithridatesdedif00gess?hl=en-US)

Şimali Azərbaycan əhalisindən bəhs edərkən o, “albani” terminindən istifadə edir. Azərbaycanlıları Xəzər dənizinin sahilində, Qafqaz dağlarının ətəklərində yaşayan döyüşkən və qədim bir xalq kimi təsvir edir.

“Xəzər sahilində yaşayan xalqlar çox qədimdir və onların tarixi qədim dünya imperiyaları ilə bağlıdır. Bu dənizin qərbində yaşayanlar həm ticarət, həm də müharibə sayəsində bütün regiona öz dillərini yayıblar”, - müəllif qeyd edir.

O, Azərbaycanı Xəzər dənizindən başlayaraq Anadoluya qədər uzanan qədim bir coğrafiya kimi təqdim edir.

Müəllif yazır: “Bura qədim Albaniyanın yerləşdiyi torpaqlarıdır və bu gün orada yaşayan əhali türk dilində danışır. Albaniya coğrafiyası türklərin və onların dilinin mütləq hakimiyyəti altındadır”.

Gesner o dövrdə Səfəvi imperiyasında yaşayan türkləri çox vaxt “tartari” adlandırır. O qeyd edir ki, bu xalq çox cəsurdur və onların dili bütün Şərqdə başa düşülür.

Gesner kitabın “Türk dili” (Turchica Lingua) bölməsində vurğulayır ki, türk dili sadəcə bir xalqın dili deyil, o dövrdə Dunay çayından tutmuş Hindistana qədər çox geniş bir coğrafiyada istifadə olunan “imperiya dili”dir.

Müəllif Azərbaycanı mədəniyyət ixrac edən bir mərkəz kimi qeyd edir. O, Osmanlı türkcəsi ilə Səfəvi ərazisindəki türkcəni müqayisə edərkən, bəzi mənbələrə istinadən Azərbaycan türkcəsinin “daha xalis” olduğunu və daha az yad təsirə məruz qaldığını yazır.

Kitabda “Armenia” sözü daha çox coğrafi bir termin kimi işlədilir. Gesner vurğulayır ki, bu coğrafiyada yaşayan xalqların əksəriyyəti türkcə danışır.

Gesner burda yaşayan azsaylı ermənilərin öz dillərini itirərək türk dilinə keçməsini geniş şəkildə izah edir. Əgər bir xalq bir ərazinin qədim və köklü sahibi olsaydı, o öz dilini bu qədər asanlıqla itirməzdi.

Bu kitab saxta erməni tarixçilərinin “biz həmişə bu torpaqlarda öz dilimizdə danışan böyük bir dövlət olmuşuq” iddiasını XVI əsrə aid bir avropalı alimin qələmi ilə yerlə yeksan edir. Erməniləri isə bu ərazilərdə sonradan "yaşayan" bir qrup kimi təqdim edir.

“Ermənilər xristian olsalar da, öz dillərini anlamadıqları üçün duaları türk dilində (Turchice) oxuyurlar. Erməni uşaqları doğulandan türk dilində danışırlar”, - yazan müəllif onların regionda azsaylı bir qrup olduğunu bir daha təsdiq edir. O yazır ki, ermənilər harada yaşayırlarsa, oranın ən güclü dilini mənimsəyirlər.

Onun təsvirində Azərbaycan xalqı “təsirə məruz qalan” deyil, “təsir edən” tərəfdir.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:517
embedMənbə:https://axar.az
archiveBu xəbər 10 Fevral 2026 07:14 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see294

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see294

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see290

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see271

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see269

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see263

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see262

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see241

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see226

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see214

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see213

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see213

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see211

Kayli Cennerin keçmiş işçisi məhkəməyə müraciət etdi Ağır ittihamlar

14 Noyabr 2026 23:23see209

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see207

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see201

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see197

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see189

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see182

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri