Yadplanetlilər varmı? Son illərin elmi araşdırmaları nə deyir?

Yadplanetlilərin mövcudluğu sualı insanlığı əsrlərdir düşündürür.

BAKU.WS-in məlumatına görə, texnologiyanın inkişafı ilə bu sual artıq yalnız fəlsəfi müzakirə mövzusu deyil, ciddi elmi araşdırma istiqamətinə çevrilib.

Bəs son illərdə aparılan tədqiqatlar nə göstərir? Elm adamları hansı nəticəyə gəlib?

Son onillikdə astronomiyada baş verən ən böyük irəliləyişlərdən biri Günəş sistemindən kənarda minlərlə planetin kəşf olunmasıdır. Xüsusilə "Kepler Space Telescope" və "James Webb Space Telescope" vasitəsilə aparılan müşahidələr göstərib ki, Süd Yolu qalaktikasında milyardlarla planet mövcuddur. Onların bir qismi ulduzlarına elə məsafədə yerləşir ki, burada maye suyun mövcudluğu mümkündür. Bu isə həyat üçün əsas şərtlərdən biri hesab olunur.

Alimlər artıq yalnız planetlərin sayını deyil, onların atmosfer tərkibini də araşdırırlar. "James Webb teleskopu" bəzi uzaq planetlərin atmosferində su buxarı, metan və karbon dioksid kimi maddələr aşkar edib. Bu qazlar Yer kürəsində bioloji proseslərlə əlaqəli olsa da, alimlər ehtiyatlı danışırlar. Çünki həmin maddələr qeyri-bioloji yollarla da yarana bilər. Yəni hələlik bu tapıntılar həyatın mövcudluğunun birbaşa sübutu sayılmır.

Araşdırmalar təkcə uzaq ulduz sistemləri ilə məhdudlaşmır. Günəş sistemində də həyat ehtimalı olan məkanlar diqqət mərkəzindədir. Mars üzərində aparılan missiyalar göstərib ki, planetin keçmişində maye su mövcud olub.

Hazırda NASA-nın robot aparatları qədim mikrob həyatının izlərini axtarır. Bundan başqa, Yupiterin peyki Europa və Saturnun peyki Enceladus buz təbəqəsinin altında okeanlara sahib ola biləcək obyektlər kimi araşdırılır. Xüsusilə Enceladusdan kosmosa püskürən su şırnaqlarında üzvi birləşmələrin aşkarlanması elm dünyasında böyük maraq doğurub.

Ağıllı yadplanetli sivilizasiyaların mövcudluğu məsələsi isə ayrıca istiqamətdir. Bu sahədə fəaliyyət göstərən SETI Institute onilliklərdir kosmosdan gələn radio siqnallarını analiz edir. İndiyədək süni mənşəli olduğu təsdiqlənmiş heç bir siqnal qeydə alınmayıb. Bəzi müəmmalı siqnallar aşkarlansa da, sonradan onların təbii kosmik hadisələrlə əlaqəli olduğu müəyyən edilib.

Son illərdə naməlum uçan obyektlər (UFO) ilə bağlı yayılan rəsmi hesabatlar da ictimai marağı artırıb. Lakin təqdim olunan məlumatlarda bu obyektlərin yadplanetli mənşəli olduğunu sübut edən fakt yoxdur. Əksər hallarda hadisələr texnoloji, optik və ya müşahidə səhvləri ilə izah edilir.

Müasir elmin ümumi mövqeyi belədir: kainatda həyat üçün uyğun şərait geniş yayılmış ola bilər və sadə mikrob həyatının mövcudluğu ehtimalı kifayət qədər yüksəkdir. Lakin ağıllı sivilizasiyaların varlığına dair hələlik elmi sübut yoxdur. Alimlər hesab edirlər ki, əsas məsələ həyatın olub-olmaması deyil, onu nə vaxt və harada aşkar edəcəyimizdir.

Beləliklə, "yadplanetlilər varmı?" sualına bu gün verilən ən dürüst cavab budur ki, dəqiq bilmirik, amma elm bu ehtimalı getdikcə daha real hesab edir. Araşdırmalar davam edir və ola bilsin ki, yaxın onilliklərdə insanlıq bu suala qəti cavab tapacaq.