Yalan və təcrid: uşaqda psixopatiyanı göstərən əlamətlər...

...Valideynlər məktəbdə tez-tez baş verən qəzəb, aqressiya və ya problemlərdən narahat olduqda, adətən uşaqlarının köməyə ehtiyacı olduğunu başa düşürlər. Lakin, uşaq mütəxəssislərinin fikrincə, yeniyetmələrin başqa bir kateqoriyası - zahirən sakit, balanslı və hətta cazibədar - daha təhlükəli ola bilər.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə Daily Mail bildirir.

11 yaş və daha yuxarı yeniyetmələrlə işləyən uşaq psixoterapevti qeyd edir ki, bəzi narahatedici davranış nümunələri zorakılıq və ya ailə problemləri kimi müvəqqəti çətinliklərlə əlaqəli deyil.

Bunlar, həll edilmədikdə, yaşla kök salan daha dərin emosional problemləri göstərə bilər.

Qeyd etmək vacibdir ki, psixopatiya böyüklər üçün bir diaqnozdur və uşaqlara verilmir.

Lakin inkişaf psixoloqları uzun müddətdir sözdə həssaslıq və emosionallıq olmadığını qeyd edirlər. Bunlar yeniyetməlik dövründə özünü göstərə bilər və həyatın sonrakı dövrlərində ciddi şəxsiyyət pozğunluqlarının inkişaf riskini artıra bilər.

Bu cür xüsusiyyətlər nəzərə alınmazsa, nadir hallarda öz-özünə "böyüyür". Buna görə də erkən peşəkar yardım çox vacib ola bilər.

Geri çəkilmə və empatiyanın olmaması…

Bu, qəzəb və ya oyuncaqları paylaşmaq istəməməklə bağlı deyil. Emosional soyuqluq xəbərdarlıq əlamətidir: kədərlənmiş birinə qarşı empatiyanın olmaması, peşmançılıq əvəzinə qıcıqlanma və başqasının narahatlığından zövq almaq.

Belə bir uşaq kimisə incitmək üçün hansı "düymələri" basacağını başa düşə bilər, lakin daxili maneələr hiss etmir.

Sistemli yalan və manipulyasiya…

Bütün uşaqlar bəzən yalan danışırlar. Lakin məsuliyyətdən yayınmaq məqsədi daşıyan ardıcıl, hesablanmış yalanlar narahatlıq doğurur. Yeniyetmə günahı başqasına ötürə, ustalıqla ağlabatan hekayələr qura və həmyaşıdlarını və ya hətta ailə üzvlərini təhqir edə bilər.

Eyni zamanda, onlar inandırıcı görünürlər və heç bir nəzərəçarpacaq günahkarlıq hissi yaşamırlar.

Səthi cazibədarlıq və eqosentrizm…

Bəzi uşaqlar xarizmatik və özünəinamlı görünürlər. Lakin bu, başqalarını idarə etmək, insanları bir-birinə qarşı qoymaq və öz mənfəətləri üçün münasibətləri manipulyasiya etmək istəyindən qaynaqlanırsa, bu, xəbərdarlıq əlamətidir.

Bu cür yeniyetmələr emosional cəhətdən uzaq qalarkən, lazım olduqda açılıb-sönən cazibədar bir şəxsiyyət nümayiş etdirə bilərlər.

Qaydalara məhəl qoymamaq və məsuliyyətsizlik…

Yetkinlik dövründə qaydaları pozmaq qeyri-adi hal deyil. Lakin, normalara sistematik şəkildə məhəl qoymamaq, günahı etiraf etməkdən tamamilə imtina etməklə birlikdə diqqət tələb edir.

Əgər uşaq daim "səhv başa düşüldüyünü" iddia edirsə və intizam tədbirləri təsirsizdirsə, mütəxəssisə müraciət etməyi düşünməyə dəyər.

Hissləri saxtalaşdırmaq…

Bəzən valideynlər üzr istəməyin səthi səsləndiyini, rəğbətin saxta olduğunu və emosional əlaqənin birtərəfli olduğunu görürlər. Uşaq hansı reaksiyanın "göstərilməli" olduğunu bilsə də, daxildə müvafiq hisslər yoxdur. Bu, xüsusilə hərəkət motivasiyası həmişə şəxsi mənfəətə əsaslandıqda nəzərə çarpır.

Heyvanlara və kiçik uşaqlara qəddarlıq…

Ayrı və son dərəcə həyəcan verici bir əlamət, heç bir peşmançılıq əlaməti olmadan heyvanlara və ya kiçik uşaqlara qəsdən zərər verməkdir. Davranış problemləri olan yeniyetmələr belə, adətən daha həssas şəxslərə qarşı yumşaq davranırlar. Təkrarlanan, soyuqqanlı qəddarlıq dərhal psixiatrla məsləhətləşməni tələb edir.

Erkən müdaxilə niyə vacibdir…

Mütəxəssislər vurğulayırlar: fərdi əlamətlərin olması uşağın "psixopat kimi böyüyəcəyi" anlamına gəlmir. Lakin, bu cür xüsusiyyətlərin davamlı birləşməsi gələcəkdə riski artırır. Müasir tədqiqatlar göstərir ki, vaxtında psixoloji və psixiatrik yardım uşağın inkişaf trayektoriyasını əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdirə bilər.

Ailə dəstəyi, empatiya təlimi və erkən yaşda məsuliyyətin aşılanması yetkinlik dövründə davranışı düzəltmək cəhdlərindən daha yaxşı nəticələr verir.

Nazlı Almuradova