Yapon yaşam fəlsəfəsi: Omoyiaridən bizdə niyə olmasın?!

Bu yanaşma yaponların Omoiyari adlanan həyat prinsipindən irəli gəlir. Omoiyari yaponlara lap uşaqlıqdan öyrədilən sosial fəlsəfədir. Qısa məğzi başqalarını da düşünməkdən ibarətdir".

Bunu tanınmış jurnalist Vüsal Məmmədov öz feysbuk hesabında yazıb.

Mən ABŞ-da təsadüfən bir yaşlı yaponla tanış olmuşdum. Bu şəxs Yaponiyada böyük bir energetika şirkətindən pensiyaya çıxıb, Amerikaya - oğlunun yanına köçmüşdü. O, mənə maraqlı bir fakt demişdi: özü energetika mühəndisi olsa da, evdə elektrik xəttini avadanlığını təmir etmir. Çünki bununla məşğul olan şirkətlər, xidmətlər, işçilər var.

Onları çağırmaq lazım imiş. Yapon məntiqinə görə, sən evdə nəyisə təmir edə bilirsənsə, bunu özün etsən, bu işdən pul qazananlara zərər vermiş olarsan.

Vüsal Məmmədov yapon sosial fəlsəfəsini - davranış prinsiplərini Azərbaycan reallıqları ilə müqayisə edir və belə bir nəticəyə gəlir: "Başqalarını da düşünməyi öyrənməsək, normal cəmiyyət ola bilməyəcəyik".

Bəli, mən də o fikirdəyəm ki, yaponlar kimi, biz də uşaqlarımıza bu prinsipləri lap kiçik yaşlardan aşılamalıyıq. Empati qurmaq, paylaşmağı bacarmaq böyük ərdəmdir; yaponlar bunu tərbiyə modelinə və əxlaq prinsipinə çevirə biliblər. Buna görə də külün içindən dirçəlub, nümunəvi dövlətə, xoşbəxt cəmiyyətə çevriliblər.

Əgər sən metroda, yaxud taksidə və sair pul qabını itirsən, onu tapan mütləq sənə qaytaracaq. Bununla bağlı gecə-gündüz saat kimi işləyən xidmətlər var. Ən əsası isə bu, yapon sosial mədəniyyətindən gələn bir özəllikdir. Məşhur alman dəqiqliyi haqda çox oxumuşuq, çox eşitmişik. Özüm də bu ölkədə həmin dəqiqliyi əyani görmüşəm. Ancaq yaponlar dəqiqlikdə almanlardan geri qalmır.

Biz Yaponiyadan, Almaniyadan avtomobil alıb sürürük, müxtəlif mallar alırıq, istifadə edirik. O avtomobilləri gətirə bilsək də, nədənsə o keyfiyyəti gətirə bilmirik. İmkanı olanlarımız o ölkələrə həvəslə səyahət edirlər, hətta ölkədən qaçanlarımız da daha çox Almaniyaya sığınmağa çalışır. Gedib, Almaniyada, eləcə də, başqa Avropa ölkələrində yaşayırıq, ancaq qayıdıb gələndə heç də hamımız o cəmiyyətlərdəki müsbət dəyərləri, yüksək, müsbət həyat prinsiplərini ölkəmizə gətirmirik. Biz bir ətək pul xərcləyib, gedirik bu cür inkişaf etmiş ölkələrə gedirik, tanış-bilişin "ürəyini partlatmaq" məqsədilə orda-burda şəkil çəkib, şəkil çəkdirib, qayıdırıq. Ancaq yapon turist getdiyi ölkələrin adətləri ilə, qanunları ilə, həyat tərzləri ilə maraqlanır. Müsbət nəsə varsa, onun öz ölkəsində tətbiq olunmasına çalışır. Bu, almanlara və başqa gəlişmiş xalqlara da aiddir. Biz bunları öyrənməliyik, bu cür davranmağı öyrənməliyik. Yüksək vəzifəli, çox imkanlı adamlarımız Almaniyaya, İsrailə pasiyent kimi gedirlər, müayinə, müalicə, əməliyyat olunurlar, qayıdıb gəlirlər. Ancaq Almaniyanın, İsrailin səhiyyəsini Azərbaycana gətirməyi düşünmürlər. Özləri sağalır, xəstə milli səhiyyəni sağlamlaşdırmaq isə heç kimin "ağlına gəlmir". Ağla gəlsə də, uzaqbaşı bir klinika açıb, Almaniyadan, İsraildən avadanlıq gətirib, fantastik qiymətlərlə milləti soyacaqlar, o qədər.

Qısacası, bizim öyrənəcəyimiz çox şey var. Bilməmək eyib deyil, öyrənməmək eyibdir...

Yazıçı-publisist, əməkdar jurnalist Bahəddin Həzi, bizimyol.info