Yayılan virus pandemiyaya səbəb olacaqmı? ARAŞDIRMA

Tayvanın qocalara, uşaqlara, körpələrə və immuniteti zəif olan insanlara Çinə səyahət etməmək tövsiyəsi Çində baş verənlərin tam olaraq sual altına düşməsinə səbəb olub.

Ötən ilin dekabrında Çinin sərt COVID-19 məhdudiyyətlərini aradan qaldırmasından sonra tənəffüs yolu xəstəliklərinin artması Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) Pekindən əlavə məlumat tələb etməsinə səbəb olub. Bu tələb bütün dünyada suallar doğurur: Yeni bir epidemiya başlayacaqmı?

Tribunainfo.az yayılan Metapenvmovirus barədə araşdırmanı təqdim edir.

Üstəlik, bəzi sosial media istifadəçiləri xəstəxanalarda IV maye qəbul edən uşaqların fotolarını paylaşdılar və izdihamlı xəstəxanaların görüntüləri şimal-qərbdəki Xi’an kimi şəhərlərdə televiziyada yayımlandı, bu da səhiyyə sisteminin gərginləşə biləcəyi ilə bağlı narahatlıqları artırdı.

Metapnevmovirusu (HMPV) Pneumoviridae adlı viruslar ailəsinə aid olan tənəffüs yoluxucu virusdur və yuxarı tənəffüs yollarında öskürək, burun axması, nəfəs darlığı kimi simptomlara səbəb olur. Adətən yüngül formada olan HMPV virusu 65 yaşdan yuxarı insanlara, uşaqlara və immun sistemi zəif olan şəxslərə təsir edir. Bu, bir çox hallarda 5 yaşına çatmamış uşaqlara təsir edən ümumi ola bilər. Metapnevmovirusu orqanizmə daxil olduqda öskürək, qızdırma, burun axması, təngnəfəslik və səpgi kimi əlamətlər yaradır. HMPV virusu öz-özünə sağala bilər və ağır hallarda xəstəxanada müalicə tələb oluna bilər.

HMPV (Human Metapneumovirus) Virusu necə ötürülür?

HMPV hər yaşda olan insanlarda infeksiyaya səbəb ola bilən yüngül tənəffüs yoluxucu virusdur. HMPV virusu daşıyan şəxslə birbaşa təmasda və ya virusla çirklənmiş səthə toxunmaqla yayılır. Məsələn, virus daşıyan şəxsin öskürməsi, asqırması, onunla əl sıxmaq, qucaqlaşmaq, öpüşmək və s. kimi təmaslar virusun ötürülməsinə səbəb olur. Bundan əlavə, virusun toxunduğu səthlərə və ya əşyalara toxunmaq HMPV-nin ötürülməsi yolları arasındadır.

HMPV (insan metapnevmovirusu) ilk dəfə necə ortaya çıxdı?

2001-ci ildə holland alimləri tərəfindən kəşf edilən insan metapnevmovirusu həm yuxarı, həm də aşağı tənəffüs yollarının xəstəliklərinə səbəb ola bilən virusdur. Bu virusun ilk dəfə insanlarda tənəffüs yolu infeksiyalarına səbəb olduğu təsbit edildiyi və bənzər əlamətlərlə özünü büruzə verdiyi bildirilir.

Yeni pandemiya qapıdadırmı?

Çin səlahiyyətliləri və ya Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) tərəfindən qlobal fövqəladə vəziyyət hələ elan edilməsə də, vəziyyət dünyanı yenidən formalaşdıran və qlobal səyahətlərdə qalıcı izlər buraxan pandemiya olan COVID-19-un ilk günləri ilə müqayisə edilir.

HMPV hələ COVID-19-un sürətli yoluxuculuğunu və qlobal təsirini nümayiş etdirməsə də, mütəxəssislər onun gedişatını diqqətlə izləyirlər. COVID-19 bizə bir virusun necə yerli problem kimi başlaya biləcəyini və aylar ərzində dünya miqyasında böhrana çevrilə biləcəyini öyrətdi. HMPV mutasiya edərsə və ya daha geniş yayılarsa, nəticələr ciddi ola bilər.

HMPV-nin pandemiyaya çevrilməsinə kömək edə biləcək amillərə aşağıdakılar daxildir:

Qlobal Bağlantı: Artan beynəlxalq səyahət virusun yeni bölgələrə yayılmasına səbəb ola bilər.
Həssas əhali: Uşaqlar, yaşlılar və immun sistemi zəif olanlar yüksək risk altında qalırlar.
Sağlamlıq gərginliyi: COVID-19 ilə göründüyü kimi, ağır hallarda artım xəstəxanaları sıxlaşdıra bilər.

Daha bir pandemiyanın qarşısını almaq üçün nə edə bilərik?

Qarşısının alınması və hazırlıq COVID-19-un təsirinin təkrarlanmasının qarşısını almaq üçün açardır. HMPV üçün peyvənd və ya spesifik müalicə hələ mövcud olmasa da, əsas ictimai sağlamlıq tədbirləri onun yayılmasını azaltmağa kömək edə bilər:

Əvvəlcə gigiyena : Əllərinizi tez-tez yuyun və üzünüzə toxunmayın.
Maskalama : Xüsusilə epidemiya dövründə izdihamlı və ya yüksək riskli mühitlərdə maskadan istifadə edin.
Xəstə olduğunuz zaman evdə qalın : virusun başqalarına yayılmasının qarşısını alın.
Səthin sterilizasiyası : Tez-tez toxunulan sahələri müntəzəm olaraq dezinfeksiya edin.

Hazırladı: Dəniz Pənahova