Yeni qadağa necə tətbiq ediləcək?

Milli Məclisdə 16 yaşdan aşağı uşaqların sosial mediada hesab açmasının qadağan edilməsi məsələsi müzakirə olunur. Bəs bunun tətbiqi üçün hansı üsullardan istifadə oluna bilər?

İT mütəxəssisi Natiq Məmişov Metbuat.az-a açıqlamasında bildirib ki, bu tip məsələlərdə qoyulan qadağaları praktikada tətbiq etmək kifayət qədər çətindir. Sosial media hesabı açılarkən yaşın təsdiqi tələb olunarsa, burada nəzarət mexanizmi problemi ortaya çıxır:

“Burada şəxsiyyət vəsiqəsi, pasport və ya asan loqin kimi alətlərdən söhbət gedir. Bu mexanizmlər olmadığı halda istənilən şəxs yaşını olduğundan böyük göstərərək rahatlıqla hesab aça bilər. Hətta belə mexanizmlər Avstraliya kimi ölkələrdə mövcud olsa da, onların real tətbiqi də çətin məsələdir. Saxtakarlığın qarşısını müəyyən qədər almaq mümkün olsa da, bu cür qanunların qəbul edilməsi və icrası nə dərəcədə mümkündür, bu sual altındadır. Axı bunlar dövlət platformaları deyil və bu halda sosial şəbəkələrin istifadəçilərdən İD məlumatları tələb etməməsi də ayrıca müzakirə mövzusudur. Üstəlik, VPN, saxta sənədlər və digər dolama yolları da mövcuddur”.

N.Məmişovun sözlərinə görə, nəzəri baxımdan mobil operatorlar yaşa və ya nömrəyə görə müəyyən məzmunu domenlər üzərindən bloklaya bilərlər, amma bu da tam effektiv deyil:

“Məsələn, uşaq valideyninin nömrəsindən istifadə edərsə, həmin bloklama işləməyəcək. Texniki baxımdan bu cür mexanizmlər 100 faiz effektiv deyil və real görünmür. Əksinə, “over-blocking” riski yarana bilər, yəni zərərsiz məzmun da bloklana bilər ki, bu da düzgün yanaşma sayılmaz. Daha real yol məktəb və cihaz səviyyəsində tədbirlərin görülməsidir. Məsələn, məktəblərdə şəbəkə səviyyəsində sosial medianın bloklanması, dərs vaxtı telefon istifadəsinin məhdudlaşdırılması mümkündür. Telefon və planşetlərdə mövcud olan “uşaq rejimi” funksiyasını aktivləşdirmək də alternativ vasitədir”.

Ekspert bu cür sərt məhdudiyyətləri çox da dəstəkləmədiyini söyləyib:

“Çünki tətbiq zamanı ciddi risklər yaranır. Heç bir platforma istifadəçidən şəxsiyyət vəsiqəsi, pasport və ya asan loqin kimi şəxsi məlumatlar tələb etməməlidir. Bu, artıq həddindən artıq nəzarət deməkdir. Uşaqları qadağalarla deyil, valideyn və məktəb vasitəsilə maarifləndirmək daha məqsədəuyğundur. Sosial şəbəkələrin bir qismində, o cümlədən “Facebook”da artıq müəyyən məhdudiyyətlər mövcuddur və digər platformalarda da oxşar mexanizmlər tətbiq edilir”.

Sevinc İbrahimzadə / Metbuat.az