Yenidən köhnəyə Bahadan ucuzadək

Yeni il süfrəsini qurmaq neçəyə başa gəldi?

Budəfəki Yeni il süfrəsini o qədər də bahalı adlandırmaq olmaz. Bayram ərəfəsində qiymətlər ötən illərdə olduğu kimi bahalaşmasa da, COVID-19 illərinin kəskin ərzaq inflyasiyası və sonrakı artımlar bayram ərzaq səbətinin qiymətinə çox təsir edib.

Bu dəfə qiymətlər Yeni il tələbi ərəfəsində bahalaşır, lakin bayramlar ərəfəsində adətən olduğu kimi aktiv deyil. Göründüyü kimi, qiymətlərin daha yuxarı getməsinə yer yoxdur. Son bir neçə ildə ərzaq məhsullarının qiymətləri durmadan artıb, keyfiyyətli məhsulların qiymətləri xüsusilə kəskin şəkildə qalxıb. Koronavirus pandemiyasından sonra ətin qiyməti xeyli artıb, təklif olunan məhsulun keyfiyyəti nəzərəçarpacaq dərəcədə aşağı düşüb. Topdansatışda qiymət artımı ilə əlaqədar bir çox böyük şəhər pərakəndə satış obyektləri ucuz təklifə keçməyə üstünlük verib. Səbəb əhalinin alıcılıq qabiliyyətinin aşağı olmasıdır.

Təzə dana və quzu əti 20 manatdan baha satılır, lakin yerli mağazalar mal ətinin qiymətini 10-14 manata endiriblər. Paytaxt mağazalarında quzu ətinin qiyməti 17-18 manatdan başlayır. Daha ucuz çeşid isə cavan mal-qara əti adı ilə satılır. Bu seqmentdə inflyasiya təzyiqi il boyu davamlı olaraq hiss olunur, buna görə də Yeni il masasına görə ət piştaxtalarında qiymət etiketi eyni qalır, lakin məhsulun keyfiyyəti tədricən azalır.

Dekabr ayına qədər “kərə yağı” adlanan məhsulun qiymətlərində kifayət qədər güclü artım hiss olunurdu. Ən çox satılan malların qiyməti 20 manatdan yuxarı qalxıb. Amma quş əti də bahalaşır: media hind toyuğu ətinin bahalaşmasından yazır.

Yeni il süfrəsi üçün ləzzətli ətlər daha baha alınmalı olacaq - qiymətlər bəzi yerlərdə 17-19 manata qalxıb. Müvafiq qurumların standart təkziblərinə baxmayaraq, toyuq ətinin qiyməti il ərzində bahalaşıb.

İqtisadçı ekspert Xalid Kərimlinin sözlərinə görə, bu seqmentdə illik artım 4,4 faiz olub: “Yeni il qabağı tələbatın artması ilə quşçuluq məhsullarının da orta qiymətinin qalxacağı güman edilirdi. Bu fonda yumurtanın qiyməti hələ də stabil olaraq qalır - broyler yumurtası 14-15 qəpikdən baha deyil, kənd yumurtası isə 0,3 manata təklif olunur. Paytaxt bazarlarında balıq ümumiyyətlə ötən ilin dekabrında satıldığı qiymətə olsa da, bayram ərəfəsində nəzərəçarpacaq dərəcədə bahalaşma müşahidə olunurdu”.

Bazarlarda bayram səbətinin qiyməti pərakəndə satış şəbəkələri ilə müqayisədə xeyli aşağı idi. Meyvə və tərəvəzlərin qiymət etiketi xüsusilə çox dəyişirdi. Şəhər bazarlarında və supermarket rəflərində meyvə-tərəvəz çeşidlərinin qiymətində iki-üç dəfə fərq var. “8 Kilometr” bazarında pomidorun qiyməti orta hesabla 1,5 manatdan başlayır, xurma 1-2 manata, alma 0,8-2 manata təklif olunur.

Paytaxtın ən böyük bazarında üzüm və bananı 2 manata tapmaq olar. Burada kartof 0,9 – 1,5 manatdır. Bayram ərəfəsində xiyarın qiyməti çox dəyişdi - onların qiyməti orta hesabla 4 manatdan başlayır, amma 3,5 manata da bazardan tapmaq olar. Paytaxtın qış bazarlarında adi tərəvəz tropik bananlardan iki dəfə bahadır və xaricdəki ləzzətlərlə bərabərdir. Məsələn, ananas, avokado və marakuya meyvəsinin qiyməti 5-7 manatdır. Yeni il süfrələrinin dəyişməz atributu - naringi marketlərdə 1-2 manata, portağal 1,8-3 manata təklif olunur.

Yeni il qiymət artımı ilə bağlı Azad İstehlakçılar Birliyinin sədri Eyub Hüseynov AYNA-ya xatırladıb ki, adətən bayramlarımız bahalaşmaya səbəb olur: “Əgər tələb təklifi üstələyirsə, qiymətlər yüksəlir və keyfiyyət aşağı düşür. Ancaq bizim sahibkarlar hər fürsətdə qiymətləri qaldırırlar və bizdə qiymət artdıqdan sonra aşağı düşmür. Qiymətlər, təbii ki, Yeni il ərəfəsində artıb və biz artıq, xüsusən də meyvə-tərəvəz seqmentində artım əlamətlərini müşahidə edirik. Lakin dövlət qiymət proseslərinə birbaşa müdaxilə etməməlidir - şərait yaratmaq kifayətdir ki, bazarda çoxlu oyunçu olsun, təklif artsın, sonra qiymətlər normallaşsın”.

Yeni il üçün standart yeməklər dəstinə paytaxt salatı, şuba altında siyənək balığı, əsas yemək və... qırmızı kürü ilə sendviçlər daxildir. Yeni il qabağı bazarda topdansatış məntəqələrində təbii qırmızı alabalıq kürüsünün kiloqramının orta qiyməti 20-25 manat idi. 15 manata 400 qramlıq bankada hazır delikatesi almaq olardı. Və ya çəki ilə qırmızı qızılbalıq kürüsünü götürüb evdə duzlaya bilərdiniz - daha ucuz.

Digər məhsullarla yanaşı, mağazalar respublika sakinləri üçün bayram səbətinə Yeni il endirimləri elan etmişdi. Mayonez, konservləşdirilmiş noxud və qarğıdalı daha ucuz almaq olar. Başqa məhsullara isə rəflərdəki qiymət etiketləri eynidir.