Icma.az
close
up
RU
Yer kürəsi demək olar bir metr əyilib: Alimlər həyəcan təbili çalır

Yer kürəsi demək olar bir metr əyilib: Alimlər həyəcan təbili çalır

Olke.az saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

Kənd təsərrüfatı və şəhər ehtiyacları üçün yeraltı suların kütləvi şəkildə çıxarılması Yer kürəsinin fırlanma qütbünü təxminən 80 santimetr yerindən tərpədib. 

Ölkə.az xəbər verir ki, "Popular Mechanic” nəşrinin yazdığına görə, planet bu cür dəyişikliklərlə cəmi 17 il ərzində üzləşib.

Nəticələr "Geophysical Research Letters” jurnalında dərc edilən araşdırmada təqdim olunub. Alimlərin hesablamalarına əsasən, 1993–2010-cu illər arasında Yer qatlarından təxminən 2150 giqaton yeraltı su çıxarılıb və bu, planetdə kütlə paylanmasına təsir göstərib.

Tədqiqatçılar izah edirlər ki, suyun da kütləsi var və böyük miqyasda kütlə yerini dəyişdikdə bu, Yer kürəsinin fırlanmasına da təsir edir. Yeraltı sular su laylarından çıxarılaraq okeanlara daxil olduqda, planetdə çəkidə yenidən paylanma baş verir.

Alimlərin hesablamalarına görə, bu proses fırlanma qütbünün təxminən 31,5 düym (80 santimetr) sürüşməsinə səbəb olub. Eyni zamanda bu qədər yeraltı su itkisi qlobal dəniz səviyyəsinin təxminən 6,2 millimetr artmasına gətirib çıxarıb.

İqlim faktorları arasında ən böyük təsirlərdən biri

Tədqiqatın rəhbəri, geofizik Ki-Von So bildirib ki, yeraltı suların yenidən paylanması iqlim dəyişiklikləri ilə bağlı proseslər arasında Yer oxunun sürüşməsinə ən çox təsir edən amillərdən biri olub.

Onun sözlərinə görə, bu nəticələr planetin qütb hərəkətində əvvəllər izah olunmayan bəzi dəyişiklikləri aydınlaşdırmağa kömək edib.

Model hesablamaları göstərib ki, ən böyük təsir Şimali Amerikanın qərb hissəsində və Hindistanın şimal-qərbində yeraltı suların tükənməsi ilə bağlıdır.

Xüsusilə orta enliklərdən suyun köçürülməsi Yer qütblərinin mövqeyinə daha güclü təsir göstərir.

Yeni tədqiqatlar mənzərəni dəqiqləşdirir

Bununla belə, sonrakı araşdırmalar vəziyyətin daha mürəkkəb olduğunu göstərir. 2026-cı ildə "Journal of Geodesy” jurnalında dərc olunan tədqiqatda bildirilir ki, uzunmüddətli dəyişikliklərə qar örtüyü, buzlaqların əriməsi və qurudakı su ehtiyatlarının dəyişməsi də ciddi təsir göstərir.

Alimlər vurğulayırlar ki, qütb hərəkəti bir çox amilin – yeraltı suların, buz örtüklərinin və hətta Yerin daxili proseslərinin birgə təsiri ilə formalaşır.

Niyə bu vacibdir?

Oxun yerdəyişməsi insanların gündəlik həyatına birbaşa təsir etməsə də, yeraltı su ehtiyatlarının tükənməsi daha ciddi nəticələr yaradır.

Bunlara daxildir:
* torpağın çökməsi;
* dəniz səviyyəsinin nisbi artımının sürətlənməsi;
* duzlu suyun şirin su laylarına qarışması;
* quraq bölgələrdə su təchizatının pisləşməsi.

Eyni zamanda alimlər qeyd edirlər ki, su layları düzgün idarəetmə, süni doldurma və yeni su siyasətləri ilə bərpa oluna bilər.(qaynarinfo)

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:167
embedMənbə:https://olke.az
archiveBu xəbər 07 İyun 2026 22:31 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see343

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see340

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see332

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see331

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see314

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see311

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see297

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see297

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see296

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see293

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see285

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see279

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see276

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see267

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see265

Qan qrupu immunitetə nə dərəcədə təsir edir?

20 Noyabr 2026 13:53see259

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see257

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see251

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see237

3 Tesla MRT SAF Hospitalda Nə zaman həyat əhəmiyyətlidir? (VİDEO)

20 Noyabr 2026 15:57see232
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri