Yer kürəsi həyəcan təbili çalır: Daşıma qabiliyyəti doldu!

"Environmental Research Letters” jurnalında dərc olunan araşdırma göstərir ki, qida təhlükəsizliyi, iqlim sabitliyi və insan rifahı üzərində təzyiq kritik həddə çatıb. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, tədqiqatda mövcud istehlak modelləri dəyişmədiyi təqdirdə ekoloji və sosial böhranların daha da dərinləşəcəyi barədə ciddi xəbərdarlıq edilir.

Əhali dinamikasında 1960-cı il dönüş nöqtəsi

Alimlər insanlıq tarixinin son iki əsrlik demoqrafik məlumatlarını araşdıraraq əhəmiyyətli bir dönüş nöqtəsini üzə çıxarıb. 20-ci əsrin ortalarına qədər əhali artımı texnoloji inkişaf və enerji istehlakı ilə paralel gedirdi. 

Lakin bu əlaqə 1960-cı illərin əvvəlində qırılıb. Əhali artmağa davam etsə də, artım sürətinin azaldığı "neqativ demoqrafik mərhələ” müşahidə olunub. "Flinders Universiteti”ndən professor Kori Bredşouya görə bu vəziyyət təbiətin insan tələbatına artıq eyni səviyyədə cavab verə bilmədiyinin açıq göstəricisidir.

2,5 milyardlıq dünya, yoxsa 12 milyardlıq çıxılmaz vəziyyət?

Tədqiqatçılar Yer kürəsinin davamlı şəkildə dəstəkləyə biləcəyi ideal əhali səviyyəsini 20-ci əsrin ortaları ilə əlaqələndirir. Hesablamalara əsasən, hər kəsin iqtisadi təhlükəsizlik və ekoloji balans daxilində yaşadığı ssenaridə planet yalnız təxminən 2,5 milyard insanı dayanıqlı şəkildə saxlaya bilər. 

Bu gün 8,3 milyarda çatan əhalinin mövcud səviyyədə saxlanılması isə əsasən fosil yanacaqların və təbii resursların sürətli tükədilməsi hesabına mümkün olur. Mövcud tendensiya davam edərsə, dünya əhalisinin 2070-ci illərdə 12,4 milyarda çataraq pik həddə yüksələcəyi proqnozlaşdırılır.

Gələcək nəsillər üçün qərar vaxtı

Planetin həyat təminat sistemləri üzərindəki yük artıq nəzəri risk olmaqdan çıxaraq gündəlik hiss olunan reallığa çevrilib. Professor Bredşo bildirir ki, həm əhali sayının artması, həm də nəzarətsiz istehlak ekoloji təzyiqi birlikdə gücləndirir. Resursların bu qədər intensiv istifadəsi iqlim böhranını dərinləşdirir, biomüxtəlifliyi azaldır və sosial bərabərsizliyi artırır. Gələcək nəsillərin təhlükəsiz dünyada yaşaması üçün cəmiyyətlərin torpaq, su və enerji istifadəsini əsaslı şəkildə dəyişdirməsi zəruri hesab olunur.

Aydın