Icma.az
close
up
RU
Yuxu görmək beynin təbii fəaliyyətidir Professor

Yuxu görmək beynin təbii fəaliyyətidir Professor

Icma.az bildirir, Sherg.az portalına istinadən.

Yuxuların rəngli və ya ağ-qara olması xüsusi bir əlamət deyil. Hər iki halda da bu normal sayılır


  Yuxular insan şüurunun maraqlı tərəflərindən biridir. Gördüyümüz yuxular, mənfi, müsbət, bəzən isə çox qarışıq olur. Müxtəlif ölkələrin alimləri yuxuların

mənası, təsiri və şüuraltı ilə əlaqəsini araşdıraraq maraqlı nəticələr ortaya qoyublar. Harvard Universitetinin psixoloqu Deirdre Barrett “The Committee of

Sleep” kitabında yuxuların yaradıcı problem həllinə və ilham mənbəyinə çevrilə bildiyini göstərir.  Amerikalı psixoloq Calvin S. Hall “The Meaning of Dreams” əsərində yuxuların simvolik məzmununu və ümumi simvolların təkrarlanmasını araşdırıb. İngiltərəli psixoloq Ann Faraday isə “The Dream Game” və “Dream Power” kitablarında yuxuların gündəlik problemlərin həllində və şəxsi inkişafda mühüm rol oynadığını bildirir. Neyropsixoloq Mark Solms, “The Neuropsychology of Dreams” əsərində yuxuları beyin və şüuraltı proseslərlə əlaqələndirərək elmi izah gətirir. Yuxuların sirlərinə daha dərindən baxdıqda isə, onların yalnız elm deyil, həm də fəlsəfi məna daşıdığını görürük. Avstriyalı nevroloq və psixoanalizin banisi Sigmund Freud (1856–1939) “Yuxuların Təfsiri” kitabında yuxuların şüuraltındakı gizli istəkləri və qorxuları üzə çıxardığını qeyd edir. Onun fikrincə, yuxuları təhlil etməklə insan öz daxili hisslərini daha yaxşı anlaya bilər. İsveçrəli psixiatr və analitik psixologiyanın yaradıcısı Carl Jung (1875–1961) isə “İnsan və Onun Simvolları” əsərində yuxuları həm şəxsi, həm də kollektiv təcrübələrin simvolu kimi təqdim edir. Jungun düşüncəsinə görə, yuxular bizə daxili gücümüz, balansımız və ruhani inkişafımız haqqında mesajlar verir. Məsələn, yuxuda su görmək Freud üçün daxili emosiyaların təzahürü, Jung üçün isə həyatın axını və dəyişikliklərə hazırlıq mənasını görür. Yuxular yalnız məzmun baxımından deyil, həm də vizual baxımdan fərqlənir. Onların rəngli və ya ağ-qara olması müxtəlif psixoloji və neyroloji izahlarla açıqlanır. Ağ-qara yuxular (monoxrom yuxular) daha çox müəyyən yaş qruplarında müşahidə olunur. Araşdırmalara görə, 55 yaşdan yuxarı şəxslər rəngli medianın təsiri ilə daha az qarşılaşdıqlarından, onların yuxularında rənglər az görünür. Bu, beynin vizual işləmə xüsusiyyəti və yaddaşın fəaliyyəti ilə bağlıdır. Ağ-qara yuxular adətən emosional baxımdan daha zəif təsir bağışlayır, çünki rənglər duyğuların gücünü artıran əsas amildir. Rəngli yuxular isə daha canlı və emosional təsirə malikdir. Onlar şüuraltının daha açıq vəziyyətini göstərir və insanın emosional dünyası haqqında ipucları verir. Rənglərin mənası da müxtəlifdir: qırmızı - həyəcan, ehtiras, təhlükə; mavi  - sakitlik, dərinlik, tənhalıq; yaşıl - təbiət, harmoniya, yenilənmə; sarı - zehinlilik, diqqət, narahatlıq. Beləliklə, rəngli yuxular insanın duyğularını daha parlaq əks etdirir, ağ-qara yuxular isə şüuraltının qorunma mexanizmi kimi daha sakit və emosiyasız görünə bilər. Onlar bir tərəfdən beynin gündəlik fəaliyyəti və yaddaş prosesi ilə bağlıdırsa, digər tərəfdən insanın şüuraltı qorxularını, ümidlərini və gizli hisslərini üzə çıxarır. İstər ağ-qara, istərsə də rəngli yuxular insanın daxili dünyasının ifadəsi olaraq, hələ də tədqiqatçıların və sadə insanların maraq dairəsindən kənarda qalmır. 


Yuxular barədə Sherg.az-a professor Adil Qeybulla da danışıb. O, bildirir ki, ümumiyyətlə yuxu və beynin yuxu yaratması prosesi daha çox yuxunun erkən  - tez fazasında baş verir.  Bu faza REM fazası adlanır. Bununla yanaşı, dərin yuxu mərhələlərində də qısa yuxugörmələr mümkündür . Belə yuxular cəmi bir neçə saniyə davam etsə də, insan onları uzun bir proses kimi xatırlayır. Yuxu zamanı insanın duyğu orqanları ilə bağlı müxtəlif fəaliyyət nümunələri yaranır: səs, qoxu, görmə, dad kimi təsirlər göz önünə gələ bilər. Hətta reallıqda mövcud olmayan yalnız təxəyyülün məhsulu olan səslər təsvirlər, söhbətlər də ola bilər. Bəzən insan başqa birinə aid hissləri də yuxuda yaşaya bilir. Bunlar beynin sensor sistemlərinin normal fəaliyyətinin nəticəsidir. Yuxuların rəngli və ya ağ-qara olması xüsusi bir əlamət deyil. Hər iki halda da bu normal sayılır, yəni bu xurafatçılıq kimi qəbul olunmamalıdır. Yuxu beynin təbii fəaliyyətidir.  Adil Qeybulla qeyd edir ki, yuxu insan beyninin tormozlanma və istirahət dövrü üçün çox vacibdir. Buna görə də, insan gün ərzində ən azı 8 saat yatmalıdır. Ən yaxşısı isə bu yuxunun 6 saatdan az olmamasıdır. Təəssüf ki, müasir dövrdə bu qaydaya əməl etmək çətindir. Amma bu bu sağlamlıq üçün çox önəmlidir. Çünki insan oyanıq dövrdə daha fəal olur və informasiya qəbul edir beyin intensiv işləyir. Bu zaman beyində toplanan həddindən artıq  informasiyalar yuxu prosesində emal olunur və nəticədə yuxular formalaşır.


İlahə Həbib

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:576
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 20 Oktyabr 2025 16:44 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see389

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see361

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see306

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see285

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see281

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see274

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see263

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see256

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see255

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see240

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see230

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see228

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see225

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see222

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see220

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see216

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see215

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see211

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see211

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see202
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri