Avtomobildə mikro yuxu faciə gətirir PROFESSOR

Xüsusilə gecə vaxtı və uzun məsafələrə çıxan sürücülər müəyyən fasilələrlə istirahət etməlidirlər

Son günlər respublika əhəmiyyətli magistral yollarda baş verən yol-nəqliyyat hadisələrinin əksəriyyəti sürücülərin sükan arxasında yuxulaması ilə bağlıdır. Təkcə son bir ay ərzində bu səbəbdən ölüm və xəsarətlə nəticələnən 21 yol-nəqliyyat hadisəsi qeydə alınıb. Bu barədə DİN-in Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsinin sürücülərə müraciətində deyilib.

Qeyd edilib ki, hadisələrin təhlili göstərir ki, isti hava şəraitində səhhətində problemi olan, yuxu gətirən dərman preparatları qəbul edən, yaşı 60-dan yuxarı olan, gecə və uzun növbəli iş rejimində çalışan, uzaq məsafələrə fasiləsiz səfər edən, yuxu pozuntularından əziyyət çəkən, xroniki yorğunluğu olan, eləcə də alkoqol qəbulundan sonra psixofizioloji baxımdan hələ tam bərpa olunmamış sürücülər arasında sükan arxasında yuxulama hallarına daha tez-tez rast gəlinir. Belə vəziyyətdə avtomobil idarə etmək qəza riskini dəfələrlə artırır və nəticələr çox zaman ağır olur.

Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsi sürücüləri

– yorğun və yuxusuz halda sükan arxasına əyləşməməyə,

– soyuducu sistemi olmayan nəqliyyat vasitələri ilə günün daha sərin saatlarında yola çıxmağa,

– uzaq məsafələrə səfər zamanı hər 2 saatdan bir qısa müddətli fasilə verməyə,

– alkoqoldan istifadə etmiş sürücülərin, bədənlərində qalıq təsirlər davam etdiyi müddətdə avtomobil idarə etməməyə çağırır: 

"Unutmayın, sükan arxasında bir anlıq yuxululuq bir ömürlük peşmançılığa səbəb ola bilər".

Qeyd edək ki, “Yol hərəkəti haqqında” Qanunda göstərilir ki, sürücülərin yuxulu halda yola çıxması tövsiyə edilmir. Dövlət Yol Polisi də bu haqda dəfələrlə sürücülərə xəbərdarlıq edir. Ancaq qanunda vətəndaşların yuxulu halda sükan arxasına keçmələri ilə bağlı heç bir cəza nəzərdə tutulmayıb. 

Bəzi sürücülər isə məsələnin ciddiliyini başa düşmür, edilən xəbərdarlıqlara baxmayaraq, yuxulu, içkili halda yola çıxır, təyin edilən sürət limitinə məhəl qoymur, təhlükəsizlik kəmərindən istifadə etməyi özlərinə lazım bilmirlər. Mütəxəssislər də qeyd edir ki, sürücü uzun müddət sükan arxasında olduqda onun yuxulama ehtimalı artır və reaksiyası azalır. Bu da ciddi qəzaların olmasına səbəb olur. Bu kimi halların qarşısını almaq üçün dünyanın bir çox yerlərində tətbiq edilən beynəlxalq normativlər var. Sürücü gün ərzində 8 saatdan artıq işləməməlidir. Həmin 8 saatlıq iş rejimi də fasilələrə bölünür. Fasiləsiz 4 saatdan artıq maşın sürmək olmaz. Əsas normativlər budur.

Yuxusuzluq səbəbilə baş verən qəzaların artmasını  narahatlıq doğuran bir hal kimi dəyərləndirən professor Adil Qeybullanın sözlərinə görə, sükan arxasında yuxulama hadisələri birbaşa olaraq orqanizmin bioloji ritminin pozulması ilə əlaqəlidir.

Həkim Sherg.az-a  açıqlamasında qeyd edib ki, uzun müddət yuxusuz qalmaq və yorğun vəziyyətdə avtomobil idarə etmək insanın reaksiya qabiliyyətini kəskin şəkildə zəiflədir. Bu isə qəzalara yol açan başlıca amillərdəndir. Sürücülər arasında bu məsələ ilə bağlı maarifləndirmə gücləndirilməlidir. Xüsusilə gecə vaxtı və uzun məsafələrə çıxan sürücülər müəyyən fasilələrlə istirahət etməlidirlər. 

A. Qeybulla həmçinin bildirib ki, orqanizm yuxu və istirahətə tabe olan sistemdir. Süni yollarla  məsələn, kofein və ya enerji içkiləri ilə ayıq qalmağa çalışmaq qısamüddətli effekt versə də, riskli davranışdır. Belə hallarda mikro yuxu deyilən ani yuxulamalar baş verə bilər ki, bu da saniyələr içində faciəyə səbəb ola bilər.