Zəngilanın azad edilməsi tarixi zəfərimizin və dirçəlişimizin başlanğıcıdır ŞƏRH

Artıq Zəngilanın işğaldan azad olunmasından 6 il ötür. 2020-ci ilin 20 oktyabr tarixində Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə rəşadətli Azərbaycan Ordusu Zəngilan şəhərini işğaldan azad edərək, 27 illik həsrətə son qoydu. Zəngilanın azad edilməsi Vətən müharibəsinin gedişində mühüm strateji dönüş nöqtəsi olmaqla yanaşı, dövlət sərhədlərimizin bərpası və Şərqi Zəngəzurun dirçəlişi istiqamətində tarixi bir addım oldu.

Zəngilan rayonu 1993-cü il oktyabrın 30-da Ermənistan silahlı qüvvələritərəfindən işğal edilmişdi. Rayon işğal edilərkən 1 şəhər, 5 qəsəbə və 83 kənddən ibarət idi. Rayonun sahəsi 730 kvadrat kilometr, əhalisi 45 mindən çox olub. İşğaldan sonra Zəngilan rayonunun əhalisi məcburi olaraq respublikanın 43 rayonunda müvəqqəti məskunlaşmışdı.
2020-ci ilin oktyabrın 20-də Azərbaycan Prezidenti, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev xalqa müraciətində Zəngilan şəhəri və rayonun daha 6 kəndinin-Havalı, Zərnəli, Məmmədbəyli, Həkəri, Şərifan, Muğanlının işğaldan azad olunduğunu bəyan edib. Azərbaycan Ordusu Ermənistan ordusunu Zəngilanda da ağır məğlubiyyətə uğradaraq, xeyli canlı qüvvəsini və texnikasını sıradan çıxarıb. Zəngilan rayonunun işğaldan azad edilməsi ilə Azərbaycan Ordusu Ermənistanla sərhədə çıxıb. Azərbaycan Respublikasında “Zəngilanın azad olunmasına görə” medalı təsis olunub. Prezident İlham Əliyevin Sərəncamı ilə Zəngilan rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarında iştirak edərək şəxsi igidlik və şücaət göstərmiş hərbi qulluqçular “Zəngilanın azad olunmasına görə” medalı ilə təltif olunub.
Zəngilan rayonu ərazisi əsrlər boyu zəngin mədəniyyətin, qədim tarixi və dini abidələrin beşiyi olmuşdur. Məmmədbəyli kəndində yerləşən XIV əsrə ait Yəhya ibn Məhəmməd əl-Hac türbəsi, Şərifan kəndindəki qədim yaşayış məskəni və şəhər tipli abidələr, həmçinin XVII-XVIII əsrlərə aid məscidlər və karvansaraylar Zəngilanın zəngin milli-mədəni irsinin canlı şahidləridir. Otuz ilə yaxın davam edən işğal dövründə erməni vandalizminə məruz qalaraq dağıdılan, təhqir edilən və dağıntılara uğrayan bu tarixi-dini abidələrimiz Zəfərdən dərhal sonra dövlətimiz tərəfindən xüsusi nəzarətə götürülmüşdür. Bu gün Zəngilanda aparılan genişmiqyaslı bərpa və yenidenqurma işləri çərçivəsində tarixi-dini irsimiz ehtiramla bərpa olunur, məscidlərimizdə yenidən azan səsləri ucalır və tariximizin silinməz izləri gələcək nəsillərə ötürülmək üçün öz əvvəlki əzəmətinə qovuşur.
Zəngilan şəhərinin və rayonun yaşayış məntəqələrinin işğaldan azad edilməsi 44 günlük Vətən müharibəsində yalnız hərbi-strateji deyil, həm də mühüm dövlətçilik uğuru kimi tariximizə həkk olundu. Zəngilanın düşməndən təmizlənməsi ilə Azərbaycan-İran dövlət sərhədi 30 ilə yaxın fasilədən sonra tam bərpa edildi. Sərhədlərimizin bütövlüyünün təmin olunması dövlət suverenliyimizin bərqərar edilməsi istiqamətində müstəsna əhəmiyyət kəsb edərək, regional təhlükəsizliyin və beynəlxalq nəqliyyat-logistika dəhlizlərinin təhlükəsiz fəaliyyətinin etibarlı zəminini yaratdı.
Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev 2023-cü il sentyabrın 28-də Zəngilan rayonuna səfər etmişdir. Səfər çərçivəsində dövlət başçısı Alıbəyli və Zəngilan kəndlərinin, həmçinin Zəngilan şəhərində 2-ci, 3-cü, 4-cü yaşayış komplekslərinin və 160 yerlik uşaq bağçasının təməlini qoymuşdur.Eyni zamanda Zəngilan Konqres Mərkəzi Kompleksinin və “AzərEnerji” ASC-nin “Cahangirbəyli” Su Elektrik Stansiyasının rəsmi açılışı keçirilmişdir. Prezident İlham Əliyev həmçinin Heydər Əliyev Fondu tərəfindən inşa edilən Zəngilan şəhər məscidində aparılan bərpa və tikinti işləri ilə tanış olmuşdur.
Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev 2023-cü il sentyabrın 29-da Zəngilanda keçirilən 2-ci Azərbaycan Milli Şəhərsalma Forumunda iştirak etmişdir.
Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev 2024-cü il mayın 18-də Zəngilan rayonuna səfər etmişdir. Səfər çərçivəsində Ağalı kəndində “Ağalı” hotelinin açılış mərasimi keçirilmiş, Mincivan qəsəbəsinin təməli qoyulmuşdur. Eyni zamanda, “AzərEnerji” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin “Zəngilan” və “Şayıflı” Su Elektrik stansiyaları istifadəyə verilmiş, Zəngilan məscidinin təntənəli açılışı olmuş və Zəngilan şəhərinin daxili yol-kommunikasiya şəbəkəsinin təməli qoyulmuşdur.
Bu gün Zəngilan sürətli yenidənqurma və Böyük Qayıdışın ən parlaq nümunəsinə çevrilmişdir. Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən layihələr Zəngilanın təkcə keçmiş şöhrətini bərpa etmir, həm də onu regionun müasir, modern və ekoloji cəhətdən təmiz mərkəzlərindən birinə çevirir. Doğma yurdlarına qayıdan zəngilanlıların simasındakı təbəssüm və qürur 20 Oktyabr Zəfərinin ən böyük təcəssümüdür. Zəngilan Şəhəri Günü xalqımızın sarsılmaz birliyinin, dövlətimizin qüdrətinin və azad torpaqlarımızda əbədi yaşayacaq zəfər ruhunun təntənəsidir.

Rövlan Heydərov

YAP Naftalan şəhət təşkilatının sədri