1 dollar 1,70 manatdır bəs sonra?:

Azərbaycanda dolların məzənnəsi uzun müddətdir dəyişmir. 26 avqust 2026-cı il üçün rəsmi məzənnə 1 ABŞ dolları = 1,7000 manatdır.

Bu sabitlik fonunda qarşıda duran əsas sual isə dəyişmir: 1,70 manatlıq dollar məzənnəsi ilin sonuna qədər və daha uzun müddət qorunacaqmı?

Hazırkı göstəricilər manatın yaxın perspektivdə ciddi təzyiq altında olmadığını göstərir. Hökumətin ortamüddətli makroiqtisadi proqnozlarında 2026–2029-cu illər üçün dollar/manat məzənnəsi 1,70 səviyyəsində götürülüb. Başqa sözlə, rəsmi proqnozlarda bu dövr üçün devalvasiya nəzərdə tutulmur.

Manatı nə qoruyur?

Azərbaycan manatının məzənnəsinin əsas dayaqlarından biri ölkənin xarici valyuta gəlirləridir. Burada neft-qaz sektoru xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Neftin qiyməti yüksək olduqda Azərbaycanın ixrac gəlirləri artır, ölkəyə daha çox valyuta daxil olur və manatın məzənnəsinin qorunması asanlaşır.

Hazırda neft bazarında da vəziyyət manat üçün əvvəlki aylara nisbətən daha əlverişli görünür. Beynəlxalq bazarda enerji qiymətlərinin yüksək qalması Azərbaycanın xarici ticarət göstəricilərinə müsbət təsir edə bilər. ING 2026-cı il üçün Brent neftinin qiyməti ilə bağlı proqnozunu artıraraq 93 dollar/barel səviyyəsinə yüksəldib.

ING ekspertləri Azərbaycanın böyük xarici valyuta buferlərinin manatın 1,70 səviyyəsində saxlanmasına imkan verdiyini bildirirlər. Hətta neft qiymətləri müəyyən müddət aşağı düşsə belə, mövcud ehtiyatların məzənnəni qorumağa kömək edə biləcəyi qeyd olunur.

Bəs dolların bahalaşması üçün nə baş verməlidir?

Manatın sabit qalacağı ilə bağlı proqnozların olması risklərin tamamilə aradan qalxması demək deyil.

Azərbaycan iqtisadiyyatının əsas risklərindən biri neft qiymətlərinin uzun müddət aşağı qalmasıdır. Çünki neft gəlirlərinin azalması ölkəyə daxil olan valyutanın həcmini aşağı sala və valyuta bazarında təzyiq yarada bilər.

Digər mühüm amil qlobal iqtisadi vəziyyətdir. Dünya iqtisadiyyatında ciddi böhran, enerji qiymətlərinin kəskin düşməsi və ya Azərbaycanın xarici ticarət balansının əhəmiyyətli dərəcədə pisləşməsi manat üçün əlavə risk yarada bilər.

Lakin hazırkı vəziyyətdə bunların heç biri manatın 1,70 səviyyəsindən kəskin uzaqlaşmasını qaçılmaz edən faktor kimi görünmür.

2027-ci ildə dollar necə olacaq?

Bu sualın dəqiq cavabını indidən vermək mümkün deyil. Amma mövcud rəsmi proqnoz kifayət qədər diqqətçəkəndir.

Hökumətin 2026–2029-cu illər üzrə proqnozunda dollar/manat məzənnəsinin 1,70 səviyyəsində saxlanılması nəzərdə tutulur. Beynəlxalq analitik qiymətləndirmələrdə də manatın yaxın illərdə ciddi dəyişikliklə üzləşməsi gözlənilmir. EIU-nun proqnozunda da USD/AZN məzənnəsinin 1,70 ətrafında qalacağı bildirilir.

Bu isə o deməkdir ki, hazırda dollar alan və ya yığımını dollarla saxlayan şəxslər üçün əsas məsələ yaxın aylarda kəskin devalvasiya gözləntisi deyil, məzənnənin uzun müddətli sabitliyidir.

Ancaq bir risk həmişə qalır

Manatın məzənnəsi yalnız daxili qərarlardan asılı deyil. Azərbaycan iqtisadiyyatının xarici valyuta gəlirlərinin mühüm hissəsi enerji sektorundan formalaşdığı üçün neft bazarında baş verənlər xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Məsələn, neftin qiymətinin kəskin və uzunmüddətli şəkildə aşağı düşməsi Azərbaycanın valyuta gəlirlərini azalda bilər. Belə vəziyyət yaranarsa, hökumət və Mərkəzi Bankın məzənnə siyasətinə yenidən baxması ehtimalı ortaya çıxa bilər.

Ona görə “dollar heç vaxt bahalaşmayacaq” demək düzgün olmaz.

Amma hazırkı məlumatlara əsasən “dolların yaxın zamanda 1,70-dən kəskin bahalaşacağı qaçılmazdır” demək üçün də ciddi əsas görünmür.

Bu gün üçün mənzərə kifayət qədər aydındır: 1 dollar – 1,70 manat.

Rəsmi proqnozlar da bu səviyyənin qorunacağını göstərir. Beynəlxalq analitiklərin qiymətləndirmələri də yaxın perspektivdə manatın sabitliyini dəstəkləyir. Amma manatın gələcək taleyini müəyyənləşdirəcək əsas göstəricilərdən biri yenə də neftin qiyməti və Azərbaycanın valyuta gəlirləri olacaq.

Yəni hazırda dollarla bağlı əsas ssenari kəskin bahalaşma yox, 1,70 ətrafında sabitlikdir.

S.Abdulla

AzPost.az