“117 yaşlı qadının uzunömürlülüyünün sirri açıqlandı“ Elmi tədqiqat

"Mariya Branyasın unikal genləri və aktiv həyat tərzi uzunömürlülüyün açarını izah edir..."

Alimlər 117 il yaşayan və yaşına baxmayaraq sağlamlığını qoruyan ispan qadını Mariya Branyasın genetik materialını analiz edib.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "Indian Defence Review" nəşri yazıb.

Araşdırmanın gedişi və nəticələri

Nəşr yazır ki, araşdırma onun fenomenal uzunömürlülüyünü izah edə biləcək nadir genetik və bioloji xüsusiyyətləri ortaya çıxarıb. Barcelonadakı Jozep Karreras adına Leykemiya Araşdırmalar İnstitutunun mütəxəssisləri "Cell Reports Medicine" jurnalında dərc olunan tədqiqatda Branyasın qan, tüpürcək, sidik və nəcisi üzərində təhlil aparıblar. Nəticələr göstərib ki, onun hüceyrə göstəriciləri real yaşından on illərlə "gənc" görünür.

Alimlər hesab edir ki, bu unikal nümunə sağlam yaşlanmanın mexanizmlərini daha yaxşı anlamağa kömək edə bilər. Branyasda xroniki iltihabın aşağı səviyyəsi, ürək-damar sisteminin sağlamlığı və güclü immunitet müşahidə olunub. Həmçinin onun bağırsaq mikrobionu yüksək sabitlik və dayanıqlılıq nümayiş etdirib. Bu, nadir genom profili ilə əlaqələndirilir və qadının orqanizmini yaşla bağlı dəyişikliklərdən qoruyub.

Uzunömürlülər elmi üçün paradoks

Alimlər bildirir ki, superuzunömürlülər elmi üçün paradoks yaradır: ekstremal yaşa baxmayaraq, bu insanlar çox vaxt nisbətən sağlam qalır. Branyasın unikal DNT-si, Aralıq dənizi pəhrizi (fermentləşdirilmiş məhsulların əhəmiyyətli rolu ilə) və fiziki və sosial aktiv həyat tərzi onun istisna uzunömürlülüyünü təmin edən əsas amillər olub.

Xüsusi maraq doğuran məsələ onun bioloji və xronoloji yaşının fərqi olub. Telomerləri, adətən yaşlanma ilə əlaqələndirilən genetik strukturlar, qısa olmasına baxmayaraq, Branyasda heç vaxt onkoloji xəstəliklər inkişaf etməyib. Tədqiqatçılar güman edir ki, qısalmış telomerlər hüceyrələrin nəzarətsiz bölünməsini məhdudlaşdıraraq qoruyucu funksiyanı yerinə yetirə bilər.

Bu paradoks ənənəvi yaşlanma biomarkerlərinə dair təsəvvürləri şübhə altına alır: qısa telomerlərin həyat müddətinin qısalmasına birbaşa işarə etdiyi qəbul edilir, amma Branyasın nümunəsi göstərir ki, yaşlanma prosesləri daha yavaş və nəzarətli ola bilər. Alimlər ümid edir ki, belə kəşflər yaşlanma əleyhinə terapiyaların və yaşla bağlı xəstəliklərin qarşısının alınması strategiyalarının inkişafında yeni yanaşmalar yaradacaq.

Uzunömürlülərin nadirliyi və həyat tərzi

Tədqiqatçılar vurğulayır ki, hətta çox yaşlı olmaq avtomatik sağlam olmamaq demək deyil. Superuzunömürlülər nadir hadisədir: 100 yaşına çatan on insandan yalnız biri 110 yaşa çatır. Araşdırmalar göstərir ki, həyat tərzi önəmli olsa da, həlledici amil genetik quruluşdur. Çox uzunömürlü insanlarda iltihab proseslərinin yaxşı idarəsi, əlverişli lipid profili və xüsusi bağırsaq mikroflorası da müşahidə olunur.

Mariya Branyasın son illərinə qədər zehni aydınlıq, fiziki aktivlik və sosial əlaqələrini qorumaq qabiliyyəti yaşlanmaya dair yeni baxışı formalaşdırır - onu qaçılmaz deqradasiya deyil, idarə olunan və dayanıqlı proses kimi göstərir. Alimlər hesab edir ki, belə məlumatlar sağlam yaşlanmanın biomarkerlərinin müəyyənləşdirilməsi və fərdi uzunömürlülük strategiyalarının hazırlanmasında əsas rol oynaya bilər.