12000 il əvvəl: Arxeoloqlar ən qədim geyim aşkarlayıblar

Alimlər bildirirlər ki, Yer qatlarında 12 min ildən artıq müddət qalmış, dünyanın ən qədim tikilmiş geyim nümunələrini müəyyənləşdirə biliblər. Bu barədə Popular Mechanics jurnalı yazır.

Unikal tapıntı ABŞ-ın Oregon ştatında yerləşən Cougar Mountain Cave mağarasında aşkar edilib. Həmin ərazi hələ XX əsrin ortalarında arxeoloqların diqqətini cəlb etmişdi. O zaman burada ağac qalıqları, heyvan sümükləri, daş alətlər və bitki lifləri kimi müxtəlif artefaktlar tapılmışdı. Lakin bu əşyaların yaşı və təyinatı uzun müddət naməlum qalmışdı.

Müasir radiokarbon (karbon-14) analizi göstərib ki, tapıntılar arasında xüsusi üsulla emal olunmuş maral dərisinin hissələri var. Bu parçalar diqqətlə kəsilmiş, nömrələnmiş və həm bitki, həm də heyvan mənşəli liflərlə tikilmişdir. Arxeoloqlar hesab edirlər ki, bu fraqmentlər son Buzlaşma dövründə – xüsusilə də iqlimin kəskin soyuduğu “Gənc Dryas” mərhələsində – insanları soyuqdan qorumaq üçün hazırlanmış geyim və ya ayaqqabıların bir hissəsi ola bilər. Həmin dövrdə sağ qalmaq üçün istiliyi qorumaq həyati əhəmiyyət daşıyırdı və insanlar mühitə uyğunlaşmaq üçün yeni texnologiyalar inkişaf etdirməli olurdular.

Tapıntılar arasında sivri uclu sümük iynələrin olması isə qədim insanların artıq inkişaf etmiş tikiş texnologiyasına malik olduqlarını göstərir. Bu iynələr sıx və möhkəm tikişli geyimlərin hazırlanmasına imkan verirdi. Deməli, o dövrdə geyim sadəcə bədəni örtən primitiv örtük deyildi; o, funksional, davamlı və ehtimal ki, sosial-mədəni kimliyi əks etdirən bir element idi. Materialların emalı və tikiş bacarıqları insanların texnoloji biliklərinin yüksək səviyyədə olduğunu nümayiş etdirir.

Qeyd edək ki, bu artefaktlar hələ 1950-ci illərdə özəl arxeoloq Con Kouls tərəfindən tapılmışdı. Lakin kolleksiya uzun müddət ətraflı öyrənilməmişdi. Yalnız materiallar Favell Museum muzeyinə təqdim edildikdən və müasir elmi metodlarla yenidən araşdırıldıqdan sonra alimlər Şimali Amerikanın qədim sakinlərinin texnoloji imkanlarına dair baxışlarını yenidən qiymətləndirmək imkanı əldə ediblər.

Bu kəşf göstərir ki, 12 min il əvvəl yaşamış insanlar təkcə ovçu-toplayıcı deyildilər; onlar mürəkkəb alətlər hazırlayan, materialları emal edən və iqlim dəyişikliklərinə uyğunlaşa bilən yaradıcı icmalar idi.

Hazırladı:

S.ELAY

XQ