2025 ci ildə maqnit qasırğaları rekord həddə çatıb

2025-ci ildə maqnit qasırğalarının olduğu günlərin sayı son on ildə ən yüksək olub.

Geomaqnit cəhətdən pozulmuş günlərin ümumi sayı 20 illik maksimuma çatıb.

Lent.az xarici KİV-ə istinadla bildirir ki, bu barədə Rusiya Elmlər Akademiyasının Kosmik tədqiqatlar institutunun günəş astronomiya laboratoriyası və Günəş-yer fizikası institutunun (IKI və ISTP RAS) mətbuat xidməti məlumat yayıb.

"İlin əvvəlindən bəri 358 gün ərzində maqnit qasırğaları 69 dəfə müşahidə olunub ki, bu da 2024-cü ildəki 44 günlə müqayisədə çoxdur. Daha da əhəmiyyətlisi, Kp indeksinin 4 və ya daha yüksək (sarı və qırmızı səviyyələr) dəyərinə çatdığı geomaqnit pozuntuları olan günlərin ümumi sayının artmasıdır. Bunlardan 164-ü qeydə alınıb ki, bu da 94 günə qarşı 75 faiz artım deməkdir", - mütəxəssislər vurğulayıblar.

Maqnit qasırğaları ilə müqayisədə daha çox gün sayı sonuncu dəfə 2015-ci ildə (79 hadisə) və 2016-cı ildə (69 hadisə) qeydə alınıb. Bununla belə, mütəxəssislər böyük bir koronal dəliyin Yer kürəsinə təsir göstərməyə davam etməsi səbəbindən 2016-cı il rəqəmlərinin ilin qalan həftəsində də keçilə biləcəyini söyləyirlər.

"Geomaqnit cəhətdən pozulmuş günlərin ümumi sayına gəldikdə, sonuncu dəfə daha yüksək dəyərlər (169 gün) yalnız 2005-ci ildə, yəni 20 il əvvəl müşahidə olunub", - alimlər qeyd ediblər.

Qasırğaların artmasına səbəb olan əsas amil ilin ilk aylarında kütləvi şəkildə əmələ gəlməyə başlayan Günəşdə qeyri-adi dərəcədə çoxlu sayda koronal dəliklərdir. Alimlərin fikrincə, 2026-cı ilin ilk ayları da koronal dəliklərdən təsirlənəcək. Maqnit qasırğalarının sayının artması da davam edəcək.

21-ci əsrdə maqnit qasırğalarının sayına görə mütləq rekordçu 2003-cü il olub. Həmin il 365 geomaqnit pozğunluğu olan gündən 272-si qeydə alınıb ki, bunlardan 154-ü maqnit qasırğaları ilə müşayiət olunub. 21-ci əsrdə ən böyük Günəş partlamaları seriyası da həmin il baş verib.

21-ci əsrin mütləq minimumu 2009-cu il olub və bu il cəmi dörd maqnit qasırğası qeydə alınıb. 2020 və 2019-cu illər müvafiq olaraq 11 və 19 gün qasırğa ilə ən sakit illərin reytinqində ikinci və üçüncü yerdədir.

Geomaqnit mühiti hazırda Yer kürəsində böyük bir koronal dəliyin təsiri ilə mürəkkəbləşib ki, bu da maqnit qasırğalarına səbəb ola bilər. Qlobal miqyasda geomaqnit aktivliyi orta səviyyədə qiymətləndirilir.