2025 ci ildə öldürülən jurnalistlərin sayı 67

Son bir ildə ən çox öldürülən jurnalist Qəzzada olub – 43%. Meksika doqquz media işçisinin öldürülməsi ilə dünyanın ikinci ən təhlükəli ölkəsi olaraq qalır.
2024-cü il dekabrın 1-dən 2025-ci il dekabrın 1-dək öldürülən 67 media işçisindən ən azı 53-ü müharibə və ya cinayət şəbəkələrinin qurbanı kimi qeydə alınıb. Bu barədə Sərhədsiz Reportyorlar Təşkilatının (RSF) dekabrın 9-da dərc etdiyi mətbuat azadlığı üzrə illik hesabatında deyilir.

Qeyd olunur ki, son bir ildə ən çox öldürülən jurnalist Qəzzada olub – 43%. Meksika doqquz media işçisinin öldürüldüyü dünyanın ikinci ən təhlükəli ölkəsi olaraq qalır. "Öldürülmüş media işçilərinin sayının çox olması dəhşətlidir. Bu, ordular, milislər və cinayət şəbəkələri tərəfindən həyata keçirilən sistematik zorakılığın nəticəsidir... Biz artıq bu zorakılığa dözə bilmərik və bütün dünya hökumətlərini öz siyasətlərini yenidən nəzərdən keçirməyə və tədbir görməyə çağırmalıyıq. Öz azadlıqları və hətta həyatları üçün tənqidi material yazanlar, bütün dünyada demokratiyanı ələ keçirmirlər." Osterhaus.

Hazırda 62 ölkədə 503 jurnalist həbsdədir. 2025-ci il dekabrın 1-nə olan məlumata görə, dünyanın 37 ölkəsində 135 jurnalist itkin düşüb, bəziləri isə otuz ildən çoxdur. Media mütəxəssislərinin əksəriyyəti Çində (121), Rusiyada (48) və Myanmada (47) hələ də həbsdədir.

Rusiyada digər ölkələrdən daha çox xarici jurnalist, yəni 26 ukraynalı var.

“Sərhədsiz Reportyorlar” təşkilatının məlumatına görə, Suriya taleyi naməlum olan ən çox media mütəxəssisinin olduğu ölkədir: dünya üzrə itkin düşən jurnalistlərin dörddə birindən çoxu oradadır. Onlar Əsəd rejimi dövründə həbs olunublar, lakin inqilabdan və həbsxanaların açılmasından sonra tapılmayıb. Ümumilikdə itkin düşən jurnalistlərin 75%-i Yaxın Şərq və Latın Amerikasındadır.

Mətbuat azadlığının qlobal vəziyyətinin tarixən aşağı səviyyədə olduğunu qeyd edən mətbuat azadlığı indeksi də dərc olunub.

Sorğuda iştirak edən 180 ölkədən 90-da media işçilərinin vəziyyəti ağır və ya çox ciddidir. Qeyri-sabit təhlükəsizlik vəziyyəti və artan avtoritarizmlə yanaşı, bunun əsas səbəbi iqtisadi təzyiqdir.

Skandinaviya ölkələri Norveç, Estoniya, Hollandiya, İsveç və Finlandiyada media ən çox çiçəklənir. Ukrayna 62-ci, ABŞ isə 57-ci yerdədir, sadəcə beş pillə yüksəkdir. Belarus 166-cı, Rusiya isə 171-ci yerdədir.

Hesabat təkcə peşəkar jurnalistləri deyil, xüsusən də avtoritar rejimlərdə və müharibə zonalarında müvafiq məlumatların araşdırılması və yayılmasında mühüm rol oynayan operatorlar və səs mühəndisləri kimi media işçilərini, habelə vətəndaş jurnalistləri əhatə edir. İllik hesabata yalnız “Sərhədsiz Reportyorlar” təşkilatının diqqətlə nəzərdən keçirdikdən sonra bilavasitə jurnalist fəaliyyəti ilə bağlı zorakılıq, hücum və ya təqib qurbanlarının cəlb olunduğuna əmin olduqları hallar daxildir.

Sentyabrın sonuna olan məlumata görə, Rusiya Ukraynada jurnalistlərə və media orqanlarına qarşı 847 cinayət törədib. 12-si peşə borcunu yerinə yetirərkən 111 media işçisi həlak olub.

V.VƏLİ