2026 cı ildə ölkələr ehtiyatlarını nə qədər artırıb? Qlobal qızıl yarışı

2026-cı ildə mərkəzi bankların qızıl alışlarını sürətləndirməsi qlobal maliyyə sistemində yeni tendensiyaların formalaşdığını göstərir.
Yeniavaz.com xəbər verir ki, Dünya Qızıl Şurası və Beynəlxalq Valyuta Fondunun məlumatlarına görə, 2026-cı ilin birinci rübündə mərkəzi banklar xalis olaraq 244 ton qızıl alıb. Bu rəqəm həm əvvəlki rüblə, həm də son beş ilin orta göstəricisi ilə müqayisədə daha yüksəkdir.
ABŞ 8 min 133,5 ton qızıl ehtiyatı ilə dünyada lider mövqedədir. Ölkənin əsas qızıl ehtiyatları “Fort Noks” və “Nyu-York Federal Ehtiyat Bankı”nda saxlanılır. Lakin bu göstərici 2000-ci illərin əvvəllərindən bəri faktiki olaraq dəyişməyib.
2026-cı ilin birinci rübünün məlumatlarına əsasən, dünyanın ən böyük qızıl ehtiyatlarına malik ilk 10 ölkəsi belə sıralanır:
ABŞ – 8 134 ton (milli ehtiyatların 69%-i)
Almaniya – 3 350 ton (69%)
İtaliya – 2 452 ton (66%)
Fransa – 2 437 ton (66%)
Çin – 2 313 ton (9%)
Rusiya – 2 311 ton (29%)
İsveçrə – 1 040 ton (7%)
Hindistan – 880 ton (11%)
Yaponiya – 846 ton (5%)
Niderland – 612 ton (58%)
İlk on ölkənin ümumi ehtiyatları dünya üzrə rəsmi qızıl ehtiyatlarının təxminən 70 faizini təşkil edir. ABŞ və Avropa ölkələri birlikdə qlobal ehtiyatların 60 faizindən çoxuna sahibdir.
Maraqlı məqam ondan ibarətdir ki, ABŞ və Almaniya milli ehtiyatlarının təxminən 69 faizini qızıl şəklində saxlayır. Çin və Yaponiya kimi böyük iqtisadiyyatlarda isə bu göstərici müvafiq olaraq 9 və 5 faizdir. Bu fərq Qərbin tarixi qızıl ehtiyatları ilə Asiya iqtisadiyyatlarının fərqli ehtiyat strategiyalarını ortaya qoyur.
Qızıl alışlarında lider 2026-cı ilin ilk rübündə Polşa olub. Ölkə ehtiyatlarına əlavə olaraq 31 ton qızıl daxil edib və ümumi ehtiyatlarını 582 tona çatdırıb.
Polşa Milli Bankı qızıl ehtiyatlarını daha da artırmağı planlaşdırır. Bank rəhbərliyi bu siyasəti ölkənin NATO-nun şərq cinahında yerləşməsi və strateji ehtiyatların xarici risklərdən qorunması ilə əlaqələndirir.
İkinci yerdə Özbəkistan qərarlaşıb. Ölkə birinci rübdə ehtiyatlarına 25 ton qızıl əlavə edib və ümumi göstəricini 416 tona yüksəldib. Özbəkistanın valyuta ehtiyatlarının təxminən 87 faizinin qızıldan ibarət olması dünya üzrə ən yüksək göstəricilərdən biri hesab olunur.
Qazaxıstan da qızıl alışlarını davam etdirib və ilin ilk üç ayında 12,5 ton qızıl alıb.
Çin Xalq Bankı isə ehtiyatlarına daha 7 ton əlavə edib. Bununla da ölkənin fasiləsiz qızıl alışları 17 aya çatıb. Rəsmi məlumatlara görə, Çinin qızıl ehtiyatları 2 313 ton təşkil edir. Bununla yanaşı, bəzi qeyri-rəsmi qiymətləndirmələr real ehtiyatların daha yüksək ola biləcəyini bildirir.
İlk beşliyi Çexiya tamamlayır. Ölkə 2026-cı ilin yanvar-mart aylarında 5,04 ton qızıl alıb.