2026cı ildə hər kəs PillBot udacaq! Ənənəvi endoskopiyaya SON

Ənənəvi endoskopiya illərdir həzm sistemi xəstəliklərinin diaqnostikası və müalicəsində istifadə olunur. Bununla belə, müasir tibbin bu qabaqcıl cihazları hər il inkişaf edən texnoloji inkişaflardan geri qala bilər. 

Sherg.az xarici KİV-ə istinadən xəbər verir ki, müasirlərin ən müasiri olan PillBot ənənəvi endoskopiyada diaqnostika prosesinə böyük rahatlıq gətirəcək. 2026-cı ildə “həb udmaq” tamam başqa cür tarix səhnəsinə çıxacaq. 

Eramızın 1-ci əsrində 'Böyük Viktorina Topluluğu' arasında dəhşətli sayıla biləcək bir bacarıq yayıldı. Akrobatlar heyrətlənən gözlərə “qılınc udma” şousu təqdim edirdilər və ağızdan udurdular. Əsasən, tam udulmasa da, qılınc ağızlarından mədələrinə gedirdi. Bu maraqlı nümayiş alman həkimi Adolf Kussmaulu ruhlandırdı. Dr. Kussmaul qılıncını ağzını bağlamadan boğazına salan qılınc udqunlarına heyran oldu və qılınc yerinə içi boş boru taxıb mədəyə çatmaq fikrinə gəldi. 1800-cü illərin ortalarında onun ideyasının işıqlandırılmasına yeganə maneə o idi ki, o dövrdə işıqlandırma üçün hələ də şam və kerosin lampalarından istifadə olunurdu. Kussmaulun ideyası endoskop cihazının əsasını təşkil etməyə müvəffəq olsa da, ilk özünü işıqlandıran endoskop 1894-cü ilin mayında Con Makintayr tərəfindən Şotlandiyanın Qlazqo Kral Klinikasında qırtlaq tədqiqatları sahəsində təcrübəsinin bir hissəsi kimi (elektrik şəbəkəsi olan ilk xəstəxanalardan biri) yaradılmışdır. Bu gün Makintayrın kəşfinin ən qabaqcıl nümunələri müasir tibbin bir hissəsidir. Texnologiya dünyası böyüyür və cihazların ölçüləri kiçilir. Normal endoskopun 15-30 mm diametrli kamerası və uzun kabeli 2026-cı ildə 13 millimetrlik “həb”ə çevriləcək. Türkiyənin İlk Robot Məşğulluq Agentliyinin qurucusu Canan Alkın Milliyet.com.tr saytına müasir tibbdən bir addım öndə olan kiçik robot PillBot haqqında danışıb.

Endoskopiya prosesini bilənlər bilir; Bu olduqca narahat və zəhmətli bir prosedurdur. Ancaq hər şeyə baxmayaraq, həzm sistemi xəstəliklərinin diaqnozunda əvəzolunmazdır. 2026-cı ildə bu mühüm proseduru böyük dərəcədə asanlaşdıracaq və şəkil çəkmək üçün endoskopiya ehtiyacını aradan qaldıracaq bir kəşf aptek rəflərində yer tapa bilər. Canan Alkının təbirincə desək, PillBot kameralar, sensorlar və simsiz rabitə imkanları ilə təchiz edilmiş udula bilən robot kapsuldur. Lakin bu kiçik robotun qabiliyyətləri təkcə həzm sistemindən görüntülər götürmür. Ən çətin nailiyyətlərdən biri olan 'duzlu insan bədən toxuması' vasitəsilə görüntüləri problemsiz ötürmə qabiliyyəti onu unikal edir. Canan Alkın xəstəxanaya yerləşdirməyə ehtiyac qalmadan şəkil çəkə bilən PillBotu belə izah edir:

"Bu, həkimlərin həzm sistemini asanlıqla idarə etməsinə və müayinə etməsinə imkan verir. PillBotu udduqdan sonra həb həzm sisteminizdə hərəkət edir və içindəki kiçik mühərriklər sayəsində istədiyiniz istiqamətə gedə bilir. Yüksək keyfiyyətli şəkillər çəkə bilir. Bu ənənəvi endoskopiyadan  daha asan üsuldur, çünki xəstə dünyanın istənilən yerində oturduğu halda o öz bölgəsindəki qastroenteroloqa çata və robotun çəkdiyi görüntüləri təhlil edərək həkimə ilkin diaqnoz qoymağa kömək edir. Xüsusilə mədə xərçəngi kimi xəstəliklərdə narkoz və xəstəxanaya yatmağa ehtiyac olmadan".

Kütləvi istehsala başlamazdan əvvəl uzaqdan  idarə oluna bilən PillBot-un istifadəyə verildikdən sonra da avtonom şəkildə istifadə oluna bilməsi üçün işlər davam edir. 24 saatlıq insan orqanizmi turuna çıxan və həzm sisteminin sağlamlığı ilə bağlı həkimlərə vacib məsləhətlər verən robot insan sağlamlığına zərərli maddələrdən istehsal olunmur. Canan Alkın vurğuladı ki, PillBot-un duzlu insan orqanizminə uyğunlaşa bilməsi və radio dalğaları vasitəsilə qeydə alınan məlumatları ötürməsi əhəmiyyətli bir uğurdur və bədəndəki vəzifəsini yerinə yetirmək üçün cəmi 30 dəqiqə vaxt lazımdır.

Canan Alkın robotun bacarığından və ənənəvi endoskopiyanın taleyindən danışıb: “Ənənəvi endoskopiyanın tamamilə bitəcəyini demək çətindir. Çünki bəzi şöbələrə endoskopiyanın daxil edilməsi müdaxilə və ya prosedur tələb edən mərhələlər üçün vacibdir. Lakin PillBot endoskopiyanın çox hissəsini asanlaşdıracaq. Dərman və giriş prosesini azaldacaq. Həb şəklində olan kamera sayəsində xəstənin həzm sistemi görüntülənəcək. 

Hazırda həkimin uzaqdan  idarə edə bildiyi bu robotun  gələcəkdə avtonom sistemlə işləməsi planlaşdırılır. Robot su ilə içilir. 24 saat ərzində bədəndən xaric olunur. 30 dəqiqə ərzində təsvirin alınması və işlənməsini tamamlayacaq, lakin 24 saat ərzində də kınarlaşacaq. Ən əhəmiyyətli xüsusiyyəti, duzlu insan bədənində bir radio siqnalından keçməsi və görüntüləri təmin edən texnologiya ilə təmin etməsidir. Bu, insan orqanizmi ilə biouyğun olan bir texnologiyadır" deyə anladır.

Pillbot son dərəcə əhəmiyyətli və dünyanı dəyişə biləcək ixtiralara və layihələrə verilən "Edison Mükafatı"na layiq görülüb. 2026-cı ildə istifadə ediləcəyi gözlənilən Pillbot-u icad edən Endiatx şirkətinin baş direktoru Torrey Smit onu canlı yayımda dəfələrlə udub. Yəni bu “həb” udulduqda bir çox xəstəlikləri aşkar etmək üçün istifadə oluna bilərdi. Kiçik olmasına baxmayaraq nəhəng imkanlara sahib olan PillBot-un necə udulduğunu izah edən Canan Alkın, texnologiyanın səhiyyə sektorunda dəstəklənməsi lazım olduğuna işarə edərək sözlərini belə yekunlaşdırır:

"Dizaynına görə PillBot insan orqanizminə uyğundur. Sağlamlıq problemi yaratmır. Aydın görüntü əldə etmək üçün udmadan əvvəl 6-8 saat aç qalmaq lazımdır. GEO-nun indiyə qədər 45 dənə udulduğu bildirilir. 2026-cı ildə istifadəyə veriləcək və qiyməti 500- 1000 dollara arası dəyişən və qiyməti 50 dollara qədər  dəyişəcəyi gözlənilir. Bu həb yalnız tibbi diaqnoz və ya müalicələrdə deyil, bütün xəstəxana və ya xəstəlik proseslərində istifadə olunacaq. Ona görə də hesab edirəm ki, səhiyyə sektorunda robot texnologiyalarına sərmayələr qoyulmalı, gənc mühəndisləri və müxtəlif fənləri bir araya gətirmək üçün stimullar və imkanlar təmin edilməlidir”.