2060cı ilə qədər ABŞda hər il bir milyon insana demans diaqnozu qoyula bilər TƏDQİQAT AZƏRTAC

Bakı, 15 yanvar, AZƏRTAC

Son araşdırmalar göstərir ki, 2060-cı ilə qədər ABŞ-da hər il bir milyon insan demans diaqnozu ala bilər. Bu nəticə, demans riskinin əvvəlki tədqiqatlarla müqayisədə daha yüksək olduğunu göstərir. Demans yaddaş, düşüncə və ünsiyyət bacarıqlarında əhəmiyyətli dəyişikliklərə səbəb olan nevroloji bir sindromdur və hazırda ABŞ-da 6 milyondan çox insanı əhatə edir.

AZƏRTAC “Science News” saytına istinadla xəbər verir ki, Nyu-York Universitetinin Qrossman Tibb Məktəbinin epidemioloqu Josef Coresh və komandası, bu artımın əsas səbəbinin ABŞ əhalisinin qocalması ilə əlaqəli olduğunu vurğulayır. Komanda hesab edir ki, 55 yaşdan yuxarı insanların təxminən 42 faizi həyatlarının müəyyən bir mərhələsində demans inkişaf etdirəcək. Bu göstərici, əvvəlki tədqiqatların təxmin etdiyi 20 faizlik göstəricidən iki dəfə yüksəkdir. J.Coresh və onun komandası 15 mindən çox iştirakçını əhatə edən geniş bir populyasiya üzərində tədqiqat aparıb. Onlar iştirakçıların xəstəxana qeydlərini, ölüm məlumatlarını təhlil edib, həmçinin fərdləri şəxsən və telefon vasitəsilə uzunmüddətli müşahidə ediblər. Bu metodologiya əvvəlki tədqiqatlardan daha geniş və müxtəlif məlumat bazasına əsaslanır. Xüsusilə, komandaya ildə iki dəfə iştirakçıları izləmək imkanı verən yanaşma, əvvəllər qeydə alınmamış demans hallarını aşkar etməyə şərait yaradıb. Tədqiqat qadınlar, qara dərili şəxslər və Alzheimer xəstəliyi ilə əlaqəli genetik variantlara sahib olanların daha yüksək risk altında olduğunu göstərib. Bununla belə, tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, yüksək risk qəti nəticə deyil. Yəni, beynin funksional tənəzzülü qaçılmaz deyil və risklərin bir çoxu dəyişdirilə bilər.

Tədqiqat göstərir ki, ürək-damar sağlamlığının qorunması və müntəzəm fiziki fəaliyyət demans riskini azalda bilər. Eyni zamanda, eşitmə qabiliyyətinin qorunmasının da idrak funksiyasını gücləndirdiyi məlum olub. Məsələn, 2023-cü ildə eşitmə aparatlarından istifadə edən yaşlı insanlarla bağlı aparılan bir araşdırmada, bu cihazları istifadə edənlərin demans riskinin daha aşağı olduğu müəyyən edilib. Eşitmə cihazlarının bu təsiri ilə bağlı bir neçə nəzəriyyə mövcuddur. Ola bilər ki, bu cihazlar beynin strukturunu qorumağa kömək edir və ya sosial əlaqəni gücləndirərək beyin sağlamlığını artırır.

Bu tədqiqat demansın ABŞ-da böyük bir ictimai sağlamlıq problemi olacağını proqnozlaşdırsa da, eyni zamanda, risklərin idarə olunması və müdaxilə strategiyaları üçün yeni üfüqlər açır. Yüksək risk qrupları üçün erkən diaqnoz və profilaktik tədbirlər əhəmiyyətli rol oynaya bilər. Elm adamları beyin sağlamlığını qorumağa yönəlmiş yanaşmaların gələcəkdə demans hallarını azaltmaq üçün mühüm vasitə olduğunu vurğulayır.