5 min illik iki məzar: Piramidaların inşasını anlamağa kömək edə bilər

Misirin Minya vilayətində yerləşən Cəbəl əl-Tayr arxeoloji ərazisində təxminən 5 min il əvvəl möhürlənmiş, erkən sülalələr dövrünə aid iki məzar aşkar olunub. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Daily Galaxy" nəşri yazır.

Nəşrin məlumatına görə, Giza piramidaları dünyanın ən məşhur abidələrindən biri olsa da, onlar Misirdə monumental tikinti ənənəsinin başlanğıcı hesab edilmir. Xeopsun Böyük Piramidası inşa edilməzdən əvvəl misirli ustalar daha mürəkkəb dəfn tikililərinin tikintisi üzərində təcrübələr aparırdılar.

Cəbəl əl-Tayrda əldə edilən son tapıntılar bu erkən dövrün daha dərindən öyrənilməsinə imkan yaradır. Misirin Qədim Əsərlər üzrə Ali Şurası erkən sülalələr dövrünə aid, indiyədək açılmamış iki məzarın qazıntısı barədə məlumat verib. Tapıntılar arxeoloqlara qədim Misirdə dəfn memarlığının inkişafını daha ətraflı araşdırmağa şərait yaradır.

Minilliklər boyu istifadə olunan qəbiristanlıq

Cəbəl əl-Tayr Krallar Vadisi qədər məşhur olmasa da, bu ərazi minilliklər ərzində qəbiristanlıq kimi istifadə edilib. Burada sülalədən əvvəlki dövrdən başlayaraq eramızdan əvvəl 664–332-ci illəri əhatə edən Son dövrədək müxtəlif dəfn yerləri aşkar olunub.

Məlumata görə, Misirdə ən qədim məzarlar təxminən eramızdan əvvəl 3100-cü ildə yaranıb. Onlar əvvəlcə kərpicdən hörülmüş və suvaqla örtülmüş sadə çuxurlardan ibarət olub. Sonralar isə məzarlar getdikcə daha böyük və mürəkkəb quruluş alıb.

Birinci sülalə dövründə hökmdarlar əsasən Abidosda, yüksək vəzifəli məmurlar isə Sakkarada dəfn edilirdi.

Həmin dövrün məzarlarında yeraltı dəfn otaqları ilə yanaşı, mərhumun statusunu əks etdirən və dəfn əşyalarının saxlanıldığı yerüstü "mastaba” tikililəri də inşa olunurdu. Yeni aşkar edilən iki məzar da məhz bu keçid mərhələsinə aiddir.

Kral məzarlarına bənzər memarlıq

Tapıntının ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri məzarların eramızdan əvvəl təxminən 2950-ci ilə aid Abidosdakı I sülalə hökmdarı Hor-Denin məzarı ilə böyük oxşarlıq göstərməsidir.

Alimlərin sözlərinə görə, Hor-Denin məzarı Birinci sülaləyə aid məlum ən böyük dəfn kompleksidir. Burada mərasim otağı, iki böyük anbar və əsas dəfn kamerasını əhatə edən 133 əlavə otaq yerləşirdi.

Arxeoloqlar yeni aşkar edilmiş məzarlardan birinin divarlarının aşağı hissəsinin daha qalın, yuxarı hissəsinin isə tədricən nazik olduğunu müəyyən ediblər. Onların fikrincə, bu xüsusiyyət tikinti ustalarının yükün düzgün paylanması prinsiplərini bildiyini göstərir.

Məzarlar daş bloklardan inşa olunub. Birinci məzarda daşların emalı zamanı yaranmış oksid izləri bu günədək qorunub saxlanılıb. Tədqiqatçılar divarların daxilinə yerləşdirilmiş taxta dayaqlar da aşkar ediblər. Onlardan bəziləri konstruksiyanın müəyyən hissələrini möhkəmləndirmək, digərləri isə divarlar boyunca dayanıqlılığı artırmaq üçün istifadə olunub.

İkinci məzar isə ilkin daş bloklarının böyük hissəsini qoruyub saxlayıb.

Ərazidə daha qədim dəfnlər də aşkarlanıb

Qazıntılar zamanı sülalədən əvvəlki dövrə aid bir neçə dəfn yeri də aşkar edilib. Burada bükülü vəziyyətdə dəfn olunmuş, əsasən skelet halında qalmış insan qalıqları bitki həsirlərinə bükülmüş vəziyyətdə tapılıb. Meyitlərin yanında keramika qablar da aşkarlanıb.

Misirin Turizm və Qədim Əsərlər Nazirliyinin məlumatına görə, qara haşiyəli keramika nümunələri Birinci sülalədən əvvəlki Naqada II və Naqada III dövrlərinə aiddir.

Arxeoloqlar həmçinin Son dövrə aid, taxta tabut qalıqları olan məzarlar da aşkar ediblər. Bu isə Cəbəl əl-Tayrın əsrlər boyu qəbiristanlıq kimi istifadə olunduğunu göstərir.

Tədqiqatçılar bildirirlər ki, ərazidə qazıntılar davam edir və məqsəd Misirin ən qədim qəbiristanlıqlarından birinin hələ də gizli qalan sirlərini üzə çıxarmaqdır.

Aydın