50 cent ... Valyuta dəyişən vətəndaş bankı məcbur edə bilməz ki, xarici qəpiyi də dəyişsin

Son zamanlar Azərbaycanda bəzi banklar valyuta mübadiləsi zamanı kiçik məbləğdə valyuta dəyişmir və ya xırda pul verməkdən imtina edirlər. İnsanlar bununla bağlı şikayət edirlər.

Məsələ ilə bağlı Bizimyol.info xəbər portalına açıqlamasında iqtisadçı ekspert Xalid Kərimli bildirib ki, bank qəpik götürməsə, bunu tələb etmək olar: “Valyuta dəyişmək üçün bankı heç bir şəkildə məcbur etmək olmur. Bank mübadilə (“Exchange”) fəaliyyətidir. Vətəndaş bankı məcbur edə bilməz, burda vətəndaşların hüquqlarının pozulması məsələsi yoxdur. Çünki dövlət deyir ki, mənim valyutam manatdır. Əgər bank qəpik götürməsə, bunu tələb etmək olar. Çünki ölkədə qanunvericilikdə manatla mübadilə qüvvədədir və 1 qəpiyini də götürməlisən. Amma söhbət valyuta olanda bu da bankların satışıdır. Onlar pul qazanırlar. "Bir az ucuz götürürük" deyə bilərlər. Desək ki, "mənim 1 dollarımı götür, yoxsa mənim hüququmu pozursan", belə bir məsələ yoxdur. Hansı bank götürəcəksə, orada dəyişməliyik. Bank istəsə valyutanı alar, istəsə saxlayar və deyə bilər ki, "valyuta alışını dayandırmışam", yaxud da "bu qiymətdə alıram". Çünki bankda bir məhdudiyyət də yoxdur ki, siz valyutanı 3 % ucuz, 5 % baha ala bilərsiniz. Onu rəqabət tənzimləyir. Dollara fiksə edilmiş rejim elan edirlər, ona uyğun da banklar özünün marjalarını müəyyənləşdirirlər. Biri 20 qəpik baha, o biri 30 qəpik ucuz siyasət həyata keçirirlər. Yəni onlayna bir qiymət, nağd ödənişə başqa qiymət qoyurlar.

Biz tutaq ki, Amerika dollarını və ya İngiltərə funtunu gətirmişik və deyirik ki, "valyuta dəyişmək istəyirəm", bu pulu bank götürməyə də bilər. Onun hər hansısa bir məcburiyyəti yoxdur”.

Xalid Kərimli

Bu məsələdə həll yolunu necə tapmaq olar?

“Dollar kartları ala bilərlər. Bankomatlar vasitəsilə dollar kartlarına pul yatırmaq, bu formada tənzimləmək olar.

Dolların sahibi Amerika Birləşmiş Ştatlarının Mərkəzi Bankıdır. Siz ABŞ Mərkəzi Bankına gedib dolları dəyişməyi tələb edə bilərsiniz. Manatın sahibi Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankıdır. Kommersiya bankları isə ortalıqda vasitəçidir. Başqa bir məsələ yoxdur. Burda heç kimə müraciət edilməli deyil, sadəcə başqa bank axtarışında olmalıdırlar”.

Banklar valyuta dəyişməkdə niyə maraqlı deyillər?

“Ona görə ki, banklar dolları satanda əziyyət çəkirlər. Xatırlayırsınızsa, 2-3 il bundan öncə 1997-ci ilin dollarlarını götürməməyə başladılar. Panika başladı. Ucuz qiymətə götürürdülər. Camaat əlacsız qalmışdı. Dünyanın heç bir yerində belə bir məhdudiyyət yox idi. Məsələn; hansısa bir ərəb ölkəsində bunu verə bilmədilər, bank da bunu sizdən götürüb başqasına satır. Başqası da bunu almaqdan imtina etdi. Vəziyyət o yerə gəlib çatdı ki, panika nəticəsində köhnə dollarları ya ucuz götürürdülər, ya da götürmürdülər. Çünki bank bunu sizdən alıb başqasına sata bilmir. Həmin adam da təzə dollar istəyir. Bank bu halda nə etməlidir? Bu dollarları paketləyib təyyarə tutub Amerikaya göndərməlidir ki, köhnə dolları verib, təzə dolları alsın. Bunu da komissiya ilə edir. Sonra panika aradan qaldırıldı və yenə adi qaydada köhnə dolları da qəbul edirlər. Heç bir problem yoxdur”.

Günel Həsənova, Bizimyol.info