700 illik sirr: Robert Bryusun itmiş xəzinəsi tapıldı?

Şotlandiyanın XIV əsrdə yaşamış əfsanəvi hökmdarı Robert Bryusa məxsus olduğu güman edilən vitraj sənət nümunəsi gözlənilməz şəkildə üzə çıxıb.

Qaynarinfo xəbər verir ki, antika satıcısı, 49 yaşlı Riçard Drummond Dumfriesshire bölgəsinin Moffat qəsəbəsində yerləşən yardım mağazasında bu gözoxşayan dairəvi vitrajı cəmi 20 funt-sterlinqə alıb.

Təxminən 45 santimetr diametrində olan vitraj canlı mavi, qırmızı və sarı tonlardan ibarət detallı bir səhnə təsvir edir. Şəkildə at belində qalxan tutan bir cəngavər görünür. Onu əhatə edən latınca yazı isə belə tərcümə olunur: Şotlandların kralı Robert Bryus.

Drummond vitrajı "təəccüblü dərəcədə yaxşı qorunmuş orta əsr sənət nümunəsi” kimi təsvir edir. O, bu əsərin İngiltərə hakimiyyətinə qarşı Şotlandiyanı azad etmiş məşhur kralın idarəsində olan bir qalada tapılmış ola biləcəyini düşünür:

"Əgər həqiqətən o dövrə aiddirsə, bu, Şotlandiya üçün çox böyük tarixi kəşf ola bilər".

BBC-nin "The Bidding Room" proqramında yayımlanacaq bölümdə mütəxəssislər əsərin təxminən 700 illik olduğunu təsdiqləyiblər.

Əsərin bölgədəki köhnə bir evdə tapıldığı, uzun illər istifadəsiz qaldıqdan sonra satışa çıxarıldığı məlum olub. Drummond vitrajı evinə apararaq onu soda və sirkə qarışığı ilə ehtiyatla təmizləməyə başlayıb.

Rənglər açıldıqca latınca yazının "Robert Rex Scotorum" (Şotlandların kralı Robert Bryus) ifadəsini daşıdığını görüb. O, dərhal yerli muzeyin kuratorunu çağırıb və onun da ilkin rəyinə görə bu, yüz illər yaşı olan bir parça imiş.

Drummond vitrajın keçmişini öyrənmək üçün yerli və beynəlxalq mütəxəssislərlə əlaqə yaradıb. Araşdırmalar nəticəsində əsərin XIV əsrə — Robert Bryusun yaşadığı dövrə aid ola biləcəyi müəyyənləşib.

Robert Bryusa 1314-cü ildə Bannokburn döyüşündə İngiltərə kralı II Eduardı məğlub edərək Şotlandiyanın müstəqilliyini təmin etmişdi. O, 1306-cı ildən ölüm ili olan 1329-cu ilə qədər taxtda qalıb.

Bu vitrajın kralın həyatı dövründə və ya ölümündən sonra onun xatirəsinə ithaf olunmuş xüsusi bir əsər olması mümkündür.

Bir mütəxəssis vitrajın kralın hökm sürdüyü bir qalada yerləşmiş ola biləcəyini bildirir. Lakin hansı qalaya aid olduğu hələlik məlum deyil.

Başqa bir ehtimala görə, əsər Tamplar cəngavərləri tərəfindən Fransadan Şotlandiyaya gətirilmiş ola bilər. 1307-ci ildə Fransanı tərk edən Tamplar ordeni bir çox qiymətli xəzinələrlə birlikdə sirli şəkildə yoxa çıxmışdı.

Drummond bu vitrajın da həmin itmiş xəzinələr arasında ola biləcəyini və bəlkə də İskoçiyaya, hətta Yeni Dünyaya daşındığını düşünür.

Drummond indi əsərin yaşını və mənşəyini elmi testlərlə dəqiq müəyyənləşdirmək istəyir. Onun əsas məqsədi bu tarixi parçanın Şotlandiyada bir muzeydə sərgilənməsidir:

"Bu, Moffat qəsəbəsində unudulmuş bir tarix parçasıdır. Çox yaxşı qorunub və böyük bir kəşf ola bilər".

Aydın