Abidələrin dağıdılması Azərbaycanımızdan da yan keçməyib ŞƏRH EDİLDİ

"Aprelin 18-i dünyada Beynəlxalq Abidələr və Tarixi Yerlər Günü kimi qeyd olunur". Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Tarix İnstitutunun əməkdaşı Faiq İsmayılov deyib.

O bildirib ki, bu əlamətdar gün Tarixi Yerlər və Abidələrin Mühafizəsi Şurasının təklifi ilə YUNESKO tərəfindən 1983-cü ildən təsis olunub: "Məqsəd insanların diqqətini abidələrin və tarixi yerlərin qorunmasına yönəltməkdir. İnsan yaratdığı abidələr, yaşadığı yerlər zahirən dilsiz olsa da, mövcud vəziyyət çox şey söyləyir. Abidələrin və tarixi yerlərin dağıdılması xalqın, millətin varlığını məhv etməkdir. Təkcə 20-ci əsrdə baş vermiş iki dünya müharibəsində nə qədər dağıntılar olub. Hazırda dünyada minlərlə abidə məhv olmaq təhlükəsi ilə üz-üzədir. Bu baxımdan Beynəlxalq Abidələr və Tarixi Yerlər Gününün təsis olunması böyük əhəmiyyətə malikdir.

Abidələrin dağıdılması Azərbaycanımızdan da yan keçməyib. Son 30 il Ermənistan Respublikası silahlı qüvvələrinin işğalı altında qalmış ərazilərimizdə Qarabağ və Şərqi Zəngəzur regionlarında 2645 tarixi və mədəniyyət abidələri zərər görmüşdü. Onlardan 1814-ü memarlıq abidəsi, 749-u arxeoloji abidə, 64-ü monumental heykəltaraşlıq nümunələri, heykəllər, qəbirüstü abidələr və sairdir. Bütün bunların müqabilində biz çox şükürlər olsun ki, 2020-ci ildən sonra Azərbaycan öz sərhədləri daxilində abidələrin mühafizəsini təşkil etmək imkanı əldə etdi. Bu baxımdan bizdə bu abidələrin ümumilikdə qorunması və onların mühafizə olunması Azərbaycan Mədəniyyət Nazirliyi yanında yaradılan Abidələrin Mühafizəsi və Bərpası İdarəsi Dövlət Xidməti tərəfindən həyata keçirilir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2011-ci il 2 avqust tarixli qərarı ilə təsbit edilmiş dövlət tərəfindən mühafizə olunan Daşınmaz Tarix və Mədəniyyət Abidələrinin siyahısında, eyni zamanda Qobustan Qoruğu, İçərişəhər Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu, "Qala" Dövlət Tarix-Etnoqrafiya Qoruğu, Nardaran Tarix və Mədəniyyət Qoruğu, "Atəşgah məbədi" Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu və sair daxildir. Ümumilikdə götürdükdə Azərbaycan ərazisində rəsmi şəkildə 3500 və qeyri-rəsmi şəkildə 10 minə yaxın tarix və mədəniyyət abidəsi mövcuddur. Bunun da böyük əksəriyyəti ucqarlarda yerləşir, yaxud da, bir zaman mühasirə, işğal altında qalan ərazilərdə həmin abidələrin qeydə alınması və onun sənədləşdirilməsi mümkün olmamışdır. Azərbaycan rəhbərliyinin abidələrin qorunması və mühafizəsinə böyük diqqət və qayğısı sayəsində ölkəmizdə tarixi abidələrin tədqiqi, mühafizəsi, bərpası mədəniyyət nümunələrinin beynəlxalq aləmdə təbliği istiqamətində böyük işlər görülür. Bütün bunlar isə Azərbaycanın qlobal dünyada öz maddi və mənəvi mədəniyyətinə inteqrasiyasının təmin edilməsi deməkdir".