Icma.az
close
up
RU
ABŞ Çin ticarət razılaşması: möhlət, yoxsa yeni fürsət?

ABŞ Çin ticarət razılaşması: möhlət, yoxsa yeni fürsət?

Icma.az bildirir, Xalq qazeti portalına istinadən.

İyun ayında ABŞ və Çin arasında əldə olunan yeni ticarət razılaşması, bir tərəfdən, iki böyük iqtisadiyyat arasında gərginliyin qismən yumşaldılması kimi təqdim edilsə də, digər tərəfdən, bu sənədin ictimaiyyətə açıqlanmaması və bəzi güzəştlərlə kifayətlənməsi onun daha çox taktiki xarakter daşıdığını göstərir.

Son aylar ərzində Londonda və Cenevrədə keçirilmiş bir neçə görüşün nəticəsi olaraq razılaşdırılan sənəd, rəsmi məlumatlara görə,
ABŞ-ın Çin məhsullarına tətbiq etdiyi tariflərin 55 faizə, Çin tərəfinin isə ABŞ mallarına qarşı tariflərin 10 faizə çatdırılması ilə nəticələnib. Bu rəqəmlər əvvəllər tətbiq edilən rekord səviyyəli tariflərlə müqayisədə nisbi yumşalma hesab olunsa da, razılaşmanın əsas məğzi daha çox qarşılıqlı strateji narahatlıqların müvəqqəti tənzimlənməsinə yönəlib.

Razılaşmanın tam mətni ictimaiyyətə təqdim olunmayacağı üçün onun hüquqi və iqtisadi strukturu barədə yalnız bəyanatlara əsaslanmaq mümkündür. Bu isə analitik qiymətləndirmələrin qeyri-müəyyən qalmasına səbəb olur. ABŞ-ın Ticarət naziri Hovard Latnikin sözlərinə görə, Çin nadir torpaq elementlərinin ixracına qoyduğu nəzarəti aradan qaldırır. Bu materiallar ABŞ-ın müdafiə və texnologiya sənayesi üçün həyati əhəmiyyət daşıyır və son illərdə Pekinin bu sahədəki dominantlığı Vaşinqtonda ciddi narahatlıq doğurmuşdu.

Çin isə öz növbəsində ABŞ-ın may ayında tətbiq etdiyi və etan ixracına nəzarət mexanizmlərinin yumşaldılmasını tələb edib. Bu tələb Çinin neft-kimya sənayesinin xammal təchizatının təhlükəsizliyi ilə bağlı strateji həssaslığını göstərir.

ABŞ üçün bu razılaşma, ticarət savaşının iqtisadi nəticələrinin daxili bazarlarda yaratdığı narahatlıqlar fonunda, həm siyasi, həm də iqtisadi baxımdan gərginliyi azaltmaq məqsədi daşıyır. Prezident Donald Tramp üçün bu cür razılaşmalar, bir tərəfdən xarici iqtisadi siyasətin uğuru kimi təqdim oluna, digər tərəfdən isə seçkiqabağı dövrdə daxili auditoriyaya ünvanlanmış geosiyasi jestlərdir.

Çin isə, ABŞ-la münasibətlərdə tam qarşıdurmadan yayınaraq, digər tərəfdaşlarla – Avropa İttifaqı, ASEAN, Rusiya və digər ölkələrlə iqtisadi diplomatiyasını balanslı şəkildə davam etdirmək istəyir. Belə bir razılaşma Çinə həm vaxt qazandırır, həm də alternativ bazarlara yönəlmək strategiyasını daha sistemli şəkildə qurmağa imkan yaradır.

Razılaşma Vaşinqtonun paralel olaraq Hindistan, Aİ, Yaponiya və Cənubi Koreya ilə apardığı danışıqlar kontekstində daha geniş strategiyanın tərkib hissəsidir. Prezident Tramp Hindistanla qarşılıqlı ticarət manelərinin aradan qaldırılmasına yönəlmiş yeni sazişi elan etsə də, bu bəyanatın real nəticələrə çevrilməsi hazırda qeyri-müəyyəndir.

ABŞ-ın Avropa İttifaqı ilə münasibətləri də mürəkkəb mərhələdədir: Bloomberg-in məlumatlarına görə, Brüssel bəzi əks tədbirlərdən imtina etməklə Vaşinqtonla razılaşma əldə etməyə çalışır. Bu isə Tramp tərəfindən elan edilən 90 günlük ticarət fasiləsinin 9 iyulda başa çatacağı təqviminə uyğun gəlir və Aİ üçün taktiki güzəştləri stimullaşdırır.

Siyasi müşahidəçilərin sözlərinə görə, yeni razılaşma daha çox “danışıqlar üçün nəfəs alma müddəti” rolunu oynayır və əslində, strukturlaşmış iqtisadi sabitlik və ya dərin iqtisadi inteqrasiya yaratmaq məqsədi daşımır. Tərəflər arasında əsas sistemli problemlər – texnoloji hegemonluq, intellektual mülkiyyətin qorunması, valyuta manipulyasiyaları və strateji sektorların qorunması məsələləri – hələ də açıq qalır.

Bu baxımdan razılaşma daha çox “siyasi taktika” və “zamana oynamaq” alətidir. Çin bu məqamda digər tərəfdaşlarla əlaqələri dərinləşdirməyə çalışacaq, ABŞ isə qarşıdan gələn seçkilər və geoiqtisadi reytinqlər fonunda yeni müqavilələri ictimaiyyətdə uğur kimi təqdim etməyə can atacaq. 

Bir sözlə, ABŞ–Çin razılaşması qlobal ticarət müharibəsinin bitdiyi anlamına gəlmir. Bu, daha çox böyük oyunçular arasında “strateji fasilə”dir – növbəti mərhələlər üçün mövqelərin yenidən qurulduğu bir dövrdür. Razılaşmanın effektivliyi yalnız tərəflərin onu sabitlik platformasına çevirmək istəkləri ilə deyil, həm də üçüncü aktorların – Hindistan, Aİ, ASEAN və digərlərinin hansı istiqamətdə mövqe tutacağından asılı olacaq.

Səbuhi MƏMMƏDOV 
XQ

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:112
embedMənbə:https://xalqqazeti.az
archiveBu xəbər 01 İyul 2025 10:22 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see356

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see329

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see306

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see274

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see269

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see260

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see256

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see247

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see242

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see241

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see241

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see237

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see233

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see231

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see224

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see221

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see217

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see212

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see210

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see206
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri