ABŞ dizel ixracını 90 gün müddətinə qadağan etməyi planlaşdırır

Dizel yanacağının qiymətlərinin kəskin artması Vaşinqtondakı siyasətçiləri Konqres seçkiləri ilə bağlı narahat edir

Yaxın Şərq böhranı səbəbindən dizel yanacağının qiymətlərinin kəskin artması Vaşinqtondakı siyasətçiləri altı həftə sonra Konqres seçkiləri ilə bağlı narahat edir. Vəziyyət siyasətçiləri fövqəladə tədbirlər görməyi düşünməyə vadar edir. Bəzi respublikaçılar daxili tədarükü artırmaq və qiymətləri aşağı salmaq üçün Donald Trampdan dizel ixracını qadağan etməsini tələb edirlər. Neft şirkətləri buna qəti şəkildə qarşıdırlar, lakin Tramp administrasiyası 90 günlük qadağa tətbiq etmək planı hazırlayır. AYNA.AZ bildirir ki, bu barədə müzakirələrlə tanış olan beş nəfər “Politico”ya deyib.

Onların sözlərinə görə, embarqonun hüquqi əsaslandırılması hələ də hazırlanır. Bu arada, dizel idxalının yarısından çoxunu ABŞ-dan alan Avropada belə bir addım "fəlakətli" hesab olunur. Trampın bir gün əvvəl administrasiyasına "Gəlin dizeli xaricə göndərməyək" deməsindən sonra çərşənbə günü Avropada dizelin qiyməti 7% artıb.

Aİ-də dizel yanacağının orta qiyməti litri üçün rekord həddə - 2,23 avroya yüksəlib və qiymətlər 19 ölkədə ən yüksək həddə çatıb. ABŞ-da qiymətlər də rekord həddədir - qallon üçün 6,54 dollar (1,73 dollar və ya litr üçün 1,52 avro). Bu vəziyyətdə Aİ xəbərdarlıq edib ki, Amerika dizel ixracına qoyulan qadağa Avropa bazarına ciddi təsir göstərəcək və buna görə də onun tətbiqinin qarşısını almaq üçün Tramp administrasiyası ilə danışıqlar aparır. Bu barədə Avropa Komissiyasının sözçüsü Olof Gill jurnalistlərə bildirib.

Dizel yanacağı Aİ iqtisadiyyatında neft məhsulları istehlakının 40%-dən çoxunu təşkil edir. Bu, digər regionlardan daha çox və ABŞ-dan iki dəfə çoxdur. Ənənəvi dizel istifadə edən sektorlara (yük maşını nəqliyyatı, tikinti və kənd təsərrüfatı texnikası) əlavə olaraq, Avropada çox sayda minik avtomobili bu yanacaqdan istifadə edir.

“Kpler”in məlumatına görə, avqust ayında Avropa gündə 506 min barel Amerika dizel yanacağı idxal edib. Bazarı yaxından izləyən enerji sənayesi rəsmisi “Politico”ya bildirib ki, bu vəziyyəti nəzərə alaraq, "Aİ-yə yanacaq tədarükünə qoyulan hər hansı əlavə məhdudiyyətlər tez bir zamanda çox ciddi nəticələrə səbəb ola bilər".

“FGE NexantECA”nın neft bazarının təhlili direktoru Yucin Lindell qadağanı qlobal bazar üçün "əsl fəlakət" hesab edir. Çünki hazırda bareli 200 dollardan yuxarı olan dizel yanacağının qiyməti 350 dollara qədər yüksələ bilər: "Avropa ABŞ-dan tədarükləri alış qiymətini qaldırmaqla əvəz etməyə çalışacaq, lakin Latın Amerikası həmin barellər uğrunda mübarizə aparacaq. Bu, onların iqtisadiyyatı üçün həyati əhəmiyyətli bir mənbədir və Braziliya kimi ölkələr onsuz yaşaya bilməzlər".

Qlobal bazarlar son aylarda dizel yanacağının başqa bir mənbəyini də itirib: Rusiyanı. Vladimir Putinin davam edən müharibəsinə cavab olaraq Ukraynanın neft emalı zavodlarına dron hücumları nəticəsində yaranan daxili yanacaq böhranı səbəbindən ixrac qadağan olunub.

Qadağanın Amerika bazarına da kömək etməyəcəyini təkcə milyardlarla itki ilə üzləşən yerli neft istehsalçıları deyil, həm də mütəxəssislər iddia edirlər. Onlar deyirlər ki, hətta müvəqqəti tədarük məhdudiyyəti belə qlobal dizel qiymətlərində kəskin artıma səbəb olacaq. Bu, ABŞ tərəfindən idxal edilən bir çox neft məhsullarının qiymətini artıracaq və bu da Amerika bazarında dizel qiymətləri uğurla endirilsə belə, inflyasiyanı artıracaq. Bundan əlavə, digər ölkələr ABŞ-a tədarükü məhdudlaşdırmaqla cavab verə bilərlər.

Amerika Neft İnstitutuna görə, qadağa həm ABŞ-da, həm də xaricdə ciddi nəticələrə səbəb olacaq, çünki qlobal bazarları bu yanacağın ən böyük mənbəyindən məhrum edəcək: "Hər gün dünya miqyasında dəniz yolu ilə daşınan 8 milyon barel dizel yanacağının təxminən 1,5 milyon bareli - təxminən 20%-i ABŞ-ın payına düşür. Bu həcmin qlobal bazardan çıxarılması, ABŞ-da qiymətləri artıran eyni qlobal emal böhranını daha da şiddətləndirəcək".