ABŞ dünyanın aparıcı neft ixracatçısı kimi Rusiyanı geridə qoyub

Amerikanın neft ixracatı gündə 10,5 milyon barelə çatıb, Rusiya və Səudiyyə Ərəbistanından tədarük isə əhəmiyyətli dərəcədə azalıb.
ABŞ dünyanın ən böyük neft ixracatçısına çevrilib və Səudiyyə Ərəbistanı və Rusiyanı geridə qoyub. Reuters bu barədə dəniz gəmiçiliyini izləyən analitik şirkətlərinin məlumatlarına istinadən məlumat verir.

Vortexa-nın məlumatına görə, may ayında ABŞ-ın neft və neft məhsulları ixracı gündə 10,5 milyon barelə çatıb. Bu, ABŞ-a ardıcıl üçüncü aydır ki, dünyada birinci yeri qorumağa imkan verib.

Müqayisə üçün, Rusiyanın may ayında ixracı gündə təxminən 7 milyon barel, Səudiyyə Ərəbistanının ixracı isə 5,9 milyon barel olub.

Analitiklər liderlikdəki dəyişikliyi ABŞ-da hasilatın artması, sanksiyalar və Ukraynanın infrastruktura hücumları səbəbindən Rusiya ixracının azalması və İrandakı müharibə fonunda Yaxın Şərqdən tədarükün pozulması ilə əlaqələndirirlər.

Hələ 2025-ci ildə Səudiyyə Ərəbistanı gündə 8,1 milyon barel ilə dünyanın ən böyük neft ixracatçısı olaraq qalıb, ABŞ isə 6,6 milyon barel ixrac edib.

Ekspertlər hesab edirlər ki, ABŞ-ın daha güclü rolu qlobal enerji bazarında güc balansını dəyişdirə və OPEC-in neft qiymətlərinin formalaşmasına təsirini zəiflədə bilər.

Dünyanın ən böyük neft ixracatçısına çevrilmək Vaşinqtona qlobal hərbi dominantlığı və dünyanın ehtiyat valyutası kimi rolu sayəsində maliyyə bazarlarında dolların dominantlığı ilə yanaşı, müttəfiqləri və rəqibləri ilə danışıqlarda güclü yeni təsir imkanı verəcək.

Hazırda ABŞ-ın neft ixracının təxminən yarısı Rusiyanın Ukraynaya qarşı tammiqyaslı müharibəsinin başlamasından bəri Rusiya enerjisindən asılılığını əhəmiyyətli dərəcədə azaltmış Avropaya gedir.

Bundan əlavə, əvvəllər neftinin çox hissəsini Yaxın Şərqdən alan Asiya ölkələri indi də əsasən ABŞ tədarükündən asılıdırlar. May ayında Asiya ABŞ neft ixracatının təxminən 46%-ni təşkil edib.

Bu arada, Rusiyanın neft hasilatı ardıcıl altıncı aydır ki, azalır. Bloomberg agentliyi OPEC və sənaye analitiklərinə istinadən xəbər verir ki, bu azalmanın səbəblərindən biri Ukraynanın neft infrastrukturuna müntəzəm olaraq dron hücumlarıdır.

2025-ci ilin noyabr ayında gündə 9,38 milyon barel olan zirvədən Rusiya istehsalı 9,009 milyon barelə düşüb. Beləliklə, Rusiya altı ay ərzində gündəlik hasilatı təxminən 370.000 barel itirib.

Bloomberg qeyd edir ki, hazırkı istehsal səviyyəsi OPEC+ sazişi çərçivəsində Rusiyanın kvotasından 690.000 barel aşağıdır.

May ayında Ukrayna Rusiyanın neft infrastrukturuna hücumlarını əhəmiyyətli dərəcədə artırıb. Agentliyin hesablamalarına görə, neft emalı zavodlarına, ixrac terminallarına və boru kəmərlərinə ən azı 31 hücum qeydə alınıb ki, bu da tammiqyaslı müharibənin başlanğıcından bəri rekord aylıq rəqəmdir.

Yanacaq sənayesi obyektlərinə dəyən ziyan səbəbindən Rusiyada neft emalı həcmi 2009-cu ildən bəri ən aşağı səviyyəyə düşdü. Energy Aspects-ə görə, emal iyun ayında daha da azalaraq iyirmi ilin ən aşağı səviyyəsinə çatıb.

Mütəxəssislər həmçinin investisiya çatışmazlığına və neftin saxlanması və daşınması qabiliyyəti ilə bağlı problemlərə də diqqət çəkirlər ki, bu da Rusiya iqtisadiyyatının əsas sektorlarından birinə təzyiqi daha da artırır.

Rusiyanın neft emalı həcmi may ayında ölkənin ən böyük 10 neft emalı zavodundan səkkizinə bir ay ərzində zərbə endirən bir sıra dron hücumlarından sonra 17 illik ən aşağı səviyyəyə düşdü.

Əziz Mustafa