ABŞ İsrail birliyi dağılır?

ABŞ-nin paytaxtı Vaşinqtonda İsrail səfirliyində çalışan iki nəfər güllələnərək öldürülüb. Səfrilik əməkdaşları paytaxtdakı Yəhudi Muzeyində keçirilən tədbirdən çıxdıqları zaman atəşə tutulublar.İsrail səfirliyinin sözçüsü bildirib ki, həlak olan şəxslər yaxın məsafədən güllələnib. Bu hadisə son zamanlar iki dövlət arasında onsuzda gərgin olan münasibətlərin daha da gərginləşməsinə səbəb ola bilər. Belə ki, bir müddət əvvəl “The Times” qəzeti ABŞ Prezidenti Donald Tramp İsrail Baş naziri Binyamin Netanyahu ilə münasibətlərdə səbrini itirməyə başlayıb. Münasibətlərin kəskinləşməsinin əsas səbəbi Trampın ritorikası da meydana gələn dəyişiklikdir. Ağ ev rəhbəri hakimiyyətinin əvvəlkində hər nə qədər İran və Yəməndəki husiləri tənqid etsə də, daha sonradan Omanda İranla danışıqları bərpa etdi, husilərlə isə razılığa gəlindi. İsrailin Trampdan gözlədiyi isə tamam əks mövqeyi idi. Ancaq ABŞ onun dövründə İranla daha da yaxınlaşmaq siyasətini seçdi. Omanda aparılan danışıqlarla bağlı hər iki tərəfdən verilən müsbət mesajlar münasibətlərin düzəlmə mərhələsində olduğunu göstərir. Eyni zamanda İsrail Yaxın Şərqdə də özünə ciddi problem yaradan husilərlə mübarizə üçün ABŞ - ın dəstəyinə ümid bağlayırdı. Aydındır ki, husiləri bitirmək üçün Yəməndə quru əməliyyatının həyata keçirilməsi şərtdir. İsrailin bu əməliyyatı tək başına həyata keçirəcək gücü yoxdur. Tramp ilk öncə Netenyahunun bu istəyinə müsbət baxsa da daha sonra husilərlə anlaşma yolunu seçdi. Qeyd etmək yerinə düşər ki, iki liderin münasibətləri Trampın 2016 - 2020 - ci illərdəki hakimiyyəti dövründə olduqca müsbət idi. Ancaq 2020 - ci il seçkilərində Benyamin Netanyahunun Donald Trampın rəqibi Co Baydeni seçkidə qalib gəlməsi münasibəti ilə təbrik etməsi münasibətlərdə soyuqluğun əsasını qoydu. Bundan sonra Tramp bir neçə dəfə Netenyahunun siyasətini tənqid edib. Son zamanlar İsrailin Qəzza bölgəsinin humanitar blokadaya alması ABŞ - də qəzəblə qarşılanıb. "Axios” portalı mayın 19-da amerikan mənbələrə istinadən bildirmişdi ki, ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vens İsrail Müdafiə Qüvvələri Qəzza zolağında hərbi əməliyyatın miqyasını genişləndirdikdən sonra bu həftə İsrailə planlaşdırılmış səfərini ləğv edib. Vaşinqtondan gələn bu davranış Tel - Əviv - də qəzələblə qarşılanmışdı. Trampın ərəb ölkələri yaxınlaşması, İranla aparılan danışırlar və husilərlə barışıq siyasəti münasibətlərin bir müddət daha gərgin keçəcəyini göstərir. Bu hadisələrin fonunda ABŞ - da yəhudi diplomatların öldürülməsi iki ölkənin münasibətlərinin pozulmasında kənar qüvvələrin maraqlı olduğunu göstərir.
Zeynal Əmrəliyev, politoloq