Icma.az
close
up
RU
ABŞ Mərkəzi Asiya dövlətləri üçün Cekson Venik düzəlişini ləğv edəcək?

ABŞ Mərkəzi Asiya dövlətləri üçün Cekson Venik düzəlişini ləğv edəcək?

Icma.az, Xalq qazeti saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

Donald Trampın növbəti prezidentlik müddəti ABŞ-ın Mərkəzi Asiya ilə münasibətlərində yeni səhifə aça bilər. Belə ki, okeanın o tayından Qazaxıstan və Özbəkistan üçün Cekson-Venik düzəlişini ləğv etmək barədə çağırışlar səsləndirilib. ABŞ strateqləri belə düşünürlər ki, tarixi olan bu qərar regionun geosiyasi mənzərəsini yenidən formalaşdıra, yeni imkanlar təqdim etməklə yanaşı, həm də yeni çağırışlar yarada bilər.

ABŞ Senatında Dövlət katibi Marko Rubionun Tramp administrasiyasında dövlət katibi vəzifəsini icra etməsinin təsdiqi ilə bağlı dinləmələrdə Mərkəzi Asiya qrupunu təmsil edən senatorlar Stiv Deyns və Qari Piters Qazaxıstan və Özbəkistan üçün Cekson-Venik düzəlişinin ləğvi məsələsini qaldırıblar. Onlar bunu bu Mərkəzi Asiya ölkələri ilə münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində atılan əsas addım kimi qiymətləndirirlər. 

Xatırladaq ki, SSRİ ilə bağlı 1974-cü ildə qəbul edilmiş düzəliş onun dağılmasından sonra MDB ölkələrinə miras qalmışdı. Onların bir çoxu, o cümlədən Rusiya, Ukrayna və Qırğızıstan artıq onun təsirindən azad edilib. Bununla belə, Qazaxıstan, Tacikistan, Türkmənistan və Özbəkistan hələ də daha yüksək rüsumlar və dövlət kreditlərinə qadağa daxil olmaqla, onun məhdudiyyətlərinə məruz qalırlar. Buna görə də, senator Deyns Mərkəzi Asiyanı “daha ​​çox diqqət tələb edən diqqətdən kənarda qalan region” adlandırıb: “Biz senator Mörfi ilə birlikdə C5+1 formatında əməkdaşlığı inkişaf etdirməyə çalışırıq. Əfqanıstandan qoşunların çıxarılmasını nəzərə alsaq, region xüsusi strateji əhəmiyyət kəsb edir. Bizə Mərkəzi Asiyada müttəfiqlər lazımdır və biz bu istiqamətdə fəal hərəkət etmək niyyətindəyik”.

Bundan başqa, senator Deyns dövlət katibi Marko Rubioya Əfqanıstan, İran və Rusiya arasında sıxışan Türkmənistandakı nəhəng qaz ehtiyatlarına diqqət yetirməyi də təklif edib. Onun sözlərinə görə, Aşqabad 30 ildir ki, öz qazını Çinə satır və bununla da dünya bazarlarına çıxa bilmir. O, Mərkəzi Asiya ölkələri ilə münasibətlərdə insan haqları anaxronizmlərindən qurtulmağı təklif edib. 

Marko Rubio da düzəlişin Mərkəzi Asiya ölkələrinə təzyiq vasitəsi kimi effektivliyinə şübhə ilə yanaşdığını açıqlayıb: “Bəziləri bu düzəlişi insan hüquqları sahəsində güzəştlər əldə etmək və ya Rusiya ilə əməkdaşlığı məhdudlaşdırmaq üçün təzyiq vasitəsi kimi görürlər. Amma mən bunu mənasız anaxronizm hesab edirəm”.

Eyni zamanda, dövlət katibi Rubio Qazaxıstanın respublika iqtisadiyyatının bazar statusunu təsdiqləyən Ümümdünya Ticarət Təşkilatının auditini uğurla başa vurduğunu qeyd edib. O, düzəlişin ləğvinin qanunvericilikdə dəyişikliklər tələb etdiyini vurğulayıb və bu məsələdə  həmkarlarının dəstəyinə ümid etdiyini bildirib: “Dəyişikliyin ləğvi ilə bağlı sizinlə işləməyə, onun əhəmiyyəti ilə bağlı öz nöqteyi-nəzərinizi bölüşməyə hazıram”.

Astana və Daşkənd dəfələrlə Cekson-Venik düzəlişindən azad olmaq istəyiblər, lakin ABŞ Konqresində səsvermə tələb olunduğu üçün qərar daim təxirə salınıb. 2024-cü ilin martında senator Deyns və konqresmen Mayk Rocers Daşkənddə Özbəkistan prezidenti Şavkat Mirziyoyev ilə görüşüb, digər məsələlərlə yanaşı, düzəlişin ləğv edilməsini müzakirə ediblər. 2024-cü ilin noyabrında Vaşinqtonda konqresmenlərin, Dövlət Departamentinin nümayəndələrinin, diplomatların və iş adamlarının iştirakı ilə düzəlişin ləğvi perspektivlərinə dair müzakirə aparılıb. Qazaxıstanın ABŞ-dakı səfiri Yerjan Aşıkbayev düzəlişin ləğvinin ölkəsi üçün əhəmiyyətini vurğulayaraq, Qazaxıstanın əhəmiyyətli irəliləyişlər əldə etdiyini, Mərkəzi Asiyaya investisiyaların cəlb edilməsində liderliyini, regional sabitlik və təhlükəsizliyin təmin edilməsində əsas rolunu qeyd edib.

ABŞ-ın bu təşəbbüsü əhəmiyyətli xərclər olmadan Mərkəzi Asiya ilə əlaqələri gücləndirmək üçün əlverişli yoludur. Xəzər Strateji Araşdırmalar İnstitutunun eksperti Aleksandr Karavayevin fikrincə, Cekson-Venik düzəlişinin ləğvi Qazaxıstan üçün ilk növbədə siyasi əhəmiyyət kəsb edir və həm də uzunmüddətli investisiyalar üçün stimul yaradır. “İndiyədək Qazaxıstan, digər MDB ölkələri kimi, hər il amerikalı investorlar, xüsusən də neft-qaz sektoru üçün düzəlişin ləğvi prosedurundan keçirdi. Qazaxıstanın ÜTT-yə daxil olması bu məhdudiyyətləri faktiki olaraq aradan qaldırdı. Bununla belə, düzəlişin formal olaraq ləğvi investisiyaların diversifikasiyası və Çin, Rusiya, Türkiyə və Fars körfəzi ölkələrindən asılılığın azaldılması üçün vacibdir. ABŞ ilə ticarət dövriyyəsinə birbaşa təsir gözlənilməsə də (o, 4 milyard dollar həddinə çatıb), Amerika sərmayəsinin axını Qazaxıstan üçün faydalıdır”, - Karavayev əlavə edib. Ekspert əmindir ki, düzəlişin ləğvinin yeni iqtisadi üfüqlər açacağı və Qazaxıstanın beynəlxalq aləmdə mövqeyini gücləndirəcəyi gözlənilir.

S.ELAY

XQ

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:270
embedMənbə:https://xalqqazeti.az
archiveBu xəbər 03 Fevral 2025 12:32 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see294

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see294

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see290

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see271

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see269

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see263

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see262

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see241

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see226

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see214

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see213

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see213

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see211

Kayli Cennerin keçmiş işçisi məhkəməyə müraciət etdi Ağır ittihamlar

14 Noyabr 2026 23:23see209

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see207

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see201

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see197

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see189

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see182

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri