“ABŞ Pakistanı Çinin təsirindən çıxarmaq istəyir” Politoloq

“Müsəlman xalqlarını bir-biri ilə düşmən ediblər. Əslində Əfqanıstanla Pakistan bir xalqdır. Yəni çox yaxın xalqlardır. Orda çoxsaylı qəbilələr var və bunlar hər iki ölkənin ərazisində yaşayırlar. Orda heç vaxt sərhəd olmayıb. Sonradan ingilislər Hindistan yarımadasını tutandan sonra çalışdılar ki, Əfqanıstanı da işğal eləsinlər. Cənubdan Əfqanıstan ərasizinə basqınlar etdilər, müharibələr aparsalar da hər dəfə də basıldılar. Əfqanlar döyüşkən xalqdır. Sonda Hindistanla Əfqanıstan arasında şərti xətt çəkdilər və bunu da Dürand adlandırdılar. Bu isə ingilis zabitinin adıdır. Bütün dünyaya elan etdilər ki, bu ingilislərlə əfqanlar arasında olan xətdir. Əslində ingilislər bununla rus imperiyası arasında xətt çəkirdilər. Çünki Əfqanıstana ruslar da çox çalışırdılar ki, soxulsunlar”.

Bunu Adalet.az-a açıqlamasında politoloq Zərdüşt Əlizadə Pakistan və Əfqanıstan sərhədində baş verən toqquşmanı şərh edərkən deyib. 

O bildirib ki, sonradan Hindistan yarımadası ingilislərdən azad olundu və ərazidə Hindistan və Pakistan dövləti yarandı:

“Sonra Pakistan müstəqil oldu və bu Dürand xətti şərti olaraq Pakistan və Hindistan arasında dövlət sərhədi sayılmağa başlandı. Orda bu qəbilələr bir-birilərinin ərazilərinə sərbəst şəkildə keçirdilər. Sovet İttifaqı Əfqanıstanı işğal etdiyi zaman Qərbin köməyi ilə məhz Pakistanda Taliban hərakatı formalaşmağa başladı. Bunu hərbi siyasi təşkilata çevirdilər və Pakistan vasitəsi ilə varlı ərəb dövlətləri buna silah və pul ayırdılar. Tədricən Taliban Pakistana söykənərək Sovet işğalına qarşı mübarizə aparan bir hərbi təşkilata çevirildi. Sonra isə Əfqanıstanı tutdu”. 

Politoloqun sözlərinə görə, Taliban Əfqanıstanda hegemonluq edəndə Qərb Talibanın cızından çıxdığını hesab etdi:

“Onu vurmağ qarşılarına məqsəd qoydular. Bunu da Pakistanın əli ilə vurmağa qərar verdilər və aralarında münaqişə saldılar. Bununla da Pakistan və Əfqanıstan münasibətləri korlandı”. 

Z.Əlizadə deyib ki, indi də belə bir düşüncə var ki, son günlər münasibətlərin pisləşməsi isə başqa məsələdir:

“Çin Pakistanla çox sıx əlaqələr yaradıb, yollar çəkib, hərbi cəhətdən ona kömək edib, təyyarə, hava hücumundan müdafiə sistemləri verir, maliyyə yardımı göstərir, obyektlər tikir və o cümlədən Padar limanını tikir. Çin fikirləşir ki, liman vasitəsi ilə xeyli sayda mallarını daşıyacaq. Bu isə Amerikanın xoşuna gəlmir. Ona görə də ABŞ Pakistanla danışıb Padarın yaxınlığında bir liman da tikmək istəyir. Bu isə Çinin xoşuna gəlmir. Çin eyni zamanda Taliban hakimiyyətə qayıtdıqdan sonra onunla sıx, iqtisadi əməkdaşlıq edir, ora yatırımlar qoyur. O görəndə ki, ABŞ Pakistanı onun təsirindən çıxarmağa çalışır və deyilənə görə əfqanlar Talibana deyiblər ki, Pakistanı vurmaq lazımdır. Bir millət və iki dövlət olan Pakistan və Əfqanıstan indi vuruşmağa başlayıb. Bir sözlə, bu münaqişə Qərb dövlətlərinin fitnəsinin fəsadıdır”. 

Vasif ƏLİHÜSEYN