ABŞ və Çin razılaşmağa məhkumdurlar” Ramiz Yunus

ABŞ-də yaşayan politoloq, Xəzər Universitetinin professoru Ramiz Yunus hesab edir ki, ABŞ Prezidentinin Asiya ölkələrinə səfəri hazırkı qlobal geosiyasi proseslər baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.

Professor bildirib ki, bir çox əsas ölkə və regionların bu proseslərə dərin şəkildə cəlb olunduğu bir vaxtda, Asiya turunun kulminasiyası sayılan ABŞ və Çin liderlərinin çoxdan gözlənilən görüşü bir sıra mürəkkəb məsələlərin həlli baxımından həlledici ola bilər. 

“Bu görüşdən Rusiya ilə Ukrayna arasındakı amansız müharibənin necə dayandırılacağı məsələsinin də asılı olacağı istisna deyil”, – deyə Yunus vurğulayıb.

O qeyd edib ki, ABŞ və Çin liderləri təkcə siyasi deyil, həm də iqtisadi məsələləri müzakirə edəcəklər. 

“İki əsas iqtisadi güc olan ABŞ və Çin iqtisadi baxımdan bir-birinə çox sıx bağlıdır. Mən dəfələrlə vurğulamışam ki, bu iki ölkə razılaşmağa məhkumdur. Onlar arasında nə hərbi qarşıdurma, nə də genişmiqyaslı ticarət müharibəsi baş verməyəcək. Çünki bu, həm onların özlərinə, həm də Avropa İttifaqı və Qlobal Cənubun aparıcı dövlətləri kimi iqtisadi tərəfdaşlarına ciddi zərbə vurardı”, – deyə politoloq bildirib.

Ramiz Yunusun sözlərinə görə, ABŞ və Çin liderlərinin görüşü ərəfəsində verilən bəzi açıqlamalar, tərəflərin potensial ticarət sazişinin əsas prinsipləri barədə artıq razılığa gəldiklərini göstərir.

“Mümkündür ki, bu sazişin tərkibinə ABŞ bazarındakı TikTok seqmenti ilə bağlı razılaşma, eləcə də Çinin nadir torpaq metallarının ixracına nəzarətin sərtləşdirilməsinin təxirə salınması da daxil olsun”, – deyə o qeyd edib.

Ekspert hesab edir ki, danışıqlardakı ən çətin məsələ Rusiya-Ukrayna müharibəsi olacaq: “Bu müharibədə ABŞ və Çin tamamilə zidd mövqelərdə dayanır. Amma böyük siyasətdə elə gözlənilməz dönüşlər olur ki, əvvəllər mümkünsüz görünən addımlar reallığa çevrilir. Necə ki, ötən əsrin 70-ci illərində ABŞ liderləri Nikson və Kissincer Pekini Moskvadan uzaqlaşdırmağa nail oldular və bu, sonda SSRİ-nin zəifləməsinə, Əfqanıstan avantürasından sonra isə tam çöküşünə gətirdi”.

Yunus xatırladıb ki, həmin dövrdə “mübadilə kartı” rolunda Tayvan istifadə olunmuşdu: “Tayvan o vaxtdan bəri ABŞ-ın tam təsiri altındadır və Vaşinqton bu adadan həm Çini cilovlamaq, həm də ona təzyiq göstərmək üçün rıçaq kimi istifadə edir”.

Politoloq sonda qeyd edib: “Maraqlıdır, görəsən, bu gün Prezident Tramp Si Cinpinə elə bir təklif verə biləcəkmi ki, o, bundan imtina edə bilməsin? Axı Tayvan mövzusu Çin üçün ekzistensial məsələdir. Otto fon Bismarkın dediyi kimi: ‘Siyasət — mümkün olanın sənətidir’”.

"AzPolitika.info"