Icma.az
close
up
RU
ABŞ və İran arasında “tanker müharibəsi”: Hörmüzdə gərginlik hara gedir?

ABŞ və İran arasında “tanker müharibəsi”: Hörmüzdə gərginlik hara gedir?

Icma.az, Sia Az portalına istinadən məlumat verir.

ABŞ və İran arasında aylardır davam edən qarşıdurma yeni mərhələyə qədəm qoyub. Son 24 saat ərzində tərəflər arasında qarşılıqlı hücumların intensivləşməsi əsas diqqəti yenidən Hörmüz boğazına yönəldib.

SİA-nın xarici mətbuata istinadən verdiyi xəbərə görə, ABŞ qüvvələri üç İran neft tankerinə zərbə endirdiyini açıqlayıb. İran isə buna cavab olaraq ABŞ-ın bölgədəki hərbi gəmilərinə ballistik raketlər atıb və Hörmüz boğazından keçən bəzi neft tankerlərini hədəfə aldığını bildirib. Ekspertlər İranın ABŞ-ın təyyarədaşıyan gəmisinə və esminesinə hücum cəhdini münaqişənin “hesablanmış eskalasiyası” kimi qiymətləndirirlər.

ABŞ üç İran tankerini vurduğunu açıqlayıb

ABŞ Mərkəzi Komandanlığının məlumatına görə, ABŞ qüvvələri üç İran gəmisinə zərbə endirib. Onlardan biri İranın neft ixracında mühüm rol oynayan Xark adası yaxınlığında, digəri isə Cask ərazisində vurulub. Üçüncü, boş tankerə isə ekipajın gəmini tərk etməsindən sonra Oman körfəzində zərbə endirildiyi bildirilib.

ABŞ tərəfi hücumların İranın ABŞ hərbi gəmilərinə ballistik raket zərbələrindən sonra həyata keçirildiyini bildirib. Vaşinqtonun açıqlamasına əsasən, ABŞ-ın təyyarədaşıyan gəmisi və esminesi hücumdan yayınaraq zərər görməyib və amerikalı hərbçilər arasında xəsarət alan olmayıb.

ABŞ Mərkəzi Komandanlığının rəhbəri admiral Bred Kuper bildirib ki, ABŞ hərbi gəmilərinə hücum ediləcəyi təqdirdə İran üçün daha böyük iqtisadi nəticələr yaradılacaq.

İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu ABŞ-ın hərbi gəmilərinə bir neçə ballistik raket buraxıldığını təsdiqləyib. Tehran həmin gəmiləri İranın dəniz nəqliyyatına müdaxilə etməkdə və ölkəyə qarşı tətbiq edilən dəniz blokadasında iştirak etməkdə ittiham edib.

İran daha sonra Hörmüz boğazından keçən üç neft tankerinə və ABŞ-la əlaqəli daha üç gəmiyə zərbə endirdiyini açıqlayıb. Tehran bu gəmilərin “icazəsiz marşrut”dan istifadə etdiyini iddia edib.

İran rəsmiləri bölgədəki digər gəmilərə də xəbərdarlıq edərək ABŞ hərbi qüvvələrinin hərəkətlərinə aldanmamağı və “şübhəli” marşrutlardan istifadə etməməyi tələb edib.

Niyə tankerlər hədəfə çevrilib?

ABŞ bildirir ki, zərbə endirilən İran tankerləri İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunu və onun regiondakı müttəfiqlərini maliyyələşdirdiyi iddia olunan milyardlarla dollarlıq “kölgə neft şəbəkəsinin” bir hissəsidir.

İran isə uzun müddətdir ABŞ sanksiyalarından yayınmaq və neft ixracını davam etdirmək üçün “kölgə donanması”ndan istifadə edir. ABŞ-ın İran limanlarına tətbiq etdiyi blokada fonunda neft gəlirləri Tehran üçün daha da mühüm əhəmiyyət qazanıb.

Münaqişənin əsas nöqtələrindən biri isə Hörmüz boğazıdır. Müharibədən əvvəl dünya üzrə neft tədarükünün təxminən beşdə biri bu strateji su yolundan keçirdi. Gündəlik neft axınının təxminən 20 milyon barel olduğu bildirilirdi.

İran ABŞ və İsrailin fevralın 28-də başlayan hücumlarına cavab olaraq boğazın fəaliyyətini faktiki olaraq məhdudlaşdırıb. Vaşinqton isə boğazın açıq olduğunu və neft daşıyan gəmilərin buradan keçdiyini bildirir. Bununla belə, müxtəlif mənbələrin təqdim etdiyi rəqəmlər arasında ciddi fərqlər var.

Hörmüz boğazında vəziyyətin gərginləşməsi qlobal enerji bazarlarında yeni narahatlıqlar yaradıb.

“Brent” markalı neftin qiyməti sentyabrın 4-də bir barel üçün 96,28 dollar səviyyəsində bağlanıb. Bu, iyulun 24-dən etibarən ən yüksək göstəricidir. Müharibə başlamazdan əvvəl neftin qiyməti təxminən 70 dollar idi.

ABŞ-da yanacaq qiymətləri də kəskin yüksəlib. Dizelin orta qiyməti rekord səviyyəyə çataraq gallon üçün 5,85 dollara yüksəlib.

Bu vəziyyət ABŞ-da noyabr ayında keçiriləcək aralıq seçkiləri ərəfəsində Donald Tramp administrasiyası üçün əlavə siyasi təzyiq yaradır. Reuters/Ipsos sorğusuna əsasən, avqustun sonunda amerikalıların yalnız 31 faizi müharibəni dəstəklədiyini bildirib, 63 faiz isə buna qarşı çıxıb.

Münaqişə bundan sonra hara gedə bilər?

Ekspertlərin fikrincə, ABŞ və İran arasında son qarşılıqlı zərbələr münaqişənin daha da genişlənməsi riskini artırır.

Corc Vaşinqton Universitetinin Yaxın Şərq araşdırmaları proqramının direktoru Sina Azodi hesab edir ki, tərəflərdən heç biri geri addım atmaq istəmir. Onun fikrincə, siyasi razılaşma əldə edilməsə, qarşıdurma davam edə və yeni toqquşmalar baş verə bilər.

Ekspert mümkün risklər arasında yanlış hesablamaları və mülki əhali arasında itkilərin artmasını xüsusi qeyd edib. Onun fikrincə, ABŞ regiona əlavə hərbi qüvvələr göndərə bilər, lakin İranın blokadaya qarşı müqavimətdən geri çəkiləcəyi gözlənilmir.

Tehrandakı Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin analitiki Əli Əkbər Dərəini isə ABŞ-ın İran neft tankerlərinə hücumlarının Tehran üçün cavabsız qala bilməyəcək ciddi məsələ olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, ABŞ-ın dəniz blokadası və sanksiyaları İran iqtisadiyyatına ciddi təzyiq göstərsə də, Tehran blokadanı yarmaq üçün hazırlıq görür.

Nəticə olaraq, Hörmüz boğazında tanker hücumlarının artması ABŞ-İran qarşıdurmasının yalnız hərbi deyil, həm də qlobal enerji təhlükəsizliyi və neft bazarları üçün ciddi riskə çevrildiyini göstərir. Tərəflər geri addım atmadığı və diplomatik həll yolu tapılmadığı halda, qarşıdurmanın daha geniş dəniz əməliyyatlarına və enerji böhranına səbəb olması ehtimalı artır.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:109
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 07 Sentyabr 2026 12:48 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanda 55 yeni peşə standartı hazırlanır

14 Noyabr 2026 11:57see286

“Ağzımızdakı dişlərin sayını da uçota alsalar yaxşı olar...” TƏKLİF

14 Noyabr 2026 12:26see275

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see272

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see266

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see266

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see255

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see250

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see249

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see245

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see243

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see230

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see225

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see224

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see224

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see221

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see217

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see213

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see212

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see206

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see205
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri