Icma.az
close
up
RU
Adada 249 milyon illik dəniz ekosisteminin izləri aşkar edilib...

Adada 249 milyon illik dəniz ekosisteminin izləri aşkar edilib...

Sia Az saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

...Norveçin ən şimal hissəsindəki Şpitsbergen adasında 249 milyon il əvvəl, Yer kürəsinin tarixindəki ən böyük kütləvi yox olma hadisəsindən qısa müddət sonra mövcud olan qədim ekosistemin izləri aşkar edilib.

Alimlər təxminən 30.000 diş, sümük və digər fosil parçaları müəyyən ediblər.

Onlar nəsli kəsilmiş dəniz sürünənlərinə, amfibiyalara, sümüklü balıqlara və köpəkbalıqlarına aid idi.

Kəşf göstərir ki, qlobal fəlakətdən sonra dəniz ekosistemləri olduqca tez bərpa olunub.

SİA-nın məlumatına görə, fosillər 2015-ci ildə aşkar edilib, lakin ətraflı qazıntı, hazırlıq, çeşidləmə, identifikasiya və təhlil 10 il tələb edib.

Tədqiqatda Oslo Universitetinin Təbiət Tarixi Muzeyindən və Stokholmdakı İsveç Təbiət Tarixi Muzeyindən paleontoloqlar iştirak ediblər.

Qalıqlar orta və yüksək paleolatlıqlardan Panthalassa superokeanı ilə həmsərhəd olan geniş bir dənizin dibində bir vaxtlar lil olan qaya təbəqələrində tapılıb.

Fosillər quru heyvanlarının fəlakətli bir yoxa çıxmadan sonra okeana yayılmasının ilk sübutlarını təqdim edir.

Böyük Perm dövrü yoxa çıxması 252 milyon il əvvəl baş vermişdir. Vulkan püskürmələri həddindən artıq istixana effektinə səbəb olmuşdur.

Planetin həm quru, həm də dəniz növlərinin təxminən 90 faizinin yoxa çıxdığına inanılır. Alimlər dəniz ekosistemlərinin nəsli kəsilmədən nə vaxt bərpa olunduğunu dəqiq deyə bilmirlər.

Ümumi bir fərziyyə budur ki, bu proses təxminən səkkiz milyon il çəkmiş və növlərin tədricən təkamülünü əhatə etmişdir.

Lakin, Svalbardda "yatağın" kəşfi bu nəzəriyyəni təkzib etmişdir. Fosil yataqları nisbətən qısa müddət ərzində toplanaraq çox sıx idi.

Təhlillər göstərdi ki, kütləvi yoxa çıxmadan cəmi üç milyon il sonra dənizdə çoxsaylı yırtıcı dəniz sürünənləri və amfibiyaları əhatə edən mürəkkəb qida şəbəkələri əmələ gəlmişdir.

Alimlər arxosauromorflar (müasir timsahların uzaq qohumları) və ixtiozavrlar da daxil olmaqla su sürünənlərinin "böyük müxtəlifliyini" qeyd etdilər.

Science jurnalının məlumatına görə, qlobal fəlakət şəklində "ekosistem sıfırlanması" yeni qida nişləri açdı və nəticədə müasir dəniz icmalarının təməlini qoydu.

Daha əvvəl Braziliyada əvvəllər məlum olmayan uçan kərtənkələnin fosillərinin tapıldığı bildirilmişdi.

O, 67-70 milyon il əvvəl yaşayıb. Qanadlarının uzunluğu 4-5 metr olub. Növə elmi olaraq Galgadraco zephyrius adı verilib.

Nazlı Almuradova

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:255
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 27 Noyabr 2025 23:36 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanda 55 yeni peşə standartı hazırlanır

14 Noyabr 2026 11:57see286

“Ağzımızdakı dişlərin sayını da uçota alsalar yaxşı olar...” TƏKLİF

14 Noyabr 2026 12:26see275

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see272

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see266

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see266

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see255

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see250

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see249

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see245

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see243

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see230

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see225

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see224

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see224

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see221

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see217

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see213

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see212

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see206

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see205
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri