Adları tarixə düşən qadınlar və ya sevgidən yaranan avtomobillər FOTOSESSİYA

14 fevral Azərbaycanın yeni tarixinə televiziyanın daimi yayıma başlaması günü kimi düşüb. Bu, birmənalı olaraq böyük hadisədir. ərazi və əhalisi bizdən dəfələrlə böyük olan Türkiyə, İran, Pakistan, Körfəz ölkələri bu sahədə bizdən azı 10 il geri qalıblar. Bu öz yerində.

Bu gün Azərbaycanda bir çox insanı televiziya günü deyil, Sevgililər günü düşündürür. Bizə bunu nəzərə alaraq qadınların avtomobil sənayesində gedişatı dəyişən hərəkətlərini xatırlamağı qərara aldıq.

Avtosfer.az xəbər verir ki, zərif cinsin nümayəndələri adlarını avtomobil sənayesi tarixinə yazdıra biliblər. Düzdür, tarix boyu istər at, istərsə də avtomobil sürücüləri arasında qadınlar kişilərdən az olub. Lakin qadınlar nəqliyyat sahəsində adlarını tarixə yazdıra biliblər.

Tarixdə ilk qadın sürücülər böyük avtomobil konstruktorlarının (Karl Benz, Emil Levassor, Henri Ford) arvadları olublar. Onlar avtomobil layihələdirilməsi zamanı ərləri ilə çiyin-çiyinə çalışıb, həm də ərlərini reklam ediblər. Məsələn, Karl Benzin arvadı Berta 1888-ci ilin avqustunda ərindən xəbərsiz avtomobili (daha doğrusu trisikli) götürərək uşaqları ilə birgə Manheym şəhərindən Pforshaym şəhərinə (106 km) gedir. Sübh çağı evdən çıxan Berta gecənin qaranlığında anasıgilə çatır.

Beləliklə, o, bir dəfəyə 100 km-dən çox yol qət edən ilk sürücü kimi tarixə düşür. Yolda yaranan nasazlıqları da özü təkbaşına aradan qaldıran qadın geri qayıtdıqdan sonra ərinə avtomobilin təkmilləşdirilməsi üçün tövsiyələr verir. Bir sözlə, bu həm avtomobilin poliqon sınağı, həm də Benz ailəsinin reklamı olur. Bertanın təşəbbüsü ilə sürətlər qutusuna aşağı ötürmə, tormoz sisteminə isə tormoz qəlibi əlavə edilir. Bu qadının etdiyi hər 2 ixtira indi də tətbiq olunur. 

Henrix Fordun arvadı Klaranın da əas işi ərinə soyuq qarajda avtomobil yığarkən kömək etmək - kerosin lampasını tutmaq, alətləri vermək olub. Sonradan Klara ərinin istehsal etdiyi maşını deyil, elektromobil idarə edirdi. Səbəb bu modellərin tüstüsüz və rahat olamsıdır. O, elektromobil sürən ilk qadın kimi yadda qalıb. 
ABŞ vətəndaşı Mari Anderson 1903-cü ildə şüşəsilənin ixtirası ilə tarixə düşüb.

Sofi Opel 1920-ci illərdə avtomobil istehsal edən şirkətə rəhbərlik edən ilk qadın kimi yadda qalıb. “General Motors”un rəhbəri Mari Berra isə tarixə avtomobil konserninə rəhbərlik edən ilk qadın kimi düşüb.  

Fransız mühəndisər Reno Panhard və Emil Levassor 1875-ci ildə qaz mühərriklərini layihələndirməyə başlayırlar. Kütləvi istehsal növbəti il başlayır. Daymler mühərriklərinin Fransa distributoru Eduard Sarazen Emil Levassorla əlaqə qurur. Emil Levassor 1890-cı ildə Sarazenin dul arvadı ilə evlənir və 1891-də Daymlerin lisenziyası əsasında «Panhard & Levassor» Cəmiyyəti “Levassor” markalı benzin mühərriklərinin istehsalına başlayır. Beləliklə Parisin 13-cü dairəsində dünyada ilk avtomobil zavodunun təməli qoyulur. Bu həm də avtomobilin sənaye istehsalının başlanğıcı idi. 

İlk qadın Formula-1 pilotu Lella Lombardi 1975-ci ildə İspaniya “Grand Prix”sində 6-cı yerdə tamamlayıb.
Ayrı-ayrı ölkələrin statistikası göstərir ki, ölümlə nəticələnən qəzaların 80 faizini kişilər törədir.

Dünyada qadınlara sürücülük hüququ verməyən yeganə ölkə Səudiyyə Ərəbistanı bir neçə il əvvəl qaydaları yumşaldıb. 
Litvada isə 2002-ci ilədək qadınlar sürücülük vəsiqəsi almaq üçün ginekoloqdan arayış gətirməli idilər. Müstəqillik dövründə qoyulmuş bu əsassız qayda Avropa Şurasının tələbi ilə ləğv edilib.   

Azərbaycana gəkdikdə isə, bizdə vaxtilə çox sayda qadın kənd təsərrüfatı texnikası idarə edib və bu hal pis qarşılanmayıb. Tam əminliklə deyə bilərik ki, vaxtilə qadınların idarə etdikləri tramvaylar indi kişilərin idarə etdiyi avtobuslardan daha komfortlu və təhlükəsiz olub. Bakıda 80 ilərzində tramvay qəzalarında bəlkə heç 80 nəfər zərər çəkməyib. Yollarımızda kişi sürücülərin iştirakı ilə baş verənləri isə, hörmətli oxucu hər gün canlı görür.

Vüqar Yaşaroğlu