Ağ ayılar buz olmadan necə yaşamağı öyrənirlər?

...Ağ ayılar Arktikanın əsl simvollarıdır və təəssüf ki, qlobal istiləşmə səbəbindən çətin bir dövrlə üzləşirlər. Amma yaxşı bir xəbər var: Norveçdə yaşayan ayı populyasiyasına əsasən, bu yırtıcılar tədricən yeni şəraitə uyğunlaşa bilərlər.

SİA-nın məlumatına görə,Livescience.com ağ ayıların buz olmadan necə yaşamaq üçün təkamül etdiyini izah edib.

...Ağ ayıların (Ursus maritimus) gələcəyi uzun müddətdir qeyri-müəyyən görünürdü.

Dənizin buz örtüklərində onlar suitiləri ovlayırlar, bu suitilər suda yırtıcılardan qaça bilir, lakin qlobal istiləşmə səbəbindən buz tədricən əriyir və yırtıcıların ov sahələrini məhv edir. 2020-ci ildə dərc edilmiş bir elmi məqalədə istixana qazı tullantılarının hazırkı sürətlə davam edəcəyi təqdirdə, demək olar ki, bütün ağ ayı populyasiyalarının 2100-cü ilə qədər məhv olacağı proqnozlaşdırılırdı.

Az sayda sağ qalanlar Kanadanın ən şimalındakı Arktika arxipelaqı olan Kraliça Yelizaveta adaları kimi təcrid olunmuş bölgələrdə qalacaq.

Lakin tədqiqatçıların son kəşfləri ağ ayıların hələ də iqlim dəyişikliyindən sağ çıxa biləcəyini göstərirlər.

"Scientific Reports" jurnalında dərc olunmuş araşdırmada 1995-2019-cu illər arasında Şpitsbergendə 770 yetkin ağ ayının bədən vəziyyəti araşdırılıb.

Onlar müəyyən ediblər ki, ayılar orta hesabla 2000-ci ildən əvvəl çəki itiriblər, lakin həmin ildən sonra çəki qazanıblar, baxmayaraq ki, bölgədə dəniz buzlarının sürətlə əriməsi baş verib.

Təəccüblü tapıntı sağlam ağ ayının kök ağ ayı olmasıdır. Tədqiqatın müəllifləri heyvanların çəkidə mənfi tendensiya göstərəcəyini gözləyirdilər.

Və 2025-ci ilin dekabr ayında "Mobile DNA" jurnalında dərc olunmuş bir araşdırmada Cənubi Qrenlandiyadakı ayıların öz DNT-lərini sürətlə redaktə etmək üçün "tullanan genlərdən" istifadə etdiyi aşkar edilib.

Bu yolla, onlar bədənlərinin temperatur və yağ metabolizmasına reaksiyasını dəyişdirərək potensial olaraq isti iqlimdə həyata tez uyğunlaşa bilərlər.

Beləliklə, ağ ayılar üçün vəziyyətin o qədər də pis olmadığı qənaətinə gəlmək mümkündürmü?

Arktika bu yırtıcıların 20 unikal populyasiyasına ev sahibliyi edir; hər biri bir az fərqli mühitdə yaşayır və müxtəlif dərəcədə buz əriməsi ilə üzləşir.

Daha az buz daha kiçik ağ ayı yaşayış mühiti deməkdir. Onlar quruda daha uzun müddət qalmalı və daha çox enerji sərf etməlidirlər ki, bu da onların sağ qalmasına və çoxalmasına təsir göstərir.

Lakin, Şpitsbergen və Frans Josef Torpağı adaları arasında inanılmaz dərəcədə məhsuldar bir ekosistem inkişaf etmişdir. Bu ərazi kontinental şelfdə yerləşdiyindən, Şpitsbergen yaxınlığındakı sular nisbətən dayaz və istidir; Şimali Atlantik okeanından gələn cərəyanlar onları qida maddələri ilə doyurur.

Bu o deməkdir ki, ayıların morjlardan quşlara və hətta quş yumurtalarına qədər geniş çeşiddə ov seçimləri var. Şpitsbergenin özündə suiti populyasiyası azalsa da, buzlu ərazilərdə onlar daha çoxdur və bu da ağ ayıların onları tutmasını asanlaşdırır.

...Və hətta orada maral ovlayan ayılar da görülüb.

Nazlı Almuradova