Ah Paris! Paris!

Prezident Emmanuel Makron Fransanın xarici ölkələrdəki səfirlərinin 30-u konfransında danışıb.

Fransada nəşr olunan Le Figaro qəzeti konfransdan geniş hesabat dərc edib.

Makronun bu çıxışından bir daha məlum olur ki, 2025-ci ildə də Fransanın xarici siyasətində heç bir dəyişiklik gözlənilmir. Paris yenə də müharibəni, terroru dəstəkləmək sözü verir.

Ukraynadakı müharibədən danışan Makron ABŞ-ın yeni seçilmiş prezidenti Donald Trampla fikir ayrılığını ortaya qoyub. O deyib ki, Tramp müharibəyə trzliklə son qoyacağını desə də, bu, “tez və asan olmayacaq”.

Makron deyib: “Amerikanın yeni prezidenti özü də bilir ki, Ukrayna məğlub olsa, ABŞ heç nə əldə edə bilməyəcək. ...Ukraynanın kapitulyasıyası avropalılar və amerikalılar üçün heç də yaxşı olmayacaq”.

Bu sözlərlə o, Trampın Rusiya ilə Ukrayna arasında müharibəni dayandırmaq planını Ukrayna üçün “kapitulyasıya” adlandırıb. Eyni zamanda Makron Ukraynaya öz "əraziləri ilə bağlı realist qərarlar" qəbul etməyi məsləhət görüb. Başqa sözlə, Kiyevi Vaşinqtondan gələn vədlərə çox da bel bağlamamağa çağırıb.

Beləliklə də bu məsələdə Amerika ilə Avropa arasında fikir ayrılıqlarını önə çəkib. Eyni zamanda Trampın prezidentliyi dövründə və daha uzaq perspektivdə Avropanın təhlükəsizliyi üçün Amerika qarantiyalarını etibarsız hesab etdiyini də vurğulayıb.

O deyib ki, Avropa dövlətləri öz hərbi sənayesini sürətlə gücləndirməlidir, Amerikadan hərbi asılılığı azaltmalıdır və qarşıdakı 20 ildə buna nail olmalıdır. Makron deyib: “Sual budur: Avropalılar qarşıdakı 20 ildə öz təhlükəsizliyi üçün lazım olan hər şeyi özləri istehsal etmək istəyir, yoxsa yox?! ... Əgər bizim Amerika sənaye və texnoloji bazasından asılılığımız davam etsə, o zaman qarşımızda amansız dilemmma və cinayətkarcasına strateji qərarlar peyda olacaq".

"İfadəyə diqqət edin: cinayətkarcasına strateji qərarlar. Belə çıxır ki, ABŞ-la hərbi, hərbi-texniki tərəfdaşlığı Makron cinayətkarcasına qərar hesab edir.

Makronun Suriya məsələsi ilə bağlı fikirləri də diqqəti cəlb edir. O, "kürd döyüşçülərini (terror təşkilatı olan PKK-nın Suriya qolu olan PYD/YPG nəzərdə tutulur- red.) taleyin ümidinə buraxmamağı" öz diplomatlarına tapşırır, çünki "kürd döyüşçülər Qərb dövlətləri ilə birləşərək terrorizmə, o cümlədən, İŞİD-ə qarşı mübarizə aparıb".

Çox qəribədir: harda görünüb ki, sivil demokratiyalar terror təşkilatı ilə əməkdaşlıq etsin?! Harda görünüb ki, terror təşkilatı terrorla mübarizə aparsın?!

Fransanın, eləcə də, başqa Qərb dövlətlərinin bölgədə bir müttəfiqi var - NATO üzvü olan Türkiyə. Suriyadakı "kürd döyüşmülər - PYD/YPG-çilər isə Türkiyənin təhlükəsizliyini təhdid edir.

Belə çıxır ki, Fransa öz ənənəvi riyakar rolundan imtina etmir: NATO üzrə müttəfiqinə qarşı terror təşkilatı ilə müttəfiqlik edir. Deməli, Türkiyəyə qarşı kim vuruşursa, Türkiyəyə kim təhdid sovurursa, o, Fransanın müttəfiqidir, dostudur?!

Makron Fransanın PYD/YPG terrorçularına "loyal" qalacağını vəd edib. Yəni silah, maliyyə və sair dəstək sözü verib. Başqa sözlə, Fransa prezidenti terroru açıq-aşkar dəstəkləyib.

Makron çıxışında İranla bağlı məsələyə də toxunub. O deyib: "İran Yaxın Şərqdə strateji problem və təhlükəsizliyə təhdiddir". O, ABŞ-ın yeni seçilmiş prezidenti Donald Trampı İran problematikasına və İranın nüvə proqramına qarşı daha sərt mövqe tutmağa çağırıb.

Bu fikir və bu çağırış Tehrana düşünmək üçün əsasdır. Əyalət mollalarının dili ilə Azərbaycanın və Türkiyənin liderlərinə qarşı təhqiramiz ifadələr səsləndirmək əvəzinə, İran rəhbərliyi Makronun bu sözlərinə diqqət etsə, yaxşı olar. Bir də belə bir nüansa diqqət etmələri lazımdır: Fransa İranı Yaxın Şərqdə Avropanın, eləcə də, Amerikanın strateji maraqları üçün təhlükə hesab etdiyi halda, rəsmi Tehran Fransa lisenziyalı Hindistan silahlarının İran üzərindən Ermənistana daşınmasına "yaşıl işıq" yandırıb.

Baxın, Qərbin davamlı və sərt təzyiqlərinə baxmayaraq, İran əleyhinə beynəlxalq sanksiyalara qoşulmamış, hətta bu mövqeyinə görə zərər də görmüş Azərbaycana və Türkiyəyə qarşı Tehran öz "minnətdarlığını" təxribatçı mollaların şübhəli toplantılarındakı təhqiramiz çıxışlarla bildirir. Amma, göründüyü kimi, İran öz düşmənini yanlış ünvanlarda axtarır; Tehranın Fransa prezidentinin çıxışını diqqətlə oxuması məsləhətdir.

Onu da əlavə edək ki, Makron bu çıxışında dəfələrlə özü özünü təkzib edib. Məsələn, bir yandan, Avropanı Trampın liderliyindəki ABŞ-a bel bağlamamağa çağırır, o biri tərəfdən isə, deyir: "Yeni seçilmiş prezident Donald Trampın Fransada yaxşı dostu var".

Yaxud, bir yandan deyir ki, Suriyada Fransa sivil inkişaf mərhələsinə keçidi dəstəkləyəcək, o biri yandan isə, Suriyanın şimalını işğal etmiş PYD/YPG terrorçularına - "kürd döyüşçülər"ə rəsmi Parisin loyallığını vəd edir.

Axı Suriyanın keçid hökumətinin də bəyan etdiyi kimi, bütün terror təşkilatlarının ləğv olunması, silahı yerə qoyub, Suriya dövlətinin tərkibinə inteqrasiya olunması elə sivil keçidin əsas prinsiplərindən, başlıca tələblərindən biridir. Fransa prezidenti həm Suriyanın bütövlüyünə kömək edıcəyini deyir, həm də Suriyada bölüçü terrora dəstək ifadə edir. Bu, necə bir işdir?!

Eləcə də, Makron bir yandan Kiyevi "tez və asan" sülh vədlərinə inanmamağa çağırır, o biri tərəfdən isə, Ukrayna dövlətinə itirilmiş ərazilərlə bağlı "realist" olmağı məsləhət görür.

Emmanuel Makronun çıxışında belə ziddiyyətlər çoxdur. Onun səfirlər konfransında Avropanın inkişafı və təhıükəsiz gələcəyi ilə bağlı təşəbbüsü öz üzərinə götürməyə, Fransanı Qoca Qitənin şəksiz və şəriksiz liderliyinə iddia irəli sürməsi isə hətta Le Figaro qəzetinin özündə də ironiya doğurur. Öz ölkəsində siyasi böhranı həll etmək əvəzinə daha ağır böhran yaradan prezident Avropanın gələcəyinə dair perspektivlər vəd edir. Özü Yeni il münasibətilə etdiyi çıxışında iyun qərarının yanlış və ölkə üçün zərərli olduğunu etiraf edən Makron Avropa üçün ən optimal qərarlardan danışır. Fransa 2025-ci ilə büdcəsiz daxil olub, amma Makron Avropa üçün iqtisadi "yüksəliş planları" qurur. Afrikanın ucqarlarından belə qovulan Fransa prezidenti Avropanın lideri olmağa tamahlanıb. Hələ bilinmir, 2027-ci ilə qədər - daha iki il prezident postunda qala biləcək, ya yox, 20 il bundan sonraya xəyal qurur.

Bax, bu qədər qeyri-ciddi və ziddiyyətli bir şəxs Avropanın ən böyük ölkələrindən birinə rəhbərlik edir. Fransa kimi ölkə belə bir rəhbərə layiqdirmi?! Əlbəttə, yox. Ancaq reallıqlar...

Bahəddin Həzi

Bahəddin Həzi,

Bizimyol.info