Aİ missiyası sülh prosesinə zərər vurur

Yeni “təhlükəsizlik çətiri” yeni təhlükədir

Qərb Cənubi Qafqazda öz maraqlarını təmin etmək üçün Ermənistandan alət kimi istifadə edir. “Mülki missiya” adı ilə hərbi-kəşfiyyat qrupunun bu ölkənin ərazisində mövcudluğu da sözügedən məqsədlər sırasındadır. Əslində, son iki ildə sübut olunub ki, regionda Avropa İttifaqının Ermənistandakı müşahidə missiyasının (EUMA) gerçək məqsədi sülhə töhfə vermək deyil.

Bütün bunların fonunda Avropa İttifaqı missiyanın müddətini daha iki il uzatmağa qərar verib. Avropa İttifaq Şurasının yaydığı məlumata görə, İttifaq ölkələri EUMA-nın fəaliyyətinin 2027-ci ilin fevralın 19-dək uzadılması barədə razılıq əldə ediblər. Müşahidə missiyasına bu dövr üçün 44 milyon avrodan çox büdcə ayrılıb. “EUMA Avropa İttifaqının regionda sülh və sabitliyin dəstəklənməsi səylərinin mühüm tərkib hissəsidir. Missiyanın məqsədi yerdəki vəziyyəti müşahidə etmək və hesabat vermək, münaqişədən təsirlənmiş ərazilərdə insanların təhlükəsizliyinə töhfə vermək, mümkün olduqca Ermənistan və Azərbaycan arasında etimadın yaradılmasına dəstək verməkdir”, - deyə məlumatda bildirilib.

Aİ Şurası, həmçinin missiyanın vəzifələrinin dəyişməz olaraq qaldığını vurğulayıb, EUMA-nın silahsız mülki missiya olduğunu və belə də qalacağını iddia edib.

Bu missiya Ermənistanın özü üçün yeni təhlükə yaradır

Məsələ ilə bağlı Milli Məclisin deputatı Nigar Məmmədova bildirib ki, Avropa İttifaqının “mülki missiya”sı bu regiona gərginliyi artırmaq məqsədilə yerləşdirilib. Onun sözlərinə görə, Azərbaycan haqlı olaraq bu “mülki missiya”nın şərti sərhəddə yerləşməsinin əleyhinədir: “Dövlətimizin başçısı da bəyan edib ki, Avropa müşahidəçiləri pərdəsi altında bizimlə Ermənistan arasındakı şərti sərhəddə NATO tərəfindən infrastruktur yaradılıb. Məlumdur ki, həmin missiya sərhəddə kəşfiyyat məqsədilə fəaliyyət göstərir və təxribatlar törədir”.

Millət vəkili deyib ki, Aİ-nin missiyasının tərkibi Azərbaycanın razılığı olmadan genişlənir. Ümumiyyətlə, Ermənistan anlamalıdır ki, bu missiyanın fəaliyyəti sülh prosesinə zərər verir. Rəsmi Bakı dəfələrlə bəyan edib ki, üçüncü qüvvənin iki ölkənin sərhədində olması vəziyyətin gərginləşdirilməsinə, Avropa İttifaqının bütövlükdə Cənubi Qafqazda hərbi amil kimi meydana çıxmasına xidmət edir. “Cari ilin əvvəlində Ermənistanın bir neçə istiqamətdə atəşkəsi pozması da sülh gündəliyi ilə bağlı bu ölkənin radikal mövqeyinin göstəricisi idi. Ermənistan bu cür təxribat və gərginliklər yaratmaqla Aİ missiyasına “ehtiyac var” görüntüsü formalaşdırmaq istəyir. Yəni, Ermənistan sülh istiqamətində addım atmaq əvəzinə 3-cü, 4-cü qüvvələrin regionda balansı pozmasına şərait yaradır. Missiyanın 2027-ci il fevralın 19-dək regionda qalması Ermənistana heç nə qazandırmayacaq. Ermənistan bu missiyaya “təhlükəsizlik çətiri” kimi baxır, amma əslində bu, Ermənistanın özü üçün yeni təhlükə yaradır. İrəvan anlamalıdır ki, Aİ missiyası regionda sülhün bərqərar olmasına kömək edən mexanizm deyil”, - deyə Nigar Məmmədova vurğulayıb.

Deputatın fikrincə, Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyanın missiyanın delimitasiya və demarkasiya prosesi başa çatana qədər bölgədə fəaliyyətini davam etdirməsi haqda söylədikləri çox cəfəng mövqedir. Çünki Azərbaycanla Ermənistan arasında sərhədin delimitasiyası və demarkasiyası prosesi iki ölkənin işidir. Şərti sərhəddə üçüncü tərəfin mövcudluğu gərginliyin artmasına səbəb olur.

Ermənistanın ağlı başına gəlməsə...

Rusiyalı politoloq, təhlükəsizlik məsələlərinə dair ekspert Yevgeni Mixaylov da mediaya məsələni  şərh edərkən bildirib ki, Avropa İttifaqının  Ermənistandakı missiyasının ilk iki ili onun fəaliyyət məqsədinin Cənubi Qafqaz regionunda vəziyyətin sabitliyini pozmaq olduğunu göstərdi. Onun fikrincə, Aİ-nin Ermənistan ərazisində kəşfiyyatçılardan ibarət missiyasını genişləndirməsi əslində, təəccüblü deyil: “Hazırda Cənubi Qafqazda sabitliyə əsas təhlükə və böyük ehtimalla, İrəvanın regionda qalan yeganə müttəfiqi Aİ-dir. Bu, xüsusilə Donald Trampın Vaşinqtonda hakimiyyətə gəlməsindən sonra ABŞ ilə Aİ arasında münasibətlərin soyuması fonunda nəzərə çarpır. Şübhə yoxdur ki, amerikalılar bölgəni tərk etməyəcək, amma yəqin ki, Ermənistan rejiminə dəstəyi azaldacaqlar. Üstəlik, bu, artıq USAİD-in “erməni demokratiyasının inkişafına” kömək göstərməsinə qadağa qoyması fonunda baş verib”.

Ekspertin sözlərinə görə, Aİ-nin öz missiyasının müddətini uzatmaq qərarı hazırkı məqamda Qərbin Cənubi Qafqazda forpostuna çevrilmiş İrəvana ümid vermək məqsədi də daşıyır. Y.Mixaylov hesab edir ki, Paşinyan açıq şəkildə dəyişikliklərdən qorxur: “Xüsusən, Trampın Ukraynaya dəstəyin azaldılması ilə bağlı sözlərini və Bayden komandasının Kiyev rejimini dəstəkləmək üçün milyardlarla dollar xərcləməsindən narazılığını nəzərə alsaq, bunu söyləmək mümkündür. Necə ki, ukraynalılar Rusiya ilə müharibədə demokratlar üçün “material” idilərsə, ermənilər də indi Aİ-dən ötrü eyni “material” kimidır, onlar da “xərclənəcək”, amma bu, sonradan - Putin və Tramp arasında danışıqlardan sonra baş verəcək. Ermənistanı Aİ-yə qəbul etmək və bunun fonunda bu ölkədəki missiyanı genişləndirmək vədləri Bayden komandasının və onun avropalı tərəfdaşlarının əvvəllər Kiyevə verdiyi vədlərin bənzəridir. Bütün bunların nəticələrini hamımız görürük - iqtisadiyyatda fəlakət və dövlətçiliyi itirmək təhlükəsi. Ermənistanın ağlı başına gəlməsə, Aİ və NATO ilə əməkdaşlığı genişləndirmək əvəzinə Bakı ilə barışmasa, məhz bu cür ola bilər”.

Göründüyü kimi, Aİ missiyasının daha iki il müddətinə uzadılması Ermənistan üçün yaxşı heç nə vəd etmir. Paşinyan hakimiyyətinin “manevr” cəhdləri ilk növbədə, ölkəsinin ziyanınadır.

Nardar BAYRAMLI