Akademik Həbibulla Şahtaxtinskinin 125 illik yubileyi qeyd olunub

Bakı, 9 sentyabr, AZƏRTAC

Elm və Təhsil Nazirliyinin Kataliz və Qeyri-üzvi Kimya İnstitutunda Elmi Şuranın genişləndirilmiş iclası görkəmli kimyaçı-alim, Əməkdar elm xadimi, akademik Həbibulla Şahtaxtinskinin anadan olmasının 125 illiyinə həsr edilib.

Bu barədə AZƏRTAC-a institutdan məlumat verilib.

Tədbiri açan institutun baş direktoru akademik Dilqəm Tağıyev bildirib ki, H.Şahtaxtinskinin tədqiqatları əsas mineral xammalların – alunitin, Filizçay polimetal filizinin, Daşkəsən dəmir filizinin, titanlı dəniz qumunun, boratların, daş duzunun, dolomitlərin emal problemlərini, nadir, səpələnmiş, qara və əlvan metalların kimyası və texnologiyası kimi çox böyük sahələri əhatə edir. Onun elmi işlərinin nəticələri 7 monoqrafiya və dərslikdə, 400 elmi məqalə, müəllif şəhadətnamələri və elmi hesabatlarda ümumiləşdirilib. Alimin rəhbərliyi ilə 40-a yaxın elmlər namizədi və doktorluq işi müdafiə edilib.

Sonra institutun Əlvan metal tərkibli mineral xammalın emalı laboratoriyasının müdiri professor Arif Heydərov akademik H.Şahtaxtinskinin həyat və fəaliyyəti haqqında məruzə ilə çıxış edib. Bildirib ki, professor Həbibulla Şahtaxtinskini hələ sağlığında Azərbaycan kimyaçılarının ağsaqqalı adlandırırdılar. O, 1940-cı ildə “Yod həlledicilərinin tətbiqi ilə arsenat turşusunun və maqneziumun yodometrik təyini” mövzusunda namizədlik dissertasiyası, 1949-cu ildə “Yodometriyanın arsenat üsulu” mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edib, 1950-ci ilin yanvarında ona professor adı verilib. Alimin arsenat-yodometriya sahəsində apardığı tədqiqat işləri sonralar analitik kimyada “arsenat-yodometriya” adlı böyük və vacib bir elm bölməsinin yaranmasına səbəb olub. Kimya fənninin Azərbaycan dilində tədrisinin əsasını qoyanlardan biri olan H.Şahtaxtinskinin 1937-ci ildə çapdan çıxmış “Miqdari kimyəvi analiz” dərsliyi 1953-cu ildə təkrar nəşr edilib.

1959-cu ilin sentyabrında alimin təşəbbüsü ilə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Kimya İnstitutunda (indiki akademik M.Nağıyev adına Kataliz və Qeyri üzvi Kimya İnstitutu) Azərbaycanda elmi istiqamətinə görə yeganə olan Mineral maddələrin texnologiyası laboratoriyası yaradılıb. O, 27 il bu laboratoriyada işləyərək ömrünün sonuna kimi Azərbaycanın mineral xammalının öyrənilməsinə və kompleks işlənməsinə dair tədqiqat işləri aparıb. Alunitin kompleks emalı üzrə H.Şahtaxtinskinin apardığı işlər aktual olduğu üçün hazırda institutda “Alunitin yeni emal texnologiyası” adı ilə davam etdirilir.

Alimin əmək fəaliyyəti dövlət tərəfindən yüksək qiymətləndirilib. 1974-cü ildə ona Azərbaycanın “Əməkdar elm xadimi” fəxri adı verilib.

Tədbirdə alimin tələbələrindən Əyyub Əzizov onun haqqında xatirələrini bölüşüb.

Sonda alimin ailəsi adından Rüfət Rüstəmov çıxış edərək institutun rəhbərliyinə və kollektivinə minnətdarlığını bildirib.