Ali Məhkəmənin Cinayət kollegiyası mübahisəli hüquqi məsələni müzakirəyə çıxarır

Bakı, 7 oktyabr, AZƏRTAC

Ali Məhkəmənin Cinayət kollegiyası Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 51-2.2-ci maddəsinin təfsirinə dair mübahisəli hüquqi məsələni müzakirəyə çıxarır. Cari ilin oktaybrın 31-də Ali Məhkəmənin Cinayət kollegiyasının bütün hakimlərindən ibarət tərkibdə məhkum edilmiş şəxsə cəza təyini zamanı cinayət qanununun tətbiqi ilə bağlı mübahisəli hüquqi məsələnin həlli ilə bağlı iclas keçiriləcək.

Bu barədə AZƏRTAC-a Ali Məhkəmənin mətbuat xidmətindən məlumat verilib.

Bildirilib ki, mübahisəli məsələ azadlığın məhdudlaşdırılması cəzasını çəkən şəxsin digər bir cinayət işi üzrə həbsdə olduğu müddətin həmin azadlığın məhdudlaşdırılması cəzasının müddətinə hesablanıb-hesablanmaması ilə əlaqədardır.

Belə ki, şəxs Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin hökmü ilə Cinayət Məcəlləsinin 234.1-ci maddəsi ilə 6 ay müddətinə azadlıqdan məhrumetmə cəzasına məhkum olunub. Əvvəllər Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin hökmü ilə ona təyin olunmuş 2 il müddətə azadlığın məhdudlaşdırılması cəzasının çəkilməmiş qalan hissəsi 6 ay 29 gün azadlıqdan məhrumetmə cəzasına bərabər tutularaq həmin cəzaya qismən birləşdirilib. Şəxs azadlığın məhdudlaşdırılması cəzasını çəkdiyi dövrdə digər bir cinayət işi üzrə həbs olunub, lakin cinayət işi üzrə icraata bəraətverici əsasla xitam verilib. İşə baxan birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələri azadlığın məhdudlaşdırılması cəzasını çəkdiyi dövrdə şəxsin digər bir cinayət işi üzrə həbs olunması və daha sonra həmin iş üzrə cinayət təqibinə xitam verilməsi dövründə olan həbsdə saxlanılma müddətini şəxsə əvvəl təyin olunmuş azadlığın məhdudlaşdırılması cəzasının ara verilmədən çəkildiyi müddət kimi qiymətləndirib və həbsdə saxlanıldığı 3 aylıq müddəti azadlığın məhdudlaşdırılması cəzası müddətinə daxil ediblər.

Vurğulanıb ki, bu yanaşma mübahisəlidir. Belə ki, Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 51-2.2-ci maddəsinin məzmunu aşağıdakı kimidir:

- Azadlığın məhdudlaşdırılması növündə cəzanın icrası zamanı məhkuma inzibati tənbeh kimi verilib, yaxud başqa cinayət işi ilə əlaqədar qətimkan tədbiri kimi seçilmiş həbsin müddəti həmin cəzanın icrası müddətinə hesablanmır.

Mübahisəli hüquqi məsələyə dair bir yanaşmaya əsasən, başqa cinayət işi ilə əlaqədar qətimkan tədbiri kimi seçilmiş həbs müddətinin azadlığın məhdudlaşdırılması cəzasının icrası müddətinə hesablanmamalı olması ilə bağlı müddəada qanunsuz hesab edilməyən həbsetmə nəzərdə tutulur, lakin qanunsuz hesabedilmə, yəni cinayət prosesini həyata keçirən orqanın səhvi və ya sui-istifadəsi nəticəsində qanunsuz həbsdə saxlanılmaqla bəraətverici əsasla cinayət təqibinə xitam verilmə bu norma ilə ehtiva olunmur. Mübahisəli hüquqi məsələyə dair bu yanaşmanı əsas hesab edən məhkəmə kollegiyası gəldiyi nəticəni, həmçinin şəxsə qanunsuz həbsə alınma ilə əlaqədar kompensasiya verilməsi institutları ilə əlaqələndirib.

Lakin mübahisəli hüquqi məsələyə dair digər yanaşmaya əsasən, Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 51-2.2-ci maddəsində təsbit edilən norma altında qanuni və ya qanunsuz (cinayət prosesini həyata keçirən orqanın səhvinin və ya sui-istifadəsinin nəticəsi) olmasından asılı olmayaraq, qətimkan tədbiri qismində seçildiyi halda istənilən həbsdə olmanın müddəti nəzərdə tutulur. Bu yanaşmaya əsasən, qeyd edilən normanın təfsiri süni surətdə genişləndirməməli və həmin normada əks olunmayan “qanuni və ya qanunsuz” həbs anlayışını özündə ehtiva edən yeni norma müəyyən edilməməlidir. Belə ki, şəxsin təqsirli bilinmədiyi cinayət işi üzrə qanunsuz həbsdə saxlanılma müddəti başqa bir iş üzrə qanuni həbsəalma müddətləri ilə əvəzləşdirilməməlidir. Göstərilən hal üzrə gəlinən nəticənin hüquqi əsası cinayət qanunvericiliyi və ya CİM-də nəzərdə tutulmamış, cəzanın məqsədi və cəzanın təyin edilməsinin ümumi əsaslarını özündə əks etdirən normalarla ziddiyyət təşkil etməkdədir.

“Bu fərqli yanaşmalar nəticəsində hüququn tətbiqində vahidliyin təmin olunması məqsədilə mübahisəli hüquqi məsələ Ali Məhkəmənin Cinayət kollegiyasının bütün hakimlərinin iştirakı ilə birgə iclasda müzakirə olunacaq”, - deyə məlumatda bildirilib.

Diqqətə çatdırılıb ki, hüquq ictimaiyyətinin nümayəndələrindən bu mövzu ilə bağlı rəylərini, əsaslandırılmış təkliflərini oktyabrın 31-dək Ali Məhkəmənin Cinayət kollegiyasının elektron poçtuna ([email protected]) təqdim etmələri xahiş olunur.