Ali təhsilin müddətinin 3 ilə endirilməsi hansı dəyişikliklərə səbəb ola bilər? EKSPERT AÇIQLADI

Azərbaycanda ali təhsilin müddətinin 4 ildən 3 ilə endirilməsi təklifi gündəmə gəlib. Bu dəyişiklik həm Avropa təhsil modelinə inteqrasiya, həm də gənc kadrların əmək bazarına daha tez daxil olmasını hədəfləyir. Lakin bu model ölkədə təhsilin keyfiyyətinə və inkişafına nə dərəcədə təsir edə bilər? Bu dəyişiklik Azərbaycan üçün nə dərəcədə realdır?

Məsələ ilə bağlı təhsil eksperti Məzahir Məmmədli SİA-ya açıqlamasında bildirib ki, son dövrlərdə Azərbaycanda ali təhsilin modernləşdirilməsi istiqamətində müxtəlif ideyalar və islahat təklifləri gündəmə gəlməkdədir:

"Hazırda ölkədə distant təhsilin geniş şəkildə tətbiqi üçün lazımi maddi-texniki baza tam formalaşmayıb. Bu, xüsusilə regionlarda internet infrastrukturunun qeyri-bərabər inkişafı, müəllimlərin və tələbələrin distant təhsilə uyğunlaşmaması, eyni zamanda, elektron tədris materiallarının çatışmazlığı ilə bağlıdır. Bu səbəbdən də distant təhsilin tətbiqi yalnız müəyyən təcrübə layihələri ilə məhdudlaşır və geniş miqyaslı keçid yaxın illər üçün real görünmür.

Digər tərəfdən, bəzi ixtisaslarda ali təhsilin 4 ildən 3 ilə endirilməsi məsələsi də ciddi müzakirə mövzusudur. Bu yanaşmanın məqsədi təhsil sistemini daha çevik və effektiv etmək, eyni zamanda tələbələrin daha tez əmək bazarına inteqrasiya olunmasına şərait yaratmaqdır. Xüsusilə bəzi humanitar ixtisaslarda — məsələn, jurnalistika, filologiya, tarixi istisna etməklə — proqramların 3 il ərzində effektiv şəkildə tamamlanması mümkündür. Lakin hüquqşünaslıq kimi sahələrdə təhsilin kompleksliyi və cəmiyyətə təsiri nəzərə alınaraq təhsil müddətinin azaldılması məqsədəuyğun hesab edilmir.

Bununla belə, 3 illik və 4 illik təhsil proqramları arasında fərqlər təkcə müddət baxımından deyil, tədris yükü, fənlərin intensivliyi, praktik bacarıqların formalaşması və təhsil keyfiyyəti baxımından da ortaya çıxır. Tədris müddətinin azaldılması tələbənin eyni biliyi daha qısa zamanda mənimsəməsini tələb edir ki, bu da həm təhsil proqramlarının yenidən qurulmasını, həm də tədris metodlarının dəyişdirilməsini vacib edir.

Ümumilikdə isə bu istiqamətdə ciddi islahatların aparılması üçün ilkin mərhələdə normativ-hüquqi baza, kurikulum islahatları, maddi-texniki təminat və kadr potensialı kimi məsələlərin həlli zəruridir. Ən əsası isə bu tip dəyişikliklərin tələsik deyil, mərhələli və əsaslandırılmış şəkildə həyata keçirilməsi vacibdir. Rəsmi qurumlar tərəfindən verilən açıqlamalara əsasən, nə distant təhsilə tam keçid, nə də 3 illik bakalavr proqramlarının tətbiqi yaxın 3-4 il ərzində real görünmür. Bu da onu göstərir ki, məsələ hazırda daha çox planlaşdırma və tədqiqat mərhələsindədir".