Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Alimlər Cənub qütbünün Şimaldan daha çox donmasının sirrini açırlar

Alimlər Cənub qütbünün Şimaldan daha çox donmasının sirrini açırlar

Azertag saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

Bakı, 3 iyul, AZƏRTAC

Bir vaxtlar mülayim və sulu iqlim olsa da, Yer kürəsinin ən cənub qitəsi olan Antarktida təxminən 34 milyon il əvvəl donub və bu gün qalınlığı təxminən 5 kilometrə çatan buz təbəqəsi ilə örtülüb. Bunun əksinə olaraq, planetin ən şimal bölgəsi olan Arktika bölgəsi daha 25 milyon il donmayıb.

AZƏRTAC “Reuters” agentliyinə istinadla xəbər verir ki, bu qütb asimmetriyası uzun müddətdir alimləri çaşdırır, lakin tədqiqatçılar indi bu sirri həll etmiş ola bilərlər. Onlar Antarktida bölgəsinin topoqrafiyasını qiymətləndirdilər və milyonlarla il ərzində səthin necə təkamül etdiyini yenidən qurmaq üçün hesablama modellərindən istifadə etdilər. Onlar güclü bir geoloji prosesin şərqi Antarktidada dağ silsiləsinin yenidən yüksəlməsinə səbəb olduğunu, nəticədə dağ buzlaqlarının əmələ gəlməsi və genişlənməsi, eləcə də daimi buzların yerləşməsi üçün vacib olan yüksəklik həddini keçdiyini aşkar ediblər.

Qlobal temperaturun təxminən 5 dərəcə Selsi daha isti olduğu bir vaxtda geniş Şərqi Antarktida buz təbəqəsi meydana gəlib. Bu, uzunmüddətli qlobal soyuma tendensiyasının Şimal qütbü ətrafında buz təbəqəsinin yaranmasına imkan verməsindən çox əvvəl Cənub qütbündə buz təbəqəsi yaradıb. Şərqi Antarktidanın buz təbəqəsi Yer kürəsinin tarixində Eosen dövründən sonrakı Oliqosen dövrü adlanan bir fəslin başlanğıcında mövcud olub.

Antarktida bir vaxtlar Qondvana adlı Cənub yarımkürəsi superqitəsinin bir hissəsi olub və bu qitəyə indiki Afrika, Cənubi Amerika, Avstraliya, Ərəbistan və Hindistan yarımadası olan quru əraziləri də daxil idi. Planetin səthində qitə miqyasında lövhələrin sərt hərəkətini əhatə edən plitə tektonikası adlanan prosesin bir hissəsi olaraq, bu quru əraziləri sonda ayrılaraq hazırkı yerlərinə yönəlib.

“Tədqiqatımız göstərir ki, 160 milyon il əvvəl Afrika və Antarktidanın kontinental parçalanması zamanı başlayan və on milyonlarla il davam edən qədim geoloji proses təxminən 34 milyon il əvvəl Eosen-Oliqosen keçidi zamanı Yer kürəsinin əsas buz təbəqələrinin nə vaxt və harada əmələ gələ biləcəyini müəyyən edib”, - deyə İngiltərədəki Sauthempton Universitetinin geoloqu, cümə axşamı “Science” jurnalında dərc olunmuş tədqiqatın həmmüəllifi Tomas Gernon bildirib.

O əlavə edib ki, bu keçid Yer kürəsinin isti iqlimindən hazırkı soyuq dövrə keçidi qeyd edib. Antarktida Afrikanın uzaqlaşmasından sonra on milyonlarla il ərzində Avstraliya və Cənubi Amerika ilə bağlı qalıb və son nəticədə onlardan da ayrılıb.

Gernonun qeyd etdiyi geoloji proses mantiya dalğaları adlanan, Yer kürəsinin dərinliklərində kontinental parçalanma zamanı baş verən yavaş hərəkət edən pozuntularla müşayiət edilən fenomendir. Alim vurğulayıb: “Bu dalğalar tektonik lövhələrin altından sıx süxurları çıxara, qitələri yüngülləşdirə və onların yüksəlməsinə səbəb ola bilər, nəticədə yaylalar və dağ silsilələri kimi yüksək yerlər əmələ gəlib”.

Bu mantiya dalğaları Antarktidanın altında hərəkət etdikdə, şərqi Antarktidanın mərkəzi hissəsində yerləşən Qamburtsev dağlarının zirvəsində böyük bir yayla əmələ gəlməsinə səbəb olub. Bu dağlar təxminən 3390 metr hündürlüyə çatsa da, silsilə indi dünyanın ən böyük buz təbəqəsinin altında qalıb.

Tədqiqatçılar mantiya dalğalarının yaratdığı eroziya və qalxmanın tədricən landşaftı isti qlobal iqlim dövründə də buzun sabitləşməsi üçün kifayət qədər yüksəkliyə qaldırdığını bildirirlər.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:127
embedMənbə:https://azertag.az
archiveBu xəbər 03 İyul 2026 12:28 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see257

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see253

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see249

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see247

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see241

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see234

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see231

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see228

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see220

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see209

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see204

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

15 Noyabr 2026 09:13see200

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see197

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see195

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see195

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see192

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see190

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see184

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see178

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see171
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri