Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Alimlər Cənub qütbünün Şimaldan daha çox donmasının sirrini açırlar

Alimlər Cənub qütbünün Şimaldan daha çox donmasının sirrini açırlar

Azertag saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

Bakı, 3 iyul, AZƏRTAC

Bir vaxtlar mülayim və sulu iqlim olsa da, Yer kürəsinin ən cənub qitəsi olan Antarktida təxminən 34 milyon il əvvəl donub və bu gün qalınlığı təxminən 5 kilometrə çatan buz təbəqəsi ilə örtülüb. Bunun əksinə olaraq, planetin ən şimal bölgəsi olan Arktika bölgəsi daha 25 milyon il donmayıb.

AZƏRTAC “Reuters” agentliyinə istinadla xəbər verir ki, bu qütb asimmetriyası uzun müddətdir alimləri çaşdırır, lakin tədqiqatçılar indi bu sirri həll etmiş ola bilərlər. Onlar Antarktida bölgəsinin topoqrafiyasını qiymətləndirdilər və milyonlarla il ərzində səthin necə təkamül etdiyini yenidən qurmaq üçün hesablama modellərindən istifadə etdilər. Onlar güclü bir geoloji prosesin şərqi Antarktidada dağ silsiləsinin yenidən yüksəlməsinə səbəb olduğunu, nəticədə dağ buzlaqlarının əmələ gəlməsi və genişlənməsi, eləcə də daimi buzların yerləşməsi üçün vacib olan yüksəklik həddini keçdiyini aşkar ediblər.

Qlobal temperaturun təxminən 5 dərəcə Selsi daha isti olduğu bir vaxtda geniş Şərqi Antarktida buz təbəqəsi meydana gəlib. Bu, uzunmüddətli qlobal soyuma tendensiyasının Şimal qütbü ətrafında buz təbəqəsinin yaranmasına imkan verməsindən çox əvvəl Cənub qütbündə buz təbəqəsi yaradıb. Şərqi Antarktidanın buz təbəqəsi Yer kürəsinin tarixində Eosen dövründən sonrakı Oliqosen dövrü adlanan bir fəslin başlanğıcında mövcud olub.

Antarktida bir vaxtlar Qondvana adlı Cənub yarımkürəsi superqitəsinin bir hissəsi olub və bu qitəyə indiki Afrika, Cənubi Amerika, Avstraliya, Ərəbistan və Hindistan yarımadası olan quru əraziləri də daxil idi. Planetin səthində qitə miqyasında lövhələrin sərt hərəkətini əhatə edən plitə tektonikası adlanan prosesin bir hissəsi olaraq, bu quru əraziləri sonda ayrılaraq hazırkı yerlərinə yönəlib.

“Tədqiqatımız göstərir ki, 160 milyon il əvvəl Afrika və Antarktidanın kontinental parçalanması zamanı başlayan və on milyonlarla il davam edən qədim geoloji proses təxminən 34 milyon il əvvəl Eosen-Oliqosen keçidi zamanı Yer kürəsinin əsas buz təbəqələrinin nə vaxt və harada əmələ gələ biləcəyini müəyyən edib”, - deyə İngiltərədəki Sauthempton Universitetinin geoloqu, cümə axşamı “Science” jurnalında dərc olunmuş tədqiqatın həmmüəllifi Tomas Gernon bildirib.

O əlavə edib ki, bu keçid Yer kürəsinin isti iqlimindən hazırkı soyuq dövrə keçidi qeyd edib. Antarktida Afrikanın uzaqlaşmasından sonra on milyonlarla il ərzində Avstraliya və Cənubi Amerika ilə bağlı qalıb və son nəticədə onlardan da ayrılıb.

Gernonun qeyd etdiyi geoloji proses mantiya dalğaları adlanan, Yer kürəsinin dərinliklərində kontinental parçalanma zamanı baş verən yavaş hərəkət edən pozuntularla müşayiət edilən fenomendir. Alim vurğulayıb: “Bu dalğalar tektonik lövhələrin altından sıx süxurları çıxara, qitələri yüngülləşdirə və onların yüksəlməsinə səbəb ola bilər, nəticədə yaylalar və dağ silsilələri kimi yüksək yerlər əmələ gəlib”.

Bu mantiya dalğaları Antarktidanın altında hərəkət etdikdə, şərqi Antarktidanın mərkəzi hissəsində yerləşən Qamburtsev dağlarının zirvəsində böyük bir yayla əmələ gəlməsinə səbəb olub. Bu dağlar təxminən 3390 metr hündürlüyə çatsa da, silsilə indi dünyanın ən böyük buz təbəqəsinin altında qalıb.

Tədqiqatçılar mantiya dalğalarının yaratdığı eroziya və qalxmanın tədricən landşaftı isti qlobal iqlim dövründə də buzun sabitləşməsi üçün kifayət qədər yüksəkliyə qaldırdığını bildirirlər.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:129
embedMənbə:https://azertag.az
archiveBu xəbər 03 İyul 2026 12:28 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see408

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see328

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see308

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see307

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see303

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see293

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see285

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see281

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see277

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see264

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see257

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see254

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see239

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see234

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see219

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see214

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see198

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see195

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see188

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri