Alimlər elə bir kəşf etdilər ki...

Elm adamları indiyə qədər yaradılmış ən sadə süni hüceyrəni yaradıblar.

Belə ki, “Instituto de Bioengineería de Catalunya” (IBEC) alimləri yalnız kimyəvi prinsipləri rəhbər tutaraq, öz-özünə hərəkət edə bilən sintetik minimal hüceyrə yaratdılar.

Turkustan.az xəbər verir ki, yemək üçün üzən bakteriyalar və ya infeksiya axtaran immun hüceyrələr kimi, bu kiçik, cansız hüceyrələr də ətraflarını hiss edib orada hərəkət edə bilirlər. Bu hiylə kemotaksis adlanan bir prosesdir, yəni kimyəvi gradientləri idarə etmək bacarığıdır. Təbiətdə sperma yumurtaları bu şəkildə tapır və ya ağ qan hüceyrələri iltihabı aşkar edir.

Lakin bu süni hüceyrə flagella və ya reseptorlar kimi mürəkkəb bioloji mexanizmlərə güvənmək əvəzinə yalnız üç hissədən istifadə edir: lipid membranı, ferment və membran məsaməsi. Struktur qabıq liposomlar - həqiqi hüceyrə membranları ilə eyni molekullardan ibarət yağ vezikülləri idi.

Qlükoza və ya sidik cövhəri qradientinə yerləşdirildikdə, lipozomların içərisində olan ferment molekullarla reaksiya verir və konsentrasiyada bir balanssızlıq yaradır. Bu, vezikülün səthi boyunca maye axını yaradır, onun konsentrasiyasını artırır. Məsamələr, molekulyar cərəyanlarla hərəkətə gətirilən özünü idarə edən qayıq kimi hərəkət üçün lazım olan asimmetriyanı yaradaraq, idarə olunan daşqın qapıları kimi çıxış edir.

Bunun işlədiyini sübut etmək üçün tədqiqatçılar diqqətlə idarə olunan qradientlər altında mikro-maye kanallarında 10.000-dən çox vezikülləri sınaqdan keçiriblər. Onlar aşkar ediblər ki, daha çox məsamələri olan veziküllər daha güclü kemotaktik aktivlik nümayiş etdirirlər, məsamələri olmayan veziküllər isə, çox güman ki, sadə diffuziya səbəbindən passiv şəkildə aşağı konsentrasiyalara köçürlər.

Canlı sistemlərdə kemotaksis əsas sağ qalma strategiyasıdır, hüceyrələrə qida maddələri almağa, təhlükədən qaçmağa və inkişafı koordinasiya etməyə imkan verir. Bu davranışı belə minimal komponentlərlə təkrarlamaq elm adamlarına həyatın təkamül tarixinin əvvəlində necə meydana gəldiyinə dair bir model verir.

Bu nəticələr dərmanların dəqiq çatdırılması, ətraf mühitin tədqiqi və hətta proqramlaşdırıla bilən özünümontaj sistemləri üçün sintetik hüceyrələr yaratmağa yol açır.

Bütün komponentlər biologiyada geniş şəkildə istifadə edildiyi üçün sistemin miqyasının dəyişdirilməsi və ya dəyişdirilməsi son nəticədə tamamilə yumşaq materiallardan hazırlanmış həssas mikrorobotların yaradılmasına imkan verə bilər. /Cebheinfo.az/