Icma.az
close
up
RU
Alimlər iradə azadlığının illüziya olub olmadığını ARAŞDIRIBLAR

Alimlər iradə azadlığının illüziya olub olmadığını ARAŞDIRIBLAR

Icma.az bildirir, Redaktor.az portalına istinadən.

İnsan beyninin sərbəst seçim zamanı da, yalnız bir variantın olduğu halda da oxşar şəkildə qərar verməyə hazırlaşdığı müəyyən edilib. Araşdırmanın nəticələri iradə azadlığı ilə bağlı müzakirələrə yeni baxış qazandıra bilər.

Redaktor.az xəbər verir ki, bu barədə araşdırma “Imaging Neuroscience” elmi jurnalında dərc olunub.

Tədqiqat zamanı neyrobioloqlar könüllülərə ekranda rəngli şarlar göstəriblər. İştirakçılara ya müxtəlif rəngli iki şar arasından seçim etmək, ya da ekranda təqdim olunan yeganə şarı seçmək tapşırılıb. Onlar qərarlarını düyməni basmaqla təsdiqləyiblər. Bu zaman alimlər elektroensefaloqrafiya (EEQ) vasitəsilə beyin fəaliyyətini qeydə alaraq cavabdan əvvəlki anlarda baş verən dəyişiklikləri müqayisə ediblər.

Tədqiqatçılar informasiya toplanması modelinə əsaslanıblar. Bu modelə görə, qərar anı yaxınlaşdıqca onunla əlaqəli beyin siqnalı güclənir. Lakin bu artım həmişə eyni sürətlə baş vermir. İştirakçı nə qədər tez cavab verirdisə, beyin aktivliyi də bir o qədər sürətlə artırdı. Daha gec verilən cavablarda isə eyni proses daha uzun müddət davam edirdi.

Məlum olub ki, hər iki ssenaridə düymə basılmasından az əvvəl beyin siqnalı oxşar səviyyəyə çatır. Bu nəticə xüsusilə sərbəst seçim baxımından maraq doğurur. Çünki iki şar təqdim edildikdə iştirakçı hansı rəngi seçəcəyinə özü qərar verir, tək şar göstərildikdə isə seçim əvvəlcədən müəyyənləşdirilir.

Beləliklə, zahirən fərqli görünən bu iki qərar prosesi beyində oxşar aktivlik dinamikası ilə müşayiət olunub.

Alimlər qeyd edirlər ki, təcrübə sadə seçim zamanı insanın bir neçə variant arasında qərar verdiyi hallarda da beynin oxşar hazırlıq mexanizmindən istifadə edə biləcəyini göstərir. Bu yanaşma qərarvermə prosesini yalnız cavabın sürəti və ya nəticəsi ilə deyil, beyində baş verən dəyişikliklərlə də müqayisə etməyə imkan verir.

Qeyd edək ki, araşdırma iradə azadlığının mövcud olmadığını sübut etmir. Nəticələr yalnız sadə seçimlər zamanı beynin qərara hazırlıq prosesinin oxşar ola biləcəyini göstərir.

NURİYYƏ

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:65
embedMənbə:https://redaktor.az
archiveBu xəbər 20 Noyabr 2026 14:51 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see327

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see309

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see298

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see285

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see279

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see275

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see265

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see247

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see245

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see239

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see238

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see237

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see236

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see231

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see225

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see224

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see217

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see193

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see186

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri