Alimlər keçmişlə bağlı xatirələrimizin bir illüziya olduğunu bildiriblər...

...ABŞ və Avropadan olan fiziklər müasir elmdə ən narahatedici düşüncə təcrübələrindən birini - dünya haqqında xatirələrimizin və qavrayışlarımızın kainatın faktiki keçmişini əks etdirmədiyini, əksinə entropiyanın təsadüfi dalğalanmalarının nəticəsi olduğunu irəli sürən "Boltzmann beyni" hipotezini təhlil ediblər.

SİA-nın məlumatına görə, tədqiqat Entropy jurnalında dərc edilib.

Tədqiqat Santa Fe İnstitutunun professoru Devid Volpert, nəzəri fizik Karlo Rovelli və alim Cordan Şarnhorst tərəfindən aparılıb. Onlar statistik fizikada termodinamikanın ikinci qanunu və zamanın təbiəti ilə əlaqəli fundamental ziddiyyəti araşdırıblar.

Paradoks, entropiyanın artmasını və "zaman oxu"nu izah edən statistik mexanikanın təməl daşlarından biri olan Lüdviq Boltzmanın H-teoreminə əsaslanır. Lakin bu teoremin özü zamana simmetrikdir. Formal olaraq, mürəkkəb yaddaş və qavrayış strukturlarının - məsələn, keçmişi olduğuna inanan "beynin" - kortəbii şəkildə ortaya çıxması uzun və davamlı bir tarixə malik bir kainatın yaranmasından daha çox ehtimal olunur.

Müəlliflər "Boltzmann beyinləri", zamanın istiqaməti və yaddaşın etibarlılığı haqqında nəticələrin fiziki qanunlardan daha çox, hansı anların verildiyini düşündüyümüzdən asılı olduğunu nümayiş etdirdilər. Bəzi yanaşmalar kainatın hazırkı vəziyyətini müəyyən edir, digərləri isə Böyük Partlayışla əlaqəli son dərəcə aşağı entropiyaya malik ilkin vəziyyəti fərz edir. Lakin, fizika qanunlarının özü bu seçimlərdən hansının "düzgün" olduğunu göstərmir.

Sözdə "entropiya fərziyyəsinə" əsaslanaraq, alimlər bu müzakirələrdəki bir çox arqumentlərin gizli məntiqi boşluqlar ehtiva etdiyini göstərdilər. Keçmişlə bağlı fərziyyələr - məsələn, yaddaşın etibarlılığı və ya entropiyanın böyüməsi ilə bağlı - nəticələri əsaslandırmaq üçün istifadə olunur və sonra eyni nəticələr orijinal fərziyyələri təsdiqləməyə xidmət edir.

Tədqiqat paradoksa qəti bir həll təklif etmir, lakin onun strukturunu aydınlaşdırır. Müəlliflər fizika qanunlarını şərhlərimizdən və keçmişlə bağlı nəticələr çıxarmaq yollarımızdan aydın şəkildə ayırırlar ki, bu da onların fikrincə, zamanın təbiəti, entropiya və elmi biliklərin hədləri haqqında sonrakı müzakirələr üçün vacibdir.

Nazlı Almuradova