Alimlər şizofreniyada ilk anormallıqları müəyyən ediblər…

Şizofreniya dünya əhalisinin təxminən 1 faizini əhatə edən və müalicəyə davamlı olduğu bilinən ağır psixi pozğunluqdur. Şizofreniya üçün mövcud dərmanlar halüsinasiyalar və hezeyanlar kimi məhsuldar simptomları yüngülləşdirə bilər. Bununla belə, mənfi simptomları, o cümlədən sosial çəkilmə və apatiya, eləcə də diqqət çatışmazlığı və yaddaş problemləri kimi koqnitiv disfunksiyaları azaltmağa yönəlmiş müalicələrə təcili ehtiyac qalmaqdadır.

Əvvəlki bir sıra tədqiqatlar oliqodendrositlərdə anormallıqlar və şizofreniyanın inkişafı ilə miyelinləşmə prosesi arasında əlaqə olduğunu göstərdi.

Oliqodendrositlər, neyronların aksonlarını izolyasiya edən, sinir impulslarının neyronlar arasında daha sürətli ötürülməsini təmin edən mielinin istehsalına cavabdeh olan sinir sistemi hüceyrəsinin bir növüdür.

Psixiatrlar yeni araşdırmada şizofreniyaya genetik meylin təkcə neyronlarda deyil, oliqodendrositlərdə də toplandığını nümayiş etdiriblər.

Onlar ilk dəfə olaraq şizofreniyada müşahidə olunan koqnitiv pozğunluqların formalaşma mexanizmini müəyyən edə biliblər.

SİA-nın məlumatına görə, araşdırmanın nəticələri Translational Psychiatry jurnalında dərc olunub.

Peter Falkayın rəhbərlik etdiyi bir qrup tədqiqatçı induksiya edilmiş pluripotent kök hüceyrələrdən (iPSCs) oliqodendrositlərin əldə edilməsi üçün sürətli və etibarlı protokol hazırlayıb.

iPSC-ləri əldə etmək üçün tədqiqat qrupu beyində ağ maddənin inkişafının klinik cəhətdən aşkar pozğunluqlarının əlamətləri olan şizofreniya xəstələrindən qan nümunələri topladı, daha sonra hüceyrə mədəniyyətində oliqodendrositlərə diferensiallaşdırıldı.

Şizofreniya xəstələrində ağ maddənin inkişafında əhəmiyyətli pozğunluqlar olduğu görünür. Alimlər indi bu dəyişikliklərin neyron çatışmazlığından ikincili olub-olmadığını və ya ən azı qismən genetik olaraq müəyyən edilmiş və hüceyrə avtonom olub-olmadığını müəyyən etmək üçün şizofreniya xəstələrindən əldə edilən oliqodendrositlərin morfologiyasını və xassələrini daha da öyrənməyə çalışdılar.

Təəccüblüdür ki, onlar sağlam fərdlərdən alınan oliqodendrositlərlə müqayisədə şizofreniya xəstələrindən alınan oliqodendrositlərin daha mürəkkəb morfologiyasını tapdılar.

Şizofreniya xəstələrindən əldə edilən bu oliqodendrositlər hüceyrə mədəniyyətində nəzarət oliqodendrositlərindən daha "yetişmiş" idi, bu da maraqlıdır, çünki əksər postmortem tədqiqatlar şizofreniya xəstələrinin beyinlərində oliqodendrositlərin zədələnməsini və miyelinasiyanın pozulmasını göstərir.

Nazlı Almuradova