Alimlər təbiidən daha bərk almaz yaradıblar

Çin və İsveçdən olan bir qrup elm adamı almazların sintezi üçün yeni üsul işləyib hazırlayıblar və nəticədə təbii analoqlarından daha bərk olan material əldə edilib. Elmi iş “Nature Materials” jurnalında dərc olunub.
Almazlar çoxdan təkcə gözəlliyinə görə deyil, həm də müstəsna bərkliyinə görə qiymətləndirilir ki, bu da onları sənayedə, xüsusilə də ultra sərt materialların qazılması və emalı zamanı tələb edir.
Kristal qəfəs bərk cismin xassələrini təyin edən atomların nizamlı düzülüşüdür. Təbiətdə almazlar, adətən, karbon atomlarının bərabər açılarda birləşdirildiyi kubik qəfəsə malikdirlər. Bununla belə, tədqiqatlar göstərir ki, atomların altıbucaqlı şəklində düzüldüyü altıbucaqlı qəfəs materiala daha da möhkəmlik verə bilər. Bununla belə, daha bərk altıbucaqlı almazlar yaratmaq cəhdləri əvvəllər onların kiçik ölçüləri və aşağı təmizliyi ilə bağlı problemlərlə üzləşib.
Yeni araşdırmada alimlər altıbucaqlı struktura malik sintetik almaz yaratmaq üçün qrafeni yüksək təzyiq altında qızdırıblar. Testlər göstərib ki, bu material 155 GPa-a qədər təzyiqə tab gətirə bilir və 1100°C-ə qədər temperaturda sabit qalır, təbii almaz isə adətən 70-100 GPa və 700°C-də parçalanır.
Araşdırmanın müəlliflərinin fikrincə, yeni brilyantların zərgərlik sənayesində istifadəsi çətin olsa da, onlar sənayedə əvəzolunmaz ola bilər.
Almaz Həsənli