Alimlər virus kimi davranan yeni mikrob tapdı

ABŞ-ın Minnesota və Yaponiyanın Tsukuba universitetlərinin alimləri virusabənzər həyat tərzi sürən yeni mikrob - Sukunaarchaeum adlı arxeya aşkar ediblər. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, araşdırmanın nəticələri "bioRxiv" platformasında dərc olunub.

Yeni orqanizm adını Yaponiyanın boyca kiçik tanrısı Sukuna şərəfinə alıb. Bu mikrob okeanlarda geniş yayılmış Citharistes regius adlı dəniz dinoflagellatının hüceyrəsində yaşayır və ondan tam asılıdır. Alimlərə görə, bu arxeya son dərəcə sadələşdirilmiş genom quruluşuna malikdir.

Mikrobun genomu cəmi 238 min cüt əsasdan ibarətdir ki, bu da E. coli bakteriyasının genomunun 5 faizindən də azdır. Sukunaarchaeumun 189 geninin böyük əksəriyyəti yalnız onun DNT-sinin təkrarlanması (replikasiya), köçürülməsi (transkripsiya) və tərcüməsi (translyasiya) üçün cavabdehdir. Qalan bütün həyati funksiyalar isə ehtimal ki, ev sahibi orqanizmdən "borc alınır".

"Bu mikrob demək olar ki, tanınan heç bir metabolik yola sahib deyil. O, hətta həyati vacib molekullar - amin turşuları və nukleotidlər kimi maddələri də sintez edə bilmir", deyə tədqiqatın müəlliflərindən biri, təkamül mikrobioloqu Takuro Nakayama bildirib.

Nakayamanın sözlərinə görə, bu qədər yüksək asılılıq və hüceyrə aparatından istifadə onu viruslara çox yaxınlaşdırır - baxmayaraq ki, Sukunaarchaeum öz genetik materialını müstəqil şəkildə kopyalaya bilir.

Mikrob təsadüfən aşkar edilib: alimlər dinoflagellat və onunla birgə yaşayan sianobakteriyaların DNT-sini sekvenləşdirərkən, əvvəlcə artefakt (yanlışlıq) hesab etdikləri qəribə halqavari DNT tapıblar. Lakin təkrar analizlər bu genetik materialın əvvəllər elmə məlum olmayan, müstəqil bir orqanizmə aid olduğunu təsdiqləyib.

Bundan əlavə, oxşar genetik ardıcıllıqlar dünyanın müxtəlif dəniz nümunələrində də tapılıb. Bu isə alimlərə, təkcə bir qəribə mikroorqanizmin deyil, arxeyaların yeni bir qolunun aşkar edildiyini düşünməyə əsas verir.

Hazırda tədqiqat qrupu mikrobun mikroskop altında görüntüsünü əldə etməyə çalışır. Lakin onun ölçülərinin bir mikrondan da kiçik olması bu işi çətinləşdirir. Alimlər həmçinin, bu mikrobun ev sahibi ilə necə qarşılıqlı əlaqədə olduğunu və onun qeyri-adi zülallarının, xüsusən də iri membran strukturlarının funksiyasını araşdırmağa çalışırlar.

Aydın