Icma.az
close
up
RU
Alimlər xəbərdarlıq edir: Avropanı yeni Buz dövrü təhlükəsi gözləyir

Alimlər xəbərdarlıq edir: Avropanı yeni Buz dövrü təhlükəsi gözləyir

Qaynarinfo saytından alınan məlumatlara görə, Icma.az xəbər verir.

Şimali Atlantikda baş verən qəribə dəyişikliklər nəticəsində bəşəriyyət planetin iqlim sisteminin yavaş, lakin təhlükəli bir transformasiyasına şahid ola bilər. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, "Science Advances" jurnalında dərc edilən yeni bir araşdırmaya görə, Avropanın və Şimali Amerikanın şərq sahillərinin temperaturunun tənzimlənməsinə kömək edən böyük okean dövriyyəsi ciddi şəkilde zəifləmə əlamətləri göstərir.

"Daily Galaxy"nin məlumatına görə, Şimali Atlantik subqütb dövriyyəsi kimi tanınan bu sistem, istini tropiklərdən şimala daşımaqla səssiz, lakin mühüm rol oynayır.

Nəşrin fikrincə, əksər insanlar bu barədə düşünməsə də, bu təbii mühərrik olmasaydı, London və ya Nyu-York kimi şəhərlərdə qışlar daha şimalda olan yerlərdəki kimi ola bilərdi.

Qeyd edək ki, əvvəlcədən xəbərdarlıq siqnalları peyk və ya meteoroloji stansiyalardan deyil, dəniz dibinin dərinliklərində basdırılmış dəniz molyusklarının illik halqalarından gəlib.

Nəşr izah edir ki, okean kvahoqu kimi uzunömürlü növlər, ətrafdakı okeanın kimyəvi xüsusiyyətlərini qeyd edən ağacların illik halqalarına bənzər illik zolaqları öz qabıqlarında qoyurlar.

Ekzeter Universitetindən olan alimlər bu zolaqlı təbəqələri öyrənərək yüzilliklər boyu okean şəraitini yenidən qurmağı bacardılar. Onların aşkar etdikləri onları narahat etdi.

Xüsusilə, son 150 ildə bu okean cərəyanları sistemində iki aydın sabitliksizlik dövrü müşahidə etdilər: birincisi 1920-ci illərdən əvvəl baş verib, ikincisi isə 20-ci əsrin ortalarında başlayıb və bu gün də davam edir.

Araşdırmanın rəhbəri Dr. Beatris Arellano Nava bildirib ki, məlumatlar Şimali Atlantikanın sabitliyini itirdiyinə dair müstəqil sübut təqdim edir və sistem indi kritik bir astananı keçmək yolunda ola bilər.

Nəşr əlavə edir ki, alim bunun nə vaxt baş verə biləcəyini bilmir, lakin onun sözlərinə görə, vəziyyətin inkişaf istiqaməti dərin narahatlıq doğurur.

Materialda deyilir ki, 1300-cü illərin əvvəllərində Avropa Kiçik Buz Dövrü kimi tanınan əsrlər boyu davam edən bir soyuma dövrünə qədəm qoyub.  Orta temperatur yalnız bir neçə Selsi dərəcəsi aşağı düşsə də, nəticələr dramatik olub. Məsələn, çaylar donub, məhsul çatışmazlığı olub, sərt qışlar normal hala gəlib.

Yeni araşdırmalara görə, xüsusən də okean dövriyyəsi pisləşməyə davam etsə, oxşar bir soyuma tendensiyası geri qayıda bilər. Lakin, belə bir ssenari tarixi dövrə bənzəməyəcək, çünki indi atmosfer daha isti və qeyri-sabitdir. Eyni zamanda, mətnində izah olunduğu kimi, soyuq dövrlərin güclənməsi, yağıntı rejimində dəyişikliklər və ABŞ sahilləri boyunca dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi mümkündür.

Bundan əlavə, tam bir çöküş olmasa belə, bu dövriyyənin əhəmiyyətli dərəcədə yavaşlaması bütün şimal yarımkürəsində iqlimi dəyişə bilər.

Nəşr qeyd edir ki, bu dövriyyə yalnız daha böyük bir mexanizmin – Atlantik Meridional Dövriyyəsinin (AMOC) bir hissəsidir. Nəhəng bir konveyer lentinə tez-tez bənzədilən bu qlobal sistem ekvatordan isti suyu şimala çəkir, burada soyuyur, aşağı düşür və sonra cənuba səthdən dərinə doğru qayıdır.

Göstərilir ki, bu incə tarazlıq təzyiq altındadır. Qrenlandiya və Arktikada buzun əriməsi regionun şirin su ilə dolmasına səbəb olur, bu da suyun sıxlığı ilə bağlı olan batma prosesini pozur. Daha az duz daha yüngül su deməkdir, yüngül su isə cərəyanın hərəkət etməyə davam etməsi üçün daha çox çətinlik çəkəcəyi mənasını verir.

Nəşr əlavə edir ki, Dr. Navanın fikrincə, belə bir dəyişiklik çox güman ki, şimala isti axını azaldacaq və bir sıra iqlim dəyişikliklərini səbəb olacaq. O, daha tez-tez ekstremal hava hadisələrinin baş verəcəyini, Avropada daha güclü mövsüm ziddiyyətləri və qlobal yağıntı modellərində dəyişikliklər  baş verə biləcəyini istisna etmir. Yəni heç bir region bundan yayına bilməz.

Mətndə izah olunur ki, okeanlar təbii ki, bir gecədə donmayacaq, lakin bu Hollivud trillerinin əsasında yatan konsepsiya da xalis fantastika deyil.

Nəşr qeyd edir ki, mövcud sistem dağılmağa davam etsə, bu, daha geniş AMOC-ni zəiflədə bilər və kənd təsərrüfatı mövsümlərinin pozulmasından daha güclü fırtınalar və gözlənilməz ekstremal hava hadisələrinə qədər bütün dünyada zəncirvari reaksiyaya səbəb ola bilər.

Araşdırma qrupu güman edir ki, dövriyyə hələ ki, tamamilə aşmaya bilər, lakin sabitliksizlik əlamətləri yığılır.

Dr. Nava izah edib: "Parlaxiyə qazı emissiyalarının sürətlə azaldılması Atlantik okeanında 'aşma'nın qarşısını almaq üçün ən yaxşı üsuldur".

Aydın

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:132
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 08 Oktyabr 2025 21:26 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see328

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see309

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see299

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see296

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see289

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see279

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see259

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see256

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see249

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see248

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see245

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see241

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see235

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see235

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see233

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see225

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see213

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see207

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see195

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see186
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri